چين هم پس از ايران و روسيه کارت «فراصوت» را رو کرد

صداوسيماي دولتي چين به‌تازگي نخستين تصاويري را پخش کرده که چندين موشک فراصوت دي‌اف‑17 را در يک قاب نشان مي‌دهد؛ اقدامي که به‌نظر مي‌رسد پيامي عمدي براي نمايش قدرت باشد. اين نمايش در زماني انجام مي‌شود که سلاح‌هاي فراصوت در جنگ‌هاي اوکراين و ايران، کشندگي و توانايي خود در نفوذ به سامانه‌هاي پدافند هوايي را به اثبات رسانده‌اند.

در 3 اوت، شبکه‌ي دولتي سي‌سي‌تي‌وي تصاويري از مجموعه‌مستند «ژيشنگ» (پيروزي) ارتش آزاديبخش خلق پخش کرد که در آن دست‌کم شش دستگاه پرتابگر‑نصب‌کننده‑حامل (TEL) دي‌اف‑17 از نيروي موشکي ارتش آزاديبخش خلق (PLARF) در کنار هم ديده مي‌شوند.

«ژانگ جون‌شه»، کارشناس امور نظامي، به روزنامه‌ي دولتي چين، گلوبال تايمز، گفت که اين نمايش نشان‌دهنده‌ي استقرار انبوه اين سامانه و قرارگيري مطمئن آن در مأموريت‌هاي رزمي است.

ژانگ تأکيد کرد که دي‌اف‑17 سلاحي حياتي است که مي‌تواند قواعد جنگ پدافند هوايي مدرن را دگرگون کند، چراکه با بهره‌گيري از برتري نفوذ فراصوتي خود، مي‌تواند تأسيسات پدافند هوايي خط‌مقدم و اهداف فرماندهي راهبردي دشمن را با دقت هدف قرار دهد.

در همين زمينه، وبگاه تحليلي «اوراسيا تايمز» گزارش داد، به‌طور معمول، رهگيري سلاح‌هاي فراصوت توسط سامانه‌هاي متعارف پدافند موشکي بسيار دشوار است که دو دليل اصلي دارد: 1) اين سلاح‌ها با سرعتي بيش از 5 ماخ (پنج برابر سرعت صوت، معادل حدود 100 کيلومتر در دقيقه) حرکت مي‌کنند؛ 2) اين سلاح‌ها فوق‌العاده مانورپذير بوده و مسيري غيرقابل‌پيش‌بيني دنبال مي‌کنند.

تنها چند کشور توانسته‌اند سلاح‌هاي فراصوت را توسعه داده و به‌طور عملياتي مستقر کنند که از جمله‌ي آنها مي‌توان به چين، روسيه و کشورهاي تحريم‌شده مانند ايران و کره‌ي شمالي اشاره کرد.

از ميان اين کشورها، روسيه و ايران هر دو از اين سلاح‌ها در نبرد با اوکراين و ايالات متحده استفاده کرده‌اند.

از سوي ديگر، اوکراين در چند نوبت ادعا کرده که موفق شده برخي از موشک‌هاي فراصوت «کينژال» روسيه را با سامانه‌هاي پاتريوت رهگيري کند.

با اين حال، اين موشک‌هاي فراصوت در هفته‌هاي اخير ويراني گسترده‌اي در شهرهاي اوکراين ايجاد کرده‌اند. به‌نظر مي‌رسد مسکو از شکاف در پوشش پدافند هوايي اوکراين سوءاستفاده کرده و با پرتاب موشک‌هاي فراصوت کينژال و سيرکون، ويراني را در اين کشور جنگ‌زده رقم مي‌زند. علاوه بر اين، مسکو اوکراين را با موشک فراصوت «اورشنيک» هدف قرار داده که تاکنون اوکراين نتوانسته آن را سرنگون کند.

در همين حال، ايران اعلام کرد که در جريان درگيري‌هاي اوايل امسال، موشک‌هاي فراصوت (کلاس فتاح) را به سوي شهرهاي سرزمين‌هاي اشغالي و پايگاه‌هاي نظامي آمريکا در سراسر غرب آسيا شليک کرده است.

گرچه، تأييد مستقل سرعت‌هاي پاياني ادعاشده، عملکرد مانور و نرخ رهگيري همچنان نيازمند مدارک تصويري بيشتر است. تصاوير ويدئويي پيشين از تل‌آويو و ديگر شهرهاي رژيم اشغالگر قدس نشان مي‌داد که موشک‌هاي ايراني از رهگيري تا 10 موشکِ رهگير گريخته و با سرعت فراصوت به اهداف خود اصابت کرده‌اند.

قابل‌توجه است که آخرين تصاوير بيش از يک ماه پس از آن منتشر مي‌شود که تلويزيون ملي چين، سي‌سي‌تي‌وي، در ژوئن 2026 تصاويري از پرتاب يک موشک دي‌اف‑17 با سرجنگي فراصوت منتشر کرد. در آن زمان، تحليلگران اشاره کردند که چين با تأکيد بر توانايي ضربتي خود، به‌ويژه در ميان تنش‌هاي تنگه‌ي تايوان، زنجيره‌ي جزاير اول و درياي جنوبي چين، پيام بازدارندگي به ايالات متحده ارسال مي‌کند.

همين استدلال ممکن است براي آخرين تصاوير نيز صادق باشد، به‌ويژه اينکه دي‌اف‑17 نخستين موشک ميان‌برد جهان است که به يک وسيله‌ي سُرشي فراصوت (HGV) مجهز شده است.

چين زرادخانه‌اي از موشک‌هاي فراصوت مرگبار از جمله دي‌اف‑17، دي‌اف‑27، واي‌جي‑21 و واي‌جي‑20 را گردآوري کرده است. اين سلاح‌ها بخشي از شبکه‌ي مهيب ضددسترسي/محدوده‌سازي (A2/AD) چين در امتداد خط ساحلي آن محسوب مي‌شوند.

کارشناسان چيني معتقدند که حتي پيشرفته‌ترين سامانه‌هاي پدافند موشکي آمريکا از جمله تاد (THAAD) و پاتريوت پي‌اي‌سي‑3 در برابر سلاح‌هاي فراصوت کارايي ندارند.

اين نکته، به ويژه بعد از تقابل ايران با دشمن آمريکايي-صهيوني، در بين کارشناسان مورد توجه قرار گرفته است که سامانه‌هاي پدافند موشکي موجود آمريکا از نظر تئوري مي‌توانند برخي از سلاح‌هاي فراصوت را در مرحله‌ي پاياني رهگيري کنند، اما سرعت بالا، مانورپذيري و پنهان‌کاري، اين کار را بسيار دشوار و عمدتا ناممکن مي‌سازد.

نيروهاي آمريکايي و متحدان در حال توسعه اقدامات متقابل از جمله حس‌گرهاي بهبوديافته، رهگير مرحله‌ي سُرشي، گونه‌هاي اس‌ام‑6 و ساير فناوري‌ها هستند، اما در حال حاضر چالش‌هاي عمده‌اي در رديابي و درگيري با وسايل سرشي مانورپذير در مقياس وسيع وجود دارد.

کارشناسان چيني خاطرنشان کرده‌اند که دي‌اف‑17 يک بازدارنده راهبردي قدرتمند است، زيرا يک موشک متعارف ميان‌برد است که مي‌تواند به اهداف مهم در زنجيره‌ي جزاير اول - از مجمع‌الجزاير ژاپن از طريق تايوان تا فيليپين - از جمله پايگاه‌هاي راهبردي در ژاپن و ساير مناطق دست يابد.

کارشناسان چيني پيش‌تر اشاره کرده‌اند که اين موشک ممکن است تا بخش‌هايي از زنجيره‌ي جزاير دوم  از ژاپن از طريق گوام، ميکرونزي و پالائو  را نيز پوشش دهد. آن‌ها معتقدند که پرتاب‌هاي هماهنگ چندگانه‌ي سالو مي‌توانند نقشي حياتي در ايمني محل پرتاب و اثربخشي ضربه ايفا کنند و تهديدات فراروي نيروهاي نظامي آمريکا در منطقه هند-اقيانوسيه را تشديد کنند.

دي‌اف‑17 نخستين موشک بالستيک ميان‌برد (MRBM) عملياتي متحرک چين است که به وسيله‌ي سرشي فراصوت (HGV) مجهز شده است.

اين موشک با برد 800/1تا  500/2 کيلومتر، بالغ‌ترين سامانه‌ي ضربتي فراصوت عملياتي پکن محسوب مي‌شود و به‌طور گسترده توانايي نفوذ به تقريباً هر شبکه‌ي پدافند موشکي در جهان را دارد.

