مدارس علوم ديني شيعي افغانستان در آستانه تعطيلي

گزارش‌ها حاکي است که نيروهاي طالبان شماري از افرادي را که در محوطه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) حضور داشتند، بازداشت کرده‌اند. همچنين گفته مي‌شود حجت‌الاسلام والمسلمين حسن محسني، از علماي شناخته‌شده شيعه و فرزند مرحوم آيت‌الله محمد آصف محسني، نيز بازداشت و به مکاني نامعلوم منتقل شده است.

حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص)، مرکز مهم علمي شيعيان افغانستان

حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) در شمار مهم‌ترين مراکز ديني و علمي شيعيان در کابل قرار دارد. اين مرکز در سال 1386 هجري شمسي به دست آيت‌الله محمد آصف محسني، از علماي برجسته شيعه افغانستان، تأسيس شد.

اين حوزه در منطقه سرک دارالامان کابل قرار دارد و علاوه بر آموزش علوم ديني، در زمينه‌هاي علمي، پژوهشي و فرهنگي نيز فعاليت داشته است. شماري از علما و طلاب شيعه افغانستان مراحل تحصيل و تدريس خود را در اين مرکز گذرانده‌اند.

آيت‌الله محمد آصف محسني از شخصيت‌هاي برجسته مذهبي و سياسي شيعه افغانستان به شمار مي‌رفت و در عرصه‌هاي ديني، علمي و سياسي اين کشور نقش قابل توجهي داشت. پس از درگذشت وي، مسئوليت اداره حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) به خانواده او واگذار شد.

نگراني‌ها درباره اقدامات عليه مراکز شيعي

اقدام اخير عليه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) در شرايطي صورت گرفته است که پيش از اين نيز در محافل شيعي افغانستان درباره برخي محدوديت‌ها و اقدامات عليه فعاليت‌هاي ديني و آموزشي شيعيان و همچنين جامعه هزاره ابراز نگراني شده بود.

برخي محافل شيعه مي‌گويند محدوديت‌هاي مربوط به آموزش فقه شيعه، برکناري احتمالي نمايندگان شيعه از برخي شوراهاي علماي ولايات، اخراج اجباري هزاره‌ها از برخي مناطق و اختلافات مربوط به املاک، در کنار اقدامات عليه مراکز ديني و آموزشي، تأثير منفي بر فضاي مذهبي و اجتماعي افغانستان گذاشته
است.

در همين چارچوب، اقدام اخير عليه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) نيز از سوي برخي محافل، بخشي از فشارهاي فزاينده عليه مراکز ديني و علمي شيعيان دانسته شده است.

محکوميت اقدام طالبان از سوي سه حزب سياسي افغانستان

در پي اقدام عليه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) و برخي اقدامات ديگر عليه جامعه شيعه و هزاره، سه حزب مهم سياسي افغانستان نيز در بيانيه‌هاي جداگانه اين اقدامات را محکوم کردند.

حزب وحدت اسلامي افغانستان، حزب وحدت اسلامي مردم افغانستان و جمعيت اسلامي افغانستان در بيانيه‌هاي خود، حمله به حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص)، توقف فعاليت شبکه‌هاي تلويزيوني تمدن و راه فردا و برخي محدوديت‌هاي اعمال‌شده عليه جامعه هزاره و شيعه را محکوم
کردند.

حزب وحدت اسلامي افغانستان با محکوم کردن اقدام نيروهاي طالبان عليه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) در کابل و همچنين تعطيلي مغازه‌هاي مردم در منطقه جبرئيل هرات، اين اقدامات را بخشي از روند افزايش فشار، محدوديت و محروميت جامعه هزاره و شيعه افغانستان از حقوق اساسي خود دانست.

بيانيه مشترک علما و طلاب افغانستان

در همين حال، استادان، علما و طلاب حوزه‌هاي علميه افغانستان نيز در اعتراض به محاصره و تلاش براي تخليه اجباري حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص)، بيانيه مشترکي صادر کردند.

در ابتداي اين بيانيه با استناد به آيه شريفه «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَي أَهْلِهَا وَإِذَا حَکَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ» تأکيد شده است که در يک حکومت اسلامي، عدالت، حاکميت قانون و حفظ حقوق اساسي شهروندان بايد از اصول اساسي حکمراني باشد.

در اين بيانيه آمده است که در شريعت اسلامي، تبعيض بر اساس تفاوت‌هاي قومي، نژادي و مذهبي جايگاهي ندارد و قرآن کريم بر عدالت و انصاف تأکيد کرده است. به گفته علما و طلاب، تبعيض مذهبي و قومي نه‌تنها با اصول شرعي مغايرت دارد، بلکه مي‌تواند موجب افزايش بي‌اعتمادي و بي‌ثباتي در کشور شود.

در ادامه اين بيانيه، افغانستان کشوري معرفي شده است که پيروان مذاهب مختلف اسلامي سال‌ها در کنار يکديگر و بر پايه اخوت اسلامي و وحدت ملي زندگي کرده‌اند. علما و طلاب هشدار داده‌اند که اعمال فشار مذهبي، ايجاد تفرقه و اقداماتي که به وحدت جامعه آسيب مي‌زند، مي‌تواند به منافع ملي افغانستان لطمه وارد کند.

ملت خسته از جنگ به صلح و ثبات نياز دارد

علماي افغانستان و طلاب حوزه‌هاي علميه در بيانيه خود تأکيد کرده‌اند که مردم اين کشور سال‌ها جنگ، خونريزي و ناامني را تجربه کرده‌اند و اکنون بيش از هر زمان ديگري به صلح، ثبات و آرامش نياز دارند.

در اين بيانيه آمده است که نبايد اقدامي صورت گيرد که بار ديگر فضاي نگراني، ترس و ناامني را در جامعه ايجاد کند. محاصره مراکز ديني و آموزشي مانند حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) و تلاش براي تعطيلي اجباري آنها مي‌تواند احساس امنيت روحي و رواني مردم را تحت تأثير قرار دهد.

علما و طلاب تأکيد کرده‌اند که براي حفظ منافع ملي و ثبات عمومي، اختلافات و منازعات بايد به جاي استفاده از زور، از طريق قانوني و قضايي حل‌وفصل شود.

درخواست حل اختلافات املاک و مراکز ديني از طريق مراجع قضايي

در بيانيه مشترک علما و طلاب همچنين تأکيد شده است که هرگونه ادعا، اختلاف و منازعه درباره اموال و املاک افراد و نهادها بايد بر اساس روند قانوني و قضايي بررسي و حل شود.

در اين بيانيه آمده است که تعطيلي مراکز علمي، فرهنگي و ديني، بازداشت افراد بدون طي روند قانوني و سلب حقوق آنان، با اصول عدالت اسلامي سازگار نيست.

علماي و طلاب حوزه‌هاي علميه افغانستان خواستار پايان محاصره حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص)، توقف روند مصادره و تخليه اجباري آن و تأمين امنيت و حمايت قانوني از افراد وابسته به اين مرکز شده‌اند. توقف فعاليت شبکه تلويزيوني تمدن

همزمان با اقدام عليه حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص)، شبکه تلويزيوني تمدن نيز با اقدامات مقامات طالبان مواجه شده است. بر اساس گزارش‌ها، فعاليت اين شبکه به دستور وزارت عدليه طالبان متوقف شده است.

همچنين درباره اعمال محدوديت عليه شبکه تلويزيوني راه فردا نيز گزارش‌هايي منتشر شده است. محافل شيعه معتقدند تعطيلي مراکز ديني و فرهنگي و محدود کردن فعاليت رسانه‌ها، بخشي از روند محدودسازي فعاليت‌هاي مذهبي، علمي و فرهنگي جامعه شيعه افغانستان است.

نگراني درباره وضعيت حجت‌الاسلام والمسلمين حسن محسني

پس از انتشار گزارش‌هايي درباره بازداشت حجت‌الاسلام والمسلمين حسن محسني، نگراني‌هايي درباره وضعيت و سلامت وي در ميان محافل شيعه به وجود آمده است.

محافل مرتبط، مقامات طالبان را مسئول حفظ جان، امنيت و کرامت وي دانسته و خواستار ارائه فوري اطلاعات درباره وضعيت او و آزادي وي شده‌اند.

همچنين وابستگان به حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) هشدار داده‌اند که در صورت عدم ارائه اطلاعات درباره وضعيت حسن محسني يا ادامه بازداشت او بدون طي روند قانوني، احتمال دارد مردم شيعه از مناطق مختلف افغانستان، به‌ويژه مناطق جنوب‌غربي، براي اعتراض به کابل سفر کنند.

تأکيد بر مدارا و وحدت ملي

علماي شيعه و طلاب حوزه‌هاي علميه افغانستان در بيانيه خود بر ادامه تلاش جامعه شيعه براي تقويت اخوت اسلامي، وحدت ملي و برقراري صلح در کشور تأکيد کرده‌اند.

آنان اعلام کرده‌اند که افغانستان در شرايط کنوني با چالش‌هاي مختلفي روبه‌رو است و مقابله با اين چالش‌ها تنها از طريق همکاري، عدالت، مدارا و همبستگي ملي امکان‌پذير است.

شماري از محافل شيعه و سياسي افغانستان از مقامات طالبان خواسته‌اند مسئله حوزه علميه خاتم‌النبيين(ص) را به جاي استفاده از زور و فشار، از طريق گفت‌وگو، قانون و اصول قضايي حل کنند، وضعيت افراد بازداشت‌شده را روشن سازند و زمينه حفظ حقوق اساسي، مذهبي و شهروندي همه اقوام و پيروان مذاهب مختلف در افغانستان را فراهم کنند.