هشدار پزشکي قانوني درباره خوددرماني در موارد مسموميت

مريم اخگري با اشاره نامگذاري هفته اول آبان ماه با عنوان هفته پيشگيري از مسموميت‌ها که در سال جاري با شعار شناخت خطر تا اقدام به موقع براي پيشگيري از مسموميت‌ها برگزار مي‌شود، گفت: هدف از اطلاع رساني در حوزه مسموميت‌ها، ارتقاي آگاهي‌هاي عمومي در اين زمينه، پيشگيري از بروز انواع مسموميت‌ها و محافظت از افراد به ويژه کودکان، جوانان و سالمندان
است.

وي با اشاره به نامگذاري روزهاي اين هفته به هر يک از انواع مسموميت‌ها گفت: طيف وسيعي از داروها ممکن است منجر به بروز مسموميت به شکل اتفاقي و يا عمدي شود که متاسفانه کودکان و افراد سالمند بيشترين قربانيان مسموميت دارويي اتفاقي
هستند.

اخگري تصريح کرد: کودکان به دليل رنگ جذاب و متنوع قرص‌ها و يا مزه شيرين برخي از شربت‌ها، از روي کنجکاري اقدام به مصرف آن مي‌کنند در حاليکه همين امر منجر به مسموميت و يا مرگ آنان مي‌شود، سالمندان نيز به دلايلي همچون نداشتن ديد کافي و يا عدم شناخت داروها اقدام به مصرف داروهاي اشتباه مي‌کنند بنابراين توصيه مي‌شود حتما يک فرد مطلع در خانواده بر تجويز و مصرف دارو در سالمندان نظارت داشته باشد.

وي در خصوص مسموميت‌هاي دارويي عمدي که با انگيزه خودکشي و يا دگرکشي اتفاق مي‌افتد، افزود: اولين توصيه آن است که اگر در اطراف خود فردي با افکار خودکشي و آسيب‌هاي رواني وجود دارد، پيش از هر اتفاق غيرقابل جبران حتما با اورژانس اجتماعي در تماس باشيد.

عضو هيئت علمي سازمان خاطرنشان کرد: داروهاي آرام‌بخش و خواب‌آور در صورتي که در ميزاني بالاتر از دز تعيين شده توسط پزشک و يا در دزهاي تکراري توسط فرد، مورد استفاده قرار بگيرد، منجر به مسموميت، بستري و مرگ افراد مي‌شود.

وي تأکيد کرد: در بعضي داروها، دز درماني و دز سمي بسيار به يکديگر نزديک هستند و به همين دليل اگر بدون توجه به دستور پزشک مورد استفاده قرار بگيرند، مرگ فرد را رقم خواهد زد.

کارشناس حوزه سم‌شناسي سازمان همچنين به افراد توصيه کرد از مصرف خودسرانه داروها به همراه يکديگر اجتناب کنند، زيرا برخي داروها در صورت مصرف همزمان، اثرات تجميعي دارند و يا تقويت اثرات يکديگر منجر به مسموميت و مرگ فرد
مي‌شوند.

وي با اشاره به برخي پرونده‌هاي ارجاعي سازمان پزشکي قانوني کشور در حوزه مسموميت‌هاي دارويي تصريح کرد: در يکي از پرونده‌ها شاهد مرگ کودکي بوديم که داروهاي مادربزرگ خود را از کابينت آشپرخانه برداشته و مصرف کرده بود و يا در پرونده‌اي ديگر يک دختر جوان براي درمان سردرد خود به توصيه يکي از دوستانش در يک ميهماني قرصي را مصرف کرد که منجر به مرگ او شد. بررسي‌هاي پزشکي قانوني نشان داد داروي مصرف شده توسط اين دختر جوان، قرص متادون بوده‌
است.

اخگري با تأکيد بر اينکه افراد و به ويژه جوانان از عوارض و خطرات احتمالي داروها و بي‌خطر بودن مصرف آنها مطلع نيستند، گفت: هيچ دارويي نبايد بدون تجويز پزشک و تنها با توصيه دوستان و آشنايان مورد استفاده قرار گيرد، زيرا اثرات داروها در بدن‌ها و افراد مختلف، کاملا متفاوت است.

وي همچنين توصيه کرد: در صورتي که فردي در اطراف ما دچار مسموميت شد به هيچ عنوان اقدام به خوددرماني و يا اجبار او به استفراغ نکنيم، زيرا اين اقدام ممکن است موجب ورود مواد غذايي به ريه، بازگشت مجدد داروها يا سموم از معده به مري و در نتيجه مرگ فرد شود، بنابراين تنها اقدام اساسي در اين گونه موارد تماس با اورژانس و انتقال فرد به مراکز درماني است. ضمن آنکه لازم است پوکه داروهاي مصرف شده توسط فرد براي اتخاذ اقدام درماني مناسب، به مراکز درماني ارجاع شود.

اخگري در ادامه با هشدار در خصوص موارد مسموميت در کودکان گفت: مواد شيميايي، سفيدکننده‌ها، انواع شوينده‌ها و ... که در کابينت‌هاي آشپزخانه نگهداري مي‌شود، براي کودکان بسيار خطرآفرين است چرا که در برخي پرونده‌ها شاهد مصرف اين مواد از سر کنجکاوي توسط کودکان و در نتيجه مسموميت آنان بوده‌ايم.

وي با تأکيد بر اينکه مواد شيميايي و شوينده‌ها به هيچ عنوان نبايد از ظرف اصلي خود خارج شوند، به خانواده‌ها توصيه کرد اين مواد را دور از دسترس کودکان نگهداري کنند. (به عنوان مثال از ريختن مواد شوينده و شيميايي در ظروف مواد خوراکي مانند آب معدني، آب ميوه و ... خودداري شود)

وي بلع باطري را از ديگر موارد مسموميت در کودکان عنوان و تصريح کرد: بلع باطري از جمله باطري‌هاي سکه‌اي کوچک براي کودکان بسيار خطرناک است و خانواده‌ها بايد در اين زمينه نيز مراقبت‌هاي لازم را داشته باشند.

عضو هيئت علمي سازمان با اشاره به برخي پرونده‌هاي ارجاعي به پزشکي قانوني در موضوع مسموميت کودکان، اظهار کرد: در برخي پرونده‌ها شاهد مسموميت و متاسفانه مرگ کودکان به دليل نوشيدن شربت متادون بوديم که در يخچال نگهداري مي‌شده و به خاطر طعم شيرين آن توسط کودک مورد استفاده قرار گرفته است.

وي ادامه داد: در پرونده‌‎اي خانواده‌اي براي پيک نيک به بيرون رفته بودند و متاسفانه يک بطري ماءالشعير حاوي شربت متادون به همراه داشتند. کودک اين خانواده به تصور ماءالشعير، شربت متادون را نوشيده و فوت کرده‌بود.

رئيس کنترل کيفي آزمايشگاه‌هاي سازمان، خاطرنشان کرد: شربت متادون از مواد مسموميت زا به ويژه در کودکان است در حاليکه اين شربت به هيچ عنوان نبايد در خانه نگهداري شود و مصرف آن با دز تعيين شده تنها در مراکز ترک اعتياد و با دستور مددکار اين مراکز مجاز است، اما متأسفانه اين شربت از مجاري غيرقانوني در دسترس افراد قرار مي‌گيرد و چنين حوادث و اتفاقات تلخي را رقم مي‌زند.

وي در موارد مسموميت کودکان نيز از خانواده‌ها خواست از هرگونه خوددرماني و يا اجبار کودک به استفراغ، خودداري کنند به ويژه در مورد حلال‌ها و يا مواد نفتي که استفراغ کردن خط قرمز است و منجر به مرگ مي‌شود.

اخگري در مورد مسموميت ناشي از گزيدگي جانوران سمي نيز هشدار داد و گفت: در اين گونه موارد که معمولا در مناطق خشک با اقليم مشخص که محل زندگي برخي حشرات و خزندگان است، اتفاق مي‌افتد، حتما فرد را به نزديک‌ترين مرکز درماني منتقل کنيد، زيرا در اين مراکز پادزهر لازم براي نجات فرد وجود دارد و هرگونه تأخير در اين خصوص مي‌تواند منجر به مرگ شود.