مانند موشک‌هاي بالستيک قاره‌پيما (ICBM)، سلاح‌هاي سرشي فراصوت توسط موشک‌ها تا ارتفاع بالاي جو پرتاب مي‌شوند. بااين‌حال، برخلاف موشک‌هاي بالستيک قاره‌پيما که کلاهک‌هاي آن‌ها پس از آغاز فرود عمدتاً به نيروي جاذبه متکي است، سلاح‌هاي سرشي فراصوت زودتر به سمت زمين بازگشته و سپس مسير پرواز خود را هموار مي‌کنند. آن‌ها با استفاده از سامانه‌هاي ناوبري داخلي، اصلاحات مسير پيوسته‌اي را براي ماندن بر روي هدف انجام مي‌دهند و با سرعتي تا 12 برابر سرعت صوت حرکت مي‌کنند که اين امر تشخيص آن‌ها را براي دشمن بسيار دشوارتر کرده و به آن‌ها اجازه مي‌دهد در مراحل اوليه، پدافند موشکي دشمن را سرکوب کرده و راه را براي حملات بعدي هموار سازند.

دي‌اف‑17 براي نخستين بار در اکتبر 2019 در رژه نظامي هفتادمين سالگرد حزب کمونيست در چين به‌طور عمومي رونمايي شد.

در سال 2021، ارتش آزاديبخش خلق نخستين آزمايش فراصوت شناخته‌شده خود را با استفاده از وسيله‌ي سُرشي دي‌اف‑17 انجام داد که ايالات متحده را به لرزه درآورد. بعدها، پنتاگون گزارش «قدرت نظامي چين 2022» را منتشر کرد و در آن از دي‌اف‑17 به عنوان تهديدي حياتي در غرب اقيانوس آرام ياد کرد.

در اين گزارش آمده بود: «دي‌اف‑17 چندين آزمايش را با موفقيت پشت سر گذاشته و به‌طور عملياتي مستقر شده است. اگرچه دي‌اف‑17 عمدتاً يک سکوي متعارف است، اما ممکن است به کلاهک‌هاي هسته‌اي نيز مجهز شود.»

ژانگ اشاره کرد که دي‌اف‑17 مي‌تواند از هدف‌گيري و شناسايي دشمن اجتناب کند، زيرا به سيلوهاي پرتاب ثابت وابسته نيست.

علاوه بر اين، قابليت‌هاي قدرتمند ضدپارازيت و ضربتي دقيق دي‌اف‑17 تا حد زيادي بقاپذيري آن را در ميدان نبرد افزايش داده و آن را براي سناريوهاي مختلف نبرد پيچيده‌ي ميداني بسيار مناسب مي‌سازد، چراکه تشخيص الگوهاي عملياتي آن براي ماهواره‌هاي دشمن دشوار است.

«گونگ چون‌يو»، افسر ستاد آموزش از تشکيلات موشکي متعارف دي‌اف‑17، پيش‌تر به سي‌سي‌تي‌وي گفت: «به‌غير از بدنه‌ي بلندتر و چرخ‌هاي بيشتر [پرتابگر]، بزرگ‌ترين تغيير در دي‌اف‑17 شکل خود موشک است. برخلاف کلاهک مخروطي‌شکلي که از مدل‌هاي قبلي مي‌شناختيم، کلاهک دي‌اف‑17 دستخوش تغييرات قابل‌توجهي شده و اکنون داراي چهار بال و يک بالک دم است.»

وي افزود: «اين طراحي بيانگر مفهومي علمي‌تر و پيشرفته‌تر است و موشک قادر به مسيرهاي پروازي انعطاف‌پذير و متنوع و توانايي نفوذ بسيار افزايش‌يافته است.»

لازم به ذکر است که انتشار عمومي تصوير چندين دستگاه پرتابگر در آرايش و پرتاب‌هاي ميداني توسط چين نشان مي‌دهد که اين سامانه ديگر آزمايشي يا در مقياس کوچک نيست و حاکي از نيروهاي توزيع‌شده، متحرک و آماده‌باش است که مي‌توانند به‌سرعت اهداف مستقر در آمريکا را تهديد کنند.

برد و قابليت نفوذ اين موشک مکرراً با اهداف موجود در غرب اقيانوس آرام مرتبط دانسته مي‌شود. تحليلگران اين موضوع را به عنوان تقويت توانايي چين براي به‌خطر انداختن پايگاه‌هاي آمريکا و متحدان، فرودگاه‌ها، گره‌هاي فرماندهي و کشتي‌هاي سطحي در يک سناريوي احتمالي تايوان يا منطقه‌اي تفسير مي‌کنند که هزينه‌ي هرگونه مداخله‌ي آمريکا را افزايش مي‌دهد.