ظرفيت کانتينري غرب‌آسيا بعد از جنگ عليه ايران 98‌درصد آب رفت

پس از کاهش تنش‌هاي نظامي ميان ايران و آمريکا و همچنين بازگشايي تدريجي مسيرهاي دريايي منطقه، بسياري از فعالان اقتصادي انتظار داشتند بازار حمل‌ونقل کانتينري به سرعت به شرايط عادي بازگردد، اما واقعيت‌هاي بازار تصوير ديگري را نشان مي‌دهد؛ ظرفيت از دست رفته ناوگان و ازدحام تقاضا همچنان فشار سنگيني بر تجارت جهاني وارد مي‌کند.

بررسي‌ها نشان مي‌دهد که در ماه‌هاي اخير نرخ حمل کانتينري از بنادر آسيايي با رشد کم‌سابقه‌اي روبه‌رو شده است. در برخي مسيرهاي اصلي تجاري، هزينه حمل کانتينر نسبت به ابتداي سال نزديک به سه برابر شده و صاحبان کالا براي رزرو فضا در کشتي‌ها با محدوديت جدي مواجه هستند.

نرخ‌هاي حمل و نقل لحظه‌اي از آسيا از اواخر فوريه تا 192 درصد افزايش يافته است. همچنين نرخ‌هاي حمل و نقل لحظه‌اي شرق دور-ساحل غربي ايالات متحده بين 28 فوريه و 19 ژوئن 192 درصد افزايش يافت و از 1879 دلار به ازاي هر FEU به 5493 دلار به ازاي هر FEU رسيد. گفتني است FEU معادل يک کانتينر 40 فوتي است.

مهم‌ترين عامل اين وضعيت، افت شديد ظرفيت عملياتي خطوط کشتيراني در خليج‌فارس است؛ منطقه‌اي که يکي از مهم‌ترين گلوگاه‌هاي تجارت دريايي جهان به شمار مي‌رود.

پيش از بحران اخير، ده‌ها سرويس کانتينري بين‌المللي از اين منطقه عبور مي‌کردند يا در بنادر آن فعاليت داشتند، اما بخش عمده اين ظرفيت در هفته‌هاي گذشته از مدار خارج شده است.

پيش از جنگ رمضان و بسته شدن تنگه هرمز، 99 سرويس کانتينري در منطقه فعاليت يا از آن ترانزيت مي‌کردند که ظرفيت اسمي ترکيبي آنها 3.2 ميليون TEU بود. تا 19 ژوئن، تنها 11 سرويس فعال باقي مانده بودند که معادل 74000 TEU ظرفيت فعال است.

کاهش ظرفيت باعث شده بسياري از کشتي‌ها هفته‌ها پيش از حرکت تکميل ظرفيت شوند و صاحبان کالا براي جلوگيري از اختلال در زنجيره تأمين، سفارش‌هاي خود را زودتر از موعد ثبت کنند؛ موضوعي که خود به تشديد کمبود فضا و افزايش بيشتر نرخ‌ها منجر شده است.

به گفته کريم نائيني، کارشناس حمل‌ونقل و ترانزيت، حتي در صورت تداوم آتش‌بس و بازگشت تدريجي امنيت به منطقه، بازسازي ظرفيت از دست رفته و بازگشت بازار به شرايط متعادل زمان‌بر خواهد بود. زيرا جابه‌جايي کشتي‌ها، تنظيم مجدد برنامه خطوط کشتيراني و بازآرايي شبکه‌هاي لجستيکي جهاني فرآيندي نيست که در چند روز يا چند هفته انجام شود.

برآوردهاي منتشر شده نيز نشان مي‌دهد بخش قابل توجهي از ظرفيت حمل‌ونقل کانتينري جهان همچنان تحت تأثير اختلالات خليج فارس قرار دارد؛ موضوعي که مي‌تواند در ماه‌هاي آينده نيز فشار بر هزينه‌هاي تجارت جهاني را حفظ کند.