گام بلند ارمنستان و آمريکا در پروژه «مسير ترامپ» با امضاي توافقنامه

وزارت امور خارجه جمهوري ارمنستان اعلام کرد که اين کشور و آمريکا توافقنامه مربوط به پروژه «مسير ترامپ براي صلح و رفاه بين‌المللي» موسوم به TRIPP را به طور رسمي امضا کرده‌اند.

اين وزارتخانه با انتشار ويدئويي رسمي، فرآيند امضاي اين سند راهبردي توسط آرارات ميرزويان، وزير امور خارجه ارمنستان را به تصوير کشيد.

ميرزويان در اين مراسم با اشاره به نهايي شدن اين معاهده مهم بين‌المللي اظهار داشت: «وزير امور خارجه آمريکا، مارکو روبيو، پيش از اين امضاي خود را پاي اين توافقنامه گذاشته و سند مذکور به ارمنستان ارسال شده بود؛ اکنون من نيز به عنوان نماينده طرف ارمني، امضاي خود را بر اين سند قرار دادم. با اين اقدام، فرآيند امضاي از راه دور و مکاتبه‌اي اين معاهده راهبردي به پايان رسيده و توافقنامه براي فرستادن به پارلمان و تصويب نهايي آماده است.»

سرمايه‌گذاري راهبردي آمريکا در زيرساخت‌هاي کليدي ارمنستان

همزمان با اين رويداد ديپلماتيک، سفارت آمريکا در ايروان نيز با انتشار بيانيه‌اي رسمي اعلام کرد که هيئت مديره شرکت تامين مالي توسعه بين‌المللي آمريکا (DFC) با مجموعه‌اي از سرمايه‌گذاري‌هاي راهبردي جديد در قفقاز جنوبي موافقت کرده است. اين تصميم کلان اقتصادي شامل تخصيص بودجه و تاسيس شرکت توسعه پروژه «مسير ترامپ» (TRIPP) در خاک ارمنستان مي‌شود.

بر اساس بيانيه رسمي اين نهاد مالي و حاکميتي آمريکا، شرکت تازه تاسيس مذکور وظيفه دارد تا حمايت‌هاي مالي و فني لازم را از اجراي پروژه‌هاي زيرساختي حياتي ارمنستان به عمل آورد.

اين پروژه‌ها شامل توسعه شبکه‌هاي راه‌آهن، خطوط مواصلاتي جاده‌اي، خطوط لوله انتقال انرژي، شبکه‌هاي فيبر نوري و ديگر زيرساخت‌هاي مواصلاتي مدرن است تا بستر لازم براي تحقق اهداف ژئواکونوميک آمريکا فراهم شود.

ريشه‌هاي ديپلماتيک پروژه «مسير ترامپ» و واگذاري مرزها به اپراتورهاي خارجي

لازم به ذکر است که توافقنامه چارچوب همکاري‌هاي راهبردي ميان ارمنستان و آمريکا درباره پروژه «مسير ترامپ»، در تاريخ 26 مه سال جاري (2026) در جريان سفر کوتاه و يک‌ساعته مارکو روبيو، وزير امور خارجه آمريکا به ايروان، توسط وي و همتاي ارمني‌اش، آرارات ميرزويان، در فرودگاه بين‌المللي زوارتنوتس پيش‌نويس و پاراف شده بود.

بر اساس مفاد مندرج در اين سند مشترک، مقرر شده که ارمنستان براي ارائه خدمات حضوري به مشتريان، مسافران و مديريت لجستيک در ايستگاه‌هاي بازرسي مرزي «مسير ترامپ»، از خدمات خصوصي بين‌المللي بهره‌بگيرد.

وزير امور خارجه ارمنستان نيز در حاشيه اين نشست‌ها صراحتاً تکذيب نکرده بود که مديريت امور حضوري، کنترل ترددها و تعاملات در اين شاهراه ارتباطي مي‌تواند به يک اپراتور از کشور ثالث (ارائه‌دهنده خدمات بين‌المللي) واگذار شود.

اين اپراتورهاي خارجي مسئوليت جمع‌آوري اسناد براي بررسي‌هاي امنيتي و گمرکي و همچنين دريافت هزينه‌هاي ترانزيتي را عهده‌دار خواهند بود که اين موضوع نشان‌دهنده عمق نفوذ نهادي آمريکا در ساختار حاکميتي ارمنستان است.

دگرگوني در موازنه ژئوپليتيک قفقاز جنوبي و چرخش ارمنستان به غرب

امضاي نهايي اين توافقنامه در شرايطي صورت مي‌گيرد که منطقه قفقاز جنوبي در آستانه يک تحول ژئوپليتيک بنيادين و بي‌سابقه قرار دارد.

ارمنستان در آستانه انتخابات پارلماني سرنوشت‌ساز 7 ژوئن، گام‌هاي نهايي خود را براي خروج کامل از حوزه نفوذ سنتي مسکو و همگرايي همه‌جانبه با واشنگتن و بروکسل برمي‌دارد.

تحليلگران منطقه‌اي بر اين باورند که پروژه TRIPP يا همان «مسير ترامپ»، صرفاً يک پروژه لجستيکي يا ترانزيتي ساده نيست، بلکه ابزار اصلي کاخ سفيد براي تحکيم پايگاه‌هاي سياسي، امنيتي و اقتصادي خود در قفقاز جنوبي و به حاشيه‌راندن روسيه و ايران در معادلات راهبردي منطقه به شمار مي‌رود.

تنش‌هاي اخير ميان ايروان و مسکو که با محدوديت‌هاي اقتصادي کرملين بر صادرات ارمنستان تشديد شده، سرعت اين چرخش تاريخي را دوچندان کرده است.

رقابت قدرت‌هاي بزرگ بر سر راه‌هاي مواصلاتي اوراسيا

پروژه «مسير ترامپ» به عنوان يک جايگزين يا مکمل براي «کريدور مياني» مطرح شده که هدف آن اتصال مديترانه به آسياي مرکزي از طريق زنگه‌زور و درياي خزر است.

آمريکا با ورود مستقيم به بخش زيرساختي ارمنستان و تامين مالي شبکه‌هاي فيبر نوري و خطوط مواصلاتي، در تلاش است تا مسيرهاي ترانزيتي اوراسيا را به نفع منافع راهبردي خود بازتعريف کند.

اين امر به معناي ورود رسمي آمريکا به مديريت مرزها و سيستم‌هاي گمرکي منطقه از طريق واگذاري مديريت ايستگاه‌هاي مرزي به اپراتورهاي کشور ثالث است؛ موضوعي که دغدغه‌هاي حاکميتي و امنيتي جدي را براي کشورهاي همسايه از جمله ايران به همراه دارد اما دولت پاشينيان آن را به عنوان بهاي همگرايي با غرب و حفظ بقاي سياسي خود پذيرفته است.

با تصويب نهايي اين سند در پارلمان ارمنستان، حضور نهادي و اقتصادي آمريکا در مرزهاي قفقاز جنوبي وارد فاز عملياتي و حقوقي جديدي خواهد شد که موازنه قوا را در اين منطقه به شدت تحت تاثير قرار مي‌دهد.