آيتالله العظمي حسين وحيد خراساني اول فروردين سال 1300 خورشيدي در نيشابور ديده به جهان گشود و تحصيلات علوم ديني را در مشهد آغاز کرد، شهري که در آن روزگار از کانونهاي مهم آموزش علوم حوزوي به شمار ميرفت و استادان برجستهاي در آن به تدريس اشتغال داشتند.
ايشان پس از فراگيري ادبيات عرب و مقدمات علوم ديني، دروس سطح را نزد آيتالله شيخ محمد نهاوندي، از استادان شناختهشده حوزه مشهد و صاحب تفسير، آموخت و پس از پايان اين دوره به تحصيل در مباحث تخصصي فقه و اصول روي آورد.
آيت الله وحيد خراساني در ادامه از محضر آيتالله ميرزا مهدي اصفهاني و آيتالله ميرزا مهدي آشتياني در درس خارج فقه بهره برد و همزمان علوم عقلي، فلسفه و حکمت را نزد ميرزا ابوالقاسم الهي و ميرزا مهدي آشتياني فرا گرفت.
آيت الله وحيد خراساني اجتهاد را در جواني به دست آورد
يکي از نقاط تعيينکننده در زندگي علمي او به سال 1327 خورشيدي بازميگردد، زماني که در شهر ري با آيتالله سيدمحمد حجت کوهکمرهاي ديدار کرد و پس از مذاکرات و مباحثات علمي، موفق به دريافت اجازه اجتهاد مطلق شد.
دريافت اين اجازه در آن مقطع از زندگي او، نشاندهنده دستيابي به مرتبهاي از دانش فقهي و اصولي بود که توانايي استنباط احکام شرعي را براي يک فقيه فراهم ميکرد.
آيت الله وحيد خراساني در 27 سالگي، با وجود دستيابي به مرتبه اجتهاد، براي تکميل آموختهها و آشنايي با ديدگاههاي علمي فقهاي حوزه نجف راهي عراق شد، سفري علمي که بخش مهمي از شخصيت فقهي و اصولي ايشان در جريان آن شکل گرفت.
نجف فصل تازهاي در تحصيلات آيت الله وحيد خراساني گشود
حوزه علميه نجف در آن سالها از مهمترين مراکز علمي جهان تشيع بود و حضور فقها و مدرسان برجسته، زمينه مباحثات گسترده در حوزه فقه و اصول را فراهم ميکرد.
آيت الله وحيد خراساني در اين حوزه در درس آيتالله سيدعبدالهادي شيرازي و آيتالله سيدمحسن حکيم شرکت کرد و بيش از همه از محضر آيتالله سيدابوالقاسم خويي بهره برد.
حضور طولانيمدت در درس آيتالله خويي، او را با شيوههاي دقيق استدلال فقهي و مباني اصولي اين فقيه برجسته آشنا کرد و تأثير اين مکتب علمي در روش اجتهادي آيت الله وحيد خراساني نيز مورد توجه پژوهشگران حوزه قرار گرفته است.
او در کنار تحصيل و مباحثات علمي، از سال 1337 خورشيدي تدريس درس خارج فقه و اصول را آغاز کرد و نزديک به 12 سال در نجف به آموزش مباحث تخصصي اين دو رشته پرداخت.
اين دوره، نخستين تجربه طولاني تدريس خارج براي او در يکي از مهمترين حوزههاي علمي شