مصرف آنتي بيوتيک در ايران 3 برابر ساير کشورها

به گزارش روابط عمومي سازمان غذا و دارو، دکتر سيدحيدر محمدي در پيامي به مناسبت هفته آگاه‌سازي آنتي بيوتيک‎‌ها در پيامي آورده است:« امروزه مصرف بي‌رويه آنتي‌بيوتيک‌ها به حدي رسيده که به يک تهديد براي سلامت انسان‌ها تبديل شده است. تجويز غير منطقي و مصرف بي‌رويه داروهاي ضد ميکروبي در جمعيت انساني و مزارع پرورش دام و طيور، رفته رفته بسياري از ميکروب‌ها را در برابر اين داروها مقاوم کرده است و گسترش بيش از حد اين پديده، نتيجه‌اي جز بروز فاجعه در پي نخواهد داشت.

همچنين طي ساليان اخير مقاومت در برابر داروهاي ضدميکروبي به يک معضل جهاني مبدل شده و همين امر کارشناسان سازمان جهاني بهداشت را بسيار نگران کرده است؛ تا جايي که سازمان جهاني بهداشت از تاريخ 18 تا 24 نوامبر را هفته جهاني آگاه‌سازي داروهاي ضدميکروبي و پيشگيري از مقاومت ميکروبي نامگذاري کرده است.

شعار اين هفته در سال 2023، «همه با هم براي پيشگيري از مقاومت به داروهاي ضد ميکروبي» با هدف افزايش حساسيت سياست‌گذاران، شاغلين حرف پزشکي و عموم مردم، به اين مهم، نامگذاري شده است.

سازمان بهداشت جهاني چهار دليل براي کاهش اثر بخشي داروهاي ضد ميکروبي شامل مصرف خودسرانه، تجويز غير منطقي توسط درمانگران، عدم اتمام دوره درمان توسط بيماران و مصرف باقيمانده داروهاي ضدميکروبي در گوشت دام و طيور عنوان کرده است.

آمار مصرف آنتي بيوتيک‌ها در ايران، نسبت به برخي کشورهاي دنيا بالاتر است؛ به طوريکه ميزان مصرف ساليانه آنتي بيوتيک‌هاي سيستميک که عمده‌ترين آن آنتي بيوتيک‌هاي مصرفي در اين گروه قرار دارد، در کشور ما 3 برابر بيشتر از ميانگين مصرف ساليانه آن در کشورهاي عضو OECD (سازمان همکاري و توسعه اقتصادي) است. ‌

افزايش مصرف بي‌رويه آنتي‌بيوتيک‌ها، مي‌تواند باعث افزايش عوارض ناخواسته جدي و حتي تهديدکننده حيات نيز شود. از طرفي اين مسئله، تأثيرات بسيار بزرگي بر سلامتي جامعه دارد؛ چرا که برخي بيماري‌هاي قابل درمان، حالا چالشي بزرگ براي پزشکان، داروسازان و سياست‌گذاران به شمار مي‌روند. بنابراين، آگاه‌سازي جامعه به منظور کنترل مقاومت ميکروبي بسيار حياتي است. به همين دليل، هفته آگاه‌سازي آنتي‌بيوتيک در ترويج فرهنگ استفاده صحيح و مناسب آنتي‌بيوتيک و کاهش مصرف کنترل نشده آنتي بيوتيک‌ها و در نهايت کنترل مقاومت ميکروبي تأکيد دارد.

بر اساس شاخص اعلام شده از سوي سازمان جهاني بهداشت، ميانگين نسخ حاوي آنتي بيوتيک در ايران از 55 درصد در سال 1375 به 36 درصد در سال 1401 کاهش يافته است. اين کاهش نشان دهنده ثمر بخش بودن آموزش‌ها و نظارت‌هاي به عمل آمده توسط وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌هاي علوم پزشکي سراسر کشور است.

در حال حاضر کاهش شاخص نسخ حاوي آنتي‌بيوتيک کافي نيست و توجه به نوع آنتي بيوتيک تجويزي بر اساس توصيه سازمان جهاني بهداشت، ضروري است. گروه درمانگر نسبت به گروه آنتي‌بيوتيکي که پتانسيل مقاومت بالاتري دارند و در معرض خطر نسبتا بالاي مقاومت باکتريايي هستند، توجه ويژه‌اي داشته باشند. چرا که عدم مصرف مسئولانه از اين گروه، تهديد جدي به شمار مي‌آيد و با ادامه اين روند کم کم به طور کامل در مقابل ميکروب‌ها خلع سلاح مي‌شويم.

بنابراين توجه جدي به رعايت پروتکل‌هاي بهداشتي، رعايت اصول تجويز و مصرف منطقي داروهاي ضدميکروبي، عدم مصرف خودسرانه داروهاي ضدميکروبي و کنترل عفونت‌هاي بيمارستاني، راه حل جدي و مهم، براي پيشگيري از بروز مقاومت ميکروبي و کاهش مصرف داروهاي ضد ميکروبي است. رسالت سازمان غذا و دارو در اين خصوص، آموزش و آگاه‌سازي عمومي، نظارت و پايش مصرف داروهاي آنتي ميکروبيال و تدوين پروتکل‌هاي استفاده صحيح و بهينه از ضدعفوني کننده‌ها در مراکز درماني است.

بنابراين براي تحقق پيشگيري از مقاومت به داروهاي ضد ميکروبي بايد همه باهم با مشارکت مسئولانه جامعه پزشکي و عموم مردم در اين راه گام‌هاي موثري برداريم.»