ماجراي 300 کتاب کهنه‌اي که رهبر شهيد خودشان صحافي کردند

به گزارش خبرگزاري تسنيم، از اين روست که در سال‌هاي متمادي شاهد اشارات متعدد ايشان در ديدارهاي مختلف به عناوين برخي از کتاب‌ها هستيم. از سوي ديگر، تقريظ‌ها و ديدار ساليانه با شاعران و نويسندگان، مجموعه‌اي از رخدادهاي که نشان‌دهنده دغدغه ايشان در زمينه کتاب و فرهنگ ايراني اسلامي است.

محسن مؤمني‌شريف، نويسنده و رئيس سابق حوزه هنري، از جمله نويسندگاني است که بارها در ديدار نويسندگان و صاحبان قلم با رهبر شهيد حضور داشت و کتاب «راز گل سرخ» او مزين به تقريظ ايشان است. او در گفت‌وگويي همزمان با ايام برگزاري چهلمين روز از شهادت آقاي شهيد ايران، با اشاره به انس ايشان با کتاب اشاره کرد و گفت: وقتي درباره آيت‌الله شهيد سيدعلي خامنه‌اي صحبت مي‌کنيم، مجموعه‌اي از فضائل در برابر ديدگان ما قرار مي‌گيرد. ممکن است براي برخي، وجوه سياسي شخصيت ايشان برجسته‌تر باشد، اما براي ما در حوزه ادب و هنر، فرهيختگي و تسلط و اشراف ايشان بر فرهنگ، به‌ويژه ادبيات و هنر، اهميت بيشتري دارد.

وي با بيان اينکه «بهترين واژه براي توصيف ايشان علامه است»، افزود: رهبر شهيد در عالم سياست جايگاهي بسيار بالا و ممتاز داشت و در مبارزه با استعمار و طراحي مقابله با دشمن، صاحب جايگاه ويژه‌اي بودند، اما در حوزه‌هاي علوم انساني نيز صاحب‌نظر بودند و در فقه و اصول، رجال، تفسير قرآن، تاريخ اسلام، ادبيات عرب و ادبيات فارسي مطالعات و اشراف گسترده‌اي داشت.

کتابخوان قهار

مؤمني‌شريف با اشاره به علاقه عميق رهبر شهيد به کتاب، اضافه کرد: ايشان در ميان کتاب بزرگ شده و در خانواده‌اي رشد کرده بودند که کتاب بخش اساسي زندگي آنها محسوب مي‌شد. پدر ايشان از دو اتاقي که در اختيار داشت، يک اتاق را به کتابخانه اختصاص داده بود و مادرشان نيز بانويي فاضل، اهل ادبيات، شعر، حديث و قرآن بود. در واقع، علاقه ايشان به کتاب از دوران کودکي شکل گرفته بود و در نوجواني علاوه بر اينکه کتاب‌خواني قهاري بودند، از کتابخانه‌هاي مشهور شهر مشهد مانند کتابخانه آستان قدس رضوي استفاده مي‌کردند و گاهي نيز از کتاب‌فروشي‌ها کتاب به امانت يا اجاره مي‌گرفتند.

خاطره‌اي از انس رهبر شهيد با کتاب

اين پژوهشگر با اشاره به خاطره‌اي از دوران نوجواني رهبر شهيد بيان کرد: ايشان در همان دوره جواني تصميم گرفته بودند براي خود کتاب جمع کنند. آن زمان برخي مردم کتاب‌هاي قديمي و مستعمل را به بقالي‌ها مي‌دادند تا از کاغذ آنها براي بسته‌بندي استفاده شود. ايشان اين کتاب‌ها را از بقالي‌ها با قيمت اندکي بالاتر مي‌خريدند و خودشان آنها را صحافي مي‌کردند. ايشان تعريف مي‌کرد حدود 300 جلد کتاب را به اين شکل جمع کرده بودند که بخشي از آنها هنوز در کتابخانه‌شان وجود داشت. جلد کتاب‌ها از بين رفته بود، اما چون صحافي را آموخته بودند، در فضاي خانه و با استفاده از وسايل ابتدايي که تهيه کرده بودند، آنها را دوباره صحافي مي‌کردند.

وي تأکيد کرد: اين خاطره نشان مي‌دهد کتاب در زندگي ايشان نقش اساسي داشت و اين ارتباط بعدها نيز ادامه پيدا کرد. ايشان از طريق کتاب با جهان آشنا شده، به‌ويژه با رمان ارتباط جدي داشتند و در ادامه با شعر و ديوان شاعران مشهور و کمترشناخته‌شده نيز مأنوس شدند و اين ارتباط با کتاب تا پايان حيات ايشان ادامه داشت.

برگزاري نمايشگاه کتاب تهران از ابتکارات ايشان بود

مؤمني‌شريف با بيان اينکه نگاه رهبر شهيد به کتاب بعدها از يک علاقه شخصي فراتر رفت، گفت: ايشان به کتاب ايمان پيدا کرده و معتقد بود جامعه‌اي که به دنبال ايجاد تمدن اسلامي است، بايد با کتاب ارتباط داشته باشد و کتاب يکي از ارکان اساسي تمدن است.

وي افزود: ايشان در دوران رياست‌جمهوري تلاش کردند کتاب را وارد زندگي مردم ايران کنند. برگزاري نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران از ابتکارات ايشان بود؛ رويدادي که امروز يکي از اتفاقات بزرگ در عرصه فرهنگ کشور محسوب مي‌شود. حضور در نمايشگاه کتاب يکي از برنامه‌هاي سالانه ايشان بود و تلاش مي‌کرد در هر شرايطي در اين نمايشگاه حضور پيدا کنند و براي آن وقت بگذارد؛ هرچند گاهي به دلايلي امکان حضور برايشان فراهم نمي‌شد.

وي همچنين به ارتباط رهبر شهيد با نويسندگان و هنرمندان اشاره کرد و گفت: ايشان با هنرمندان، مؤلفان و نويسندگان ارتباط نزديکي داشت، کتاب‌هاي خوب را مي‌ديد و متناسب با موضوع، نظر خود را درباره آن‌ها اعلام مي‌کرد. يکي از ويژگي‌هاي ايشان تشويق مؤلفان بود. گاهي از طريق دفترشان با نويسنده تماس گرفته مي‌شد، گاهي اين اتفاق در ديدارها رخ مي‌داد و گاهي نيز با نوشتن تقريظ، نويسنده و اثر مورد توجه قرار مي‌گرفت.

انتخاب کتاب‌ها از ميان آثار مختلف

وي درباره شيوه رسيدن کتاب‌ها به دست رهبر شهيد نيز توضيح داد: کتاب‌هاي مختلف از سوي ناشران براي ايشان ارسال مي‌شد و خودشان نيز در نمايشگاه کتاب آثاري را تهيه مي‌کردند. همچنين نويسندگاني که مي‌شناختند، آثارشان را براي ايشان مي‌فرستادند و برخي کتاب‌ها نيز با معرفي اطرافيان و اعضاي خانواده تهيه مي‌شد.

مؤمني‌شريف افزود: ايشان معمولاً کتاب‌ها را پيش از خواب مطالعه مي‌کردند و مي‌گفتند در طول روز، فرصت مطالعه اين آثار را ندارند؛ مگر اينکه کتابي مستقيماً به کار رهبري مربوط باشد. عموماً کتاب‌ها را پس از پايان کار و پيش از خواب مي‌خوانند.

يادداشت‌هايي که غوغا کرد

مؤمني‌شريف درباره تقريظ‌هاي رهبر شهيد بر آثار، اين سنت را يکي از روش‌هاي ايشان براي توسعه فرهنگ کتابخواني و آشنايي نسل جديد با معارف دفاع مقدس دانست و گفت: بخش عمده آثاري که تقريظ ايشان درباره آنها منتشر شده، مربوط به ادبيات دفاع مقدس است؛ البته در حوزه‌هايي مانند تاريخ اسلام، انقلاب اسلامي و موضوعات ديگر نيز آثاري مورد توجه ايشان قرار گرفته است.

وي دليل توجه ويژه رهبر شهيد به ادبيات دفاع مقدس را دغدغه ايشان براي انتقال فرهنگ دفاع مقدس به نسل جوان دانست و تصريح کرد: ايشان مي‌خواست فرهنگ دفاع مقدس و انسان‌هايي که در اين دوران معرفي شدند، از طريق ادبيات به جوانان و همه مردم ايران منتقل شود و معتقد بودند آينده ايران به درس‌هايي که از همت و زندگي اين انسان‌ها گرفته مي‌شود، گره خورده است.

رسالت آستان قدس در ترويج نگاه رهبر شهيد

اين پژوهشگر در ادامه با اشاره به مزار آقاي شهيد در حرم رضوي که اين روزها زيارتگاه عاشقان بوده است، درباره وظيفه آستان قدس رضوي در معرفي انديشه‌هاي رهبر شهيد پس از درگذشت ايشان نيز گفت: رهبر شهيد به‌ويژه درباره تاريخ اسلام و حضرت امام رضا(ع) ديدگاه‌هاي نويي داشت و تحليل ايشان درباره هجرت امام رضا(ع) به ايران و حضور فرزندان امام موسي کاظم(ع) در اين سرزمين، تحليلي تازه و قابل توجه است.

مؤمني‌شريف اضافه کرد: از نگاه ايشان، ما در مسيري قرار داريم که امام موسي کاظم(ع) آن را براي زمينه‌سازي ظهور منجي بشريت طراحي کرده بود. از اين جهت، آستان قدس رضوي مأموريتي ويژه دارد تا اين نگاه‌ها را در حوزه‌هاي مرتبط ترويج کند.

وي ادامه داد: از سوي ديگر، ايشان به‌عنوان فقيهي که در جايگاه حاکميت قرار گرفت، فرصتي پيدا کرد تا بخشي از آموزه‌هاي ائمه(ع)، به‌ويژه آموزه‌هاي امام رضا(ع)، را در جامعه پياده کند؛ بنابراين پرداختن به سيره ايشان نيز مي‌تواند از مأموريت‌هاي آستان قدس رضوي باشد.

مؤمني‌شريف با تأکيد بر اينکه زندگي رهبر شهيد سرشار از حکمت بود، اضافه کرد: تمام زندگي، حرکات و سکنات ايشان از حکمتي برخوردار بود و هرچه در اين زمينه کار کنيم، در حقيقت به انتشار معارف اهل بيت(ع) کمک کرده‌ايم.

ارتباط ويژه رهبر شهيد با امام رضا(ع)

وي در بخش ديگري از سخنان خود به نسبت رهبر شهيد با امام رضا(ع) پرداخت و گفت: ايشان علاوه بر نگاه ويژه‌اي که به زندگي ائمه(ع) داشت، به امام رضا(ع) علاقه خاصي داشتند؛ چراکه در زير سايه امام رضا(ع) بزرگ شده و آموزش ديده بودند.

مؤمني‌شريف ادامه داد: اينکه ايشان در طول سال چندين‌بار به زيارت مرقد شريف امام رضا(ع) مي‌آمد و زمان قابل توجهي را براي زيارت اختصاص مي‌دادند، نشان‌دهنده ارتباط خاص ايشان با امام رضا(ع) بود.

وي با اشاره به حضور رهبر شهيد در حرم مطهر رضوي در برخي ايام سال اظهار کرد: ايشان در ايام نوروز به مشهد مي‌آمدتد و گاهي نيمه‌شب به حرم مي‌رفت و تا سحر در حرم مي‌ماندند. تابستان‌ها نيز به مشهد مي‌آمدند، هرچند اطلاعات دقيقي از خلوت‌ها و گفت‌وگوهاي ايشان با امام رضا(ع) نداريم.

اين پژوهشگر در پايان گفت: با اين حال، از کيفيت و زماني که ايشان براي زيارت اختصاص مي‌دادند، مي‌توان فهميد که از امام رضا(ع) کسب نور مي‌کردند و اين زيارت‌ها براي ادامه مسيرشان اهميت ويژه‌اي داشت.