نقشه راه ترکيه براي نوسازي ارتش ازبکستان پس از آذربايجان

ژنرال ياشار گولر وزير دفاع در کابينه اردوغان، به تازگي در گفتگو با خبرنگاران، بدون اشاره به جزئيات، به برخي مباني کلي اشاره کرده و از اين موضوع خبر داده که مقامات ازبکستان، با توجه به ميزان رضايت مقامات سياسي - نظامي باکو از تغييراتي که به سفارش ژنرال‌هاي ارتش ترکيه در ارتش جمهوري آذربايجان صورت گرفته، با آنکارا وارد توافق شده‌اند.

ژنرال گولر مي‌گويد: «اوج‌گيري ابتکارات توليد بومي و داخلي ترکيه در صنايع دفاعي و دکترين‌هاي جنگ مدرن نيروهاي مسلح ترکيه، به عنوان راهنماي کليدي در بازسازي ارتش کشورهاي دوست و برادر عمل مي‌کنند. حالا به جرات مي‌توانيم بگوييم که ترکيه از يک آستانه تاريخي ديگر در همکاري نظامي و ديپلماسي دفاعي عبور کرده و نوسازي نهادي و مدل سازماني که با موفقيت توسط نيروهاي مسلح ترکيه در ارتش جمهوري آذربايجان اجرا شد، اکنون در ازبکستان نيز اجرا خواهد شد».

وزير دفاع ترکيه در ادامه به اين اشاره کرده که چشم‌انداز دفاعي ترکيه و کيفيت آموزش نظامي آن از سوي کشورهاي دوست به دقت دنبال مي‌شود.

او مي‌گويد: «کشورهاي برادر و دوست ما که با رويکردي صادقانه از آنها حمايت مي‌کنيم، مي‌خواهند ما براي آنها، ساختار نيروهاي مسلحي مشابه ارتش ترکيه ايجاد کنيم که اين امر بر اعتبار نهادي ارتش ما در مقياس جهاني تأکيد دارد».

به باور وزير دفاع ترکيه، ازبکستان يک بازيگر استراتژيک در آسياي مرکزي است و روابط ترکيه با اين کشور علاوه بر ابعاد سياسي - اقتصادي، در حوزه دفاعي و نظامي نيز به بُعد جديدي ارتقا يافته و گام بسيار مهمي در چارچوب فعاليت‌هاي همکاري نظامي مداوم با ازبکستان برداشته شده است.

ژنرال گولر مي‌گويد: «ازبکستان، کشوري دوست و برادر با پيوندهاي عميق تاريخي، نظامي و فرهنگي است. به همين خاطر، يک تيم مشاوره نظامي سطح بالا به سرپرستي يک سرلشکر ارشد که در نيروهاي مسلح ترکيه خدمت مي‌کند، رسماً براي هدايت نيروهاي مسلح ازبکستان در تحول ساختاري، آموزش، لجستيک و سازماندهي، منصوب شده است. ژنرال ما، هم اکنون تيم و ستاد خود را تشکيل داده و بر اساس همان دستورالعملي که در ارتش کشور دوست و برادرمان جمهوري آذربايجان اجرا کرديم، در ازبکستان نيز ساختار ارتش به طور کامل نوسازي خواهد شد».

روزنامه صباح چاپ آنکارا به عنوان يکي از جرايد نزديک به اتاق فکر حزب حاکم ترکيه اعلام کرده که اردوغان گروه ويژه‌اي از مشاوران نظامي را براي حمايت از اصلاحات و نوسازي سيستماتيک نيروهاي مسلح ازبکستان به تاشکند اعزام کرده است.

اين گروه بعد از توافق اوليه روساي جمهوري ترکيه و ازبکستان، اقدامات مطالعاتي اوليه را در 6 ماه به پايان رسانده و در اين مدت، بيش از 10 بار از مراکز و يگان هاي دفاعي مختلف ازبکستان، بازديد کرده است. سند اين توافق دفاعي در ژانويه امسال، بين وزارتخانه‌هاي دفاع ازبکستان و ترکيه امضا شد. اين سند شامل وظايف استراتژيکي مانند سازماندهي رزمايش‌هاي نظامي مشترک، آموزش پرسنل حرفه‌اي و توسعه حوزه پزشکي نظامي است.

کارشناسان خاطرنشان مي‌کنند که اين مدل که توسط ترکيه در سيستم دفاعي ازبکستان به کار گرفته شده، در گذشته نتايج بالايي در آذربايجان به همراه داشته است.

پس از «بيانيه شوشا» که در سال 2021 امضا شد، همکاري نظامي بين باکو و آنکارا به بُعد جديدي رسيده است. در چارچوب اين پروژه، ارتش آذربايجان مطابق با استانداردهاي ترکيه کاملاً مدرن شده و تعداد رزمايش‌هاي مشترک به صورت تصاعدي افزايش يافته است. از همه مهمتر، يک سيستم قوي براي استفاده از فناوري‌هاي نوآورانه در صنعت دفاعي، به ويژه پهپادهاي مشهور بيرقدار، ايجاد شده است.

از نوسازي دفاعي تا توسعه اقتصادي

همزمان با پيشرفت روند نوسازي نيروهاي مسلح ازبکستان به دست ژنرال‌ها و افسران ترکيه، در حوزه روابط اقتصادي نيز گام‌هاي مهمي برداشته شده است.

لازيز قدرتوف وزير سرمايه‌گذاري، صنعت و تجارت ازبکستان، اخيراً اعلام کرده که آنها قصد دارند منطقه صنعتي سازمان‌يافته (OSB) را که به طور مشترک با ترکيه در حال ساخت است، تا پايان سال عملياتي کنند.

او مي‌گويد: «ما انتظار داريم که اين خوشه صنعتي با جذب سرمايه‌گذاري و حمايت از توليد محصولات فناوري پيشرفته، سهم قابل توجهي در روابط اقتصادي دوجانبه داشته باشد.»

قدرتوف به خبرنگار خبرگزاري آناتولي گفته که روابط اقتصادي بين ترکيه و ازبکستان در زمينه‌ها و بخش‌هاي مختلف همچنان در حال توسعه است.

قدرتوف با تأکيد بر اينکه تعدادي از سازوکارهاي تشويقي قانوني و عملي براي افزايش حجم تجارت بين دو کشور در حال بررسي است، مي‌گويد: «يکي از موضوعات اصلي مورد بحث، افزايش فهرست محصولات تحت توافقنامه تجارت ترجيحي به 18 مورد است. امسال، در مذاکراتي که در 12 مه با وزارت تجارت ترکيه انجام شد، طرف ترکيه‌اي پيشنهاد بررسي فهرست محصولات ازبک و به‌روزرساني فهرست محصولات ترکيه‌اي را داد. همچنين کار براي ايجاد دفتر نمايندگي تجاري در استانبول در حال انجام است تا توسعه سيستماتيک‌تر روابط تجاري دوجانبه تضمين شود. تعداد پروازها بين دو کشور از طريق 8 مسير مختلف براي حمايت از فعاليت‌هاي اقتصادي به 97 پرواز در هفته افزايش يافته و توافق‌نامه‌اي با هدف کاهش موانع از طريق به رسميت شناختن متقابل گواهينامه‌هاي معتبر در هر دو کشور در حال امضا است».

منطقه صنعتي سازمان‌يافته ازبکستان-ترکيه در تاشکند به مساحت 100 هکتار، اقدامي مهم در توسعه روابط اقتصادي طرفين است و کار ساخت و مونتاژ در پروژه 150 ميليون دلاري به طور پيوسته در حال پيشرفت است.

به عنوان بخشي از فاز اول، ساخت مهدکودک، مدرسه، کالج، هتل، مجتمع ورزشي، ساختمان اداري و پلي‌کلينيک در مارس 2025 آغاز شد. ساخت تأسيسات صنعتي نيز در ژوئيه 2025 آغاز شد. طبق اسناد پروژه، انتظار مي‌رود منطقه صنعتي تا پايان سال 2026 عملياتي شود.

هم اکنون بيش از 2 هزار و 245 شرکت ترکيه در ازبکستان در حال فعاليت است و انتظار مي‌رود تعداد آنها تا پايان سال جاري ميلادي به 2 هزار و 300 شرکت برسد.

علاوه بر اين، پنجاه و نهمين نشست سالانه هيئت مديره بانک توسعه آسيايي (ADB) امسال در سمرقند برگزار شد. اين رويداد نشان داد که ازبکستان وارد مرحله جديدي از توسعه اقتصادي شده، محيطي براي سرمايه‌گذاران ايجاد کرده و سبد پروژه‌هاي مشترک به حدود 16 ميليارد دلار رسيده است.

با حمايت بانک توسعه آسيايي، کارهاي گسترده‌اي براي نوسازي زيرساخت‌هاي راه‌آهن و جاده، نوسازي بخش‌هاي انرژي و اجتماعي و بهبود سيستم‌هاي آبرساني انجام شده است.

بيش از 1400 کيلومتر خط آهن، تقريباً 1700 کيلومتر جاده و تقريباً 4000 کيلومتر شبکه آبرساني نوسازي شده‌اند. امضاي يک برنامه مشارکتي جديد به ارزش 12.5 ميليارد دلار تا سال 2030، در چارچوب اين اجلاس، نقطه عطف جديدي در همکاري‌ها بود.

در پايان بايد گفت: حالا ترکيه در دو کشور ترک زبان يعني در جمهوري آذربايجان و همچنين در ازبکستان، تجربه نوسازي ارتش دارد و پيشبيني مي‌شود در ساليان آتي، در ديگر کشورهاي ترک زبان نظير قرقيزستان نيز چنين اقداماتي صورت بگيرد.

علاوه بر اين، ارتش و سرويس اطلاعاتي ميت ترکيه به طور مشترک در ليبي و سوريه، معماري ساختارهاي دفاعي وامنيتي اين کشورها را بر عهده گرفته‌اند و به اين ترتيب، ترکيه با افزايش تعداد ابزارهاي نفوذ و اثرگذاري، از عمليات نوسازي نيروهاي مسلح تا شکل دادن به ساختارهاي نظامي و انتظامي، صاحب امکانات بيشتري مي‌شود.