سن اعتياد در کشور به 12 سال رسيد

در شرايطي که طي سال‌هاي اخير بار‌ها نسبت به ضرورت مقابله با مصرف مواد مخدر و دخانيات هشدار داده شده، آمار‌ها و اظهارات کارشناسان نشان مي‌دهد روند گرايش به مصرف مواد اعتيادآور در برخي گروه‌هاي سني همچنان نگران‌کننده است.

در تازه‌ترين هشدارها، محمدرضا مسجدي، دبيرکل جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات، دگفت :با وجود قوانين مناسب در کشور، عرضه و مصرف دخانيات همچنان تابع قانون نيست، موضوعي که به اعتقاد کارشناسان مي‌تواند زمينه‌ساز افزايش گرايش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد اعتيادآور باشد.

اعتياد در دنياي امروز ديگر محدود به مواد مخدر سنتي نيست، بسياري از متخصصان حوزه سلامت معتقدند مصرف دخانيات در بسياري از موارد نخستين گام در مسير وابستگي به مواد اعتيادآور محسوب مي‌شود به همين دليل افزايش مصرف سيگار و ساير محصولات دخاني در ميان نوجوانان از نگاه کارشناسان يک هشدار جدي تلقي مي‌شود؛ هشداري که مي‌تواند در سال‌هاي آينده به افزايش شمار افراد گرفتار اعتياد منجر شود.

يکي از نگران‌کننده‌ترين بخش‌هاي اظهارات دبيرکل جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات، کاهش سن مصرف دخانيات در کشور است. به گفته وي، سن شروع مصرف به حدود 12 تا 13 سال رسيده است، موضوعي که نشان مي‌دهد مواد دخاني و اعتيادآور بيش از گذشته به گروه‌هاي سني پايين راه پيدا کرده‌اند.

کارشناسان حوزه آسيب‌هاي اجتماعي معتقدند نوجواني يکي از حساس‌ترين دوره‌هاي زندگي هر فرد است، در اين سنين شخصيت افراد در حال شکل‌گيري است و هرگونه رفتار پرخطر مي‌تواند آثار بلندمدتي بر آينده آنان داشته باشد، آغاز مصرف دخانيات در سنين پايين نه تنها احتمال وابستگي در سال‌هاي بعد را افزايش مي‌دهد، بلکه زمينه ورود به ساير رفتار‌هاي پرخطر را نيز فراهم مي‌کند.

کاهش سن مصرف؛ زنگ خطري براي آينده جامعه

آنچه نگراني‌ها را دوچندان کرده، کاهش مداوم سن گرايش به مصرف مواد دخاني و اعتيادآور است، در گذشته مصرف سيگار و ساير دخانيات بيشتر در ميان بزرگسالان مشاهده مي‌شد، اما امروز گزارش‌ها از حضور نوجوانان و حتي دانش‌آموزان در ميان مصرف‌کنندگان حکايت دارد.

کارشناسان دلايل مختلفي را براي اين موضوع مطرح مي‌کنند، تأثيرپذيري از دوستان، کنجکاوي، مشکلات خانوادگي، فشار‌هاي رواني، بيکاري و همچنين عادي‌سازي مصرف دخانيات در برخي فضا‌هاي فرهنگي و رسانه‌اي از جمله عواملي است که مي‌تواند نوجوانان را به سمت مصرف سوق دهد.

محمدرضا مسجدي در همين زمينه تأکيد کرده است که تبليغات مصرف دخانيات در فضاي مجازي و شبکه نمايش خانگي بايد همانند بسياري از کشور‌هاي دنيا ممنوع شود، به گفته او، نمايش مکرر مصرف سيگار در برخي توليدات تصويري مي‌تواند تصويري عادي و حتي جذاب از اين رفتار در ذهن نوجوانان ايجاد کند.

اين در حالي است که بسياري از مطالعات جهاني نشان داده‌اند نوجواناني که در معرض نمايش مکرر مصرف دخانيات قرار مي‌گيرند، بيشتر از سايرين به سمت تجربه مصرف سيگار و ساير مواد دخاني گرايش پيدا مي‌کنند به همين دليل در بسياري از کشور‌ها محدوديت‌هاي سختگيرانه‌اي براي نمايش يا تبليغ مصرف دخانيات در رسانه‌ها وضع شده است.

افزايش مصرف در ميان دختران؛ هشداري که نبايد ناديده گرفته شود

يکي ديگر از نکات قابل توجه در اظهارات دبيرکل جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات، افزايش مصرف در ميان دختران است بر اساس آمار اعلام‌شده، مصرف دخانيات در ميان دختران بين 90 تا 135 درصد افزايش يافته است؛ رقمي که از نگاه کارشناسان بسيار نگران‌کننده ارزيابي مي‌شود.

در سال‌هاي گذشته مصرف دخانيات در ميان زنان و دختران نسبت به مردان کمتر بود، اما اکنون روند تغيير الگوي مصرف نگراني‌هاي جديدي را ايجاد کرده است. کارشناسان معتقدند افزايش مصرف در ميان دختران مي‌تواند پيامد‌هاي گسترده‌اي براي سلامت جامعه در آينده داشته باشد؛ چرا که زنان نقش مهمي در ساختار خانواده و تربيت نسل آينده ايفا مي‌کنند.

از سوي ديگر، بسياري از متخصصان تأکيد دارند که مصرف دخانيات در زنان مي‌تواند آثار جسمي و رواني متفاوتي نسبت به مردان داشته باشد و خطر ابتلا به برخي بيماري‌ها را افزايش دهد، به همين دليل افزايش مصرف در ميان دختران تنها يک آمار ساده نيست، بلکه هشداري درباره تغيير الگو‌هاي رفتاري در جامعه محسوب مي‌شود.

در کنار اين موضوع، مسجدي به افزايش حدود 40 درصدي مصرف در ميان مردان نيز اشاره کرده است. آماري که نشان مي‌دهد مسئله مصرف دخانيات به يک چالش فراگير تبديل شده و محدود به گروه خاصي از جامعه نيست.

 اعتياد؛ بحراني فراتر از يک آسيب فردي

متخصصان بار‌ها تأکيد کرده‌اند که اعتياد تنها يک مشکل فردي نيست، زماني که يک نفر گرفتار مصرف مواد مي‌شود، خانواده او نيز با پيامد‌هاي متعدد اين موضوع روبه‌رو خواهد شد، اختلافات خانوادگي، مشکلات اقتصادي، کاهش کيفيت زندگي، افت تحصيلي فرزندان و افزايش آسيب‌هاي اجتماعي از جمله نتايجي است که در بسياري از خانواده‌هاي درگير اعتياد مشاهده مي‌شود.

به همين دليل کارشناسان معتقدند مقابله با اعتياد بايد از مرحله پيشگيري آغاز شود، هرچه آگاهي خانواده‌ها، مدارس و جامعه درباره خطرات مصرف مواد بيشتر باشد، احتمال گرايش نوجوانان به اين مسير کاهش خواهد يافت.

در همين راستا، دبيرکل جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات از برخورد‌هاي حقوقي با افرادي خبر داده که به نوعي مصرف دخانيات را ترويج کرده‌اند، به گفته وي، از برخي کارگردانان، تهيه‌کنندگان و هنرمندان به دليل ترويج مصرف دخانيات شکايت شده و حتي در برخي موارد احکام محکوميت نيز صادر شده است.

اين موضوع نشان مي‌دهد که مسئله دخانيات و اعتياد تنها يک موضوع بهداشتي نيست، بلکه ابعاد فرهنگي و اجتماعي گسترده‌اي دارد و بسياري از کارشناسان معتقدند مبارزه با اعتياد بدون اصلاح الگو‌هاي فرهنگي و مقابله با عادي‌سازي مصرف مواد امکان‌پذير نخواهد بود.

در نهايت بايد گفت آمار‌هاي مربوط به کاهش سن مصرف، افزايش چشمگير مصرف در ميان دختران و تداوم دسترسي آسان به مواد دخاني و اعتيادآور، تصويري نگران‌کننده از وضعيت موجود ارائه مي‌دهد، اگرچه قوانين متعددي براي کنترل مصرف و عرضه دخانيات در کشور وجود دارد، اما آنچه اهميت دارد اجراي دقيق اين قوانين و تقويت برنامه‌هاي پيشگيرانه است.

کارشناسان هشدار مي‌دهند که ادامه روند فعلي مي‌تواند در سال‌هاي آينده آسيب‌هاي اجتماعي گسترده‌تري را به همراه داشته باشد، از اين رو، مقابله با اعتياد و مصرف دخانيات بايد به يکي از اولويت‌هاي اصلي حوزه سلامت و سياست‌گذاري اجتماعي کشور تبديل شود؛ چرا که آينده جامعه در گرو سلامت نسل جواني است که امروز بيش از هر زمان ديگري در معرض اين تهديد خاموش قرار دارد.

منبع: SNN