سوريه؛ از «الگوي براندازي» تا «درس عبرت» تاريخي

تحولات اخير سوريه نشان مي‌دهد اين کشور با بحران‌هاي عميق امنيتي و سياسي روبه‌رو است. حملات مکرر اسرائيل به خاک سوريه، واکنش‌هاي اعتراضي برخي کشورها در شوراي امنيت و گزارش‌هايي از درگيري در جنوب سوريه، بيانگر آن است که بي‌ثباتي و اشغال خارجي به اين کشور ضربه زده است.

در روزهاي اخير، روسيه، پاکستان و ترکيه در شوراي امنيت سازمان ملل حملات اسرائيل به سوريه را محکوم کردند و آن را تهديدي براي حاکميت و ثبات اين کشور دانستند. در مقابل، آمريکا ضمن حمايت از اسرائيل، همچنان بر رويکرد امنيتي خود در قبال تحولات منطقه تأکيد کرده است.

يکي از نکات قابل توجه، ادامه حضور و نفوذ بازيگران خارجي در بخش‌هاي مختلف سوريه است. در شمال شرق، نيروهاي مورد حمايت آمريکا حضور دارند و در برخي مناطق ديگر نيز نفوذ بازيگران مختلف ادامه دارد.

همچنين اسرائيل طي ماه‌هاي اخير حملات متعددي به اهدافي در سوريه انجام داده و بر اساس گزارش‌ها، کنترل بخش‌هايي از مناطق مرزي را نيز در اختيار دارد. اين وضعيت باعث شده بسياري از تحليلگران از فقدان اقتدار حکومت مرکزي و تداوم چندپارگي سرزميني سوريه سخن بگويند.

در جنوب سوريه نيز گزارش‌هايي منتشر شده که نشان مي‌دهد مردم محلي در برخي مناطق براي مقابله با حملات و پيشروي نظاميان اسرائيلي اقدام به ايجاد موانع و سنگرهاي دفاعي کرده‌اند؛ موضوعي که در فضاي رسانه‌اي به‌عنوان نشانه‌اي از نگراني ساکنان اين مناطق نسبت به وضعيت امنيتي بازتاب يافته است.حتي کودکان در برخي روستاهاي سوريه به صف مقابله با رژيم صهيوني پيوسته‌اند اما خبري از نيروهاي جولاني براي دفاع از خاک اين کشور نيست و وي تصويري از يک فرد منفعل و همچنين سرسپرده از خود را نشان داده است.

از سوي ديگر، اظهارات دونالد ترامپ درباره انتظار از دولت انتقالي سوريه براي اقدام عليه حزب‌الله لبنان نيز نشان مي‌دهد که دولت جديد سوريه با فشارهاي خارجي متعددي روبه‌رو است که از جولاني نقشي چون مزدوري براي آمريکا انتظار دارد.

اين فشارها مي‌تواند سوريه را بيش از گذشته درگير رقابت‌هاي منطقه‌اي کند؛ رقابت‌هايي که پيامدهاي آن مستقيماً متوجه مردم اين کشور خواهد بود. قطعا درگيري با مقاومت براي جولاني تبعاتي دارد که وي را در معرض تهديد جدي قرار مي‌دهد.

اخيراً سپاه پاسداران ايران اعلام کرد که مرکز فرماندهي عمليات ويژه نظاميان آمريکايي در منطقه «التنف» سوريه را هدف حمله غافلگيرانه قرار داده است. اين موضوع پيامي هم قطعا براي حکومت سوريه دارد.

در چنين شرايطي، برخي تحليلگران معتقدند تجربه سوريه نشان مي‌دهد براندازي غربي فارغ از روياي سياسي ثبات، رفاه آغاز يک بحران است.

در روزهاي اول با شوآف فراوان از کمک خارجي خصوصا پولي و مالي کشورهاي عربي چون عربستان و قطر و ... در سوريه خبرپراکني مي‌شد اما ماه عسل جولاني و رژيم وي خيلي زود تمام شد و حالا مردم از ناامني، چندپارگي و وضعيت اقتصادي گلايه دارند.

آنچه از اين فضا به خوبي قابل رويت است روياسازي و فضاسازي رسانه‌اي معطوف به غرب است که افکار عمومي ايران را نشانه گرفته است. تحولات سوريه به خوبي نمايانگر فاصله زياد واقعيت ميداني و فضاسازي رسانه‌اي است که آنچه از آن به جا مانده يک کشور در عمل چندپاره و ناامن است.

آنچه امروز در سوريه ديده مي‌شود، تنها يک بحران داخلي نيست؛ بلکه بازتاب رقابت قدرت‌هاي خارجي در سرزميني است که اقتدار حکومت مرکزي آن تضعيف شده است.

از اين منظر، تجربه سوريه نشان مي‌دهد هرگاه سرنوشت يک کشور به مداخله بازيگران بيروني و وعده‌هاي سياسي آنان گره بخورد، نتيجه قطعا ثبات، رفاه و امنيت نخواهد بود.

 به همين دليل، سوريه هشداري است درباره اتکا به حمايت قدرت‌هاي خارجي؛ تجربه‌اي که نشان مي‌دهد منافع کشورهاي غربي نه تنها در آباداني هيچ کشوري نيست بلکه اين کشورها شاه ماهي خود را همواره در آب گل آلود بي‌ثباتي و ناامني و تضعيف کشورهاي خاورميانه مي‌گيرند  و در همين شرايط براي پهن کردن سفره استعمار اقدام مي‌کنند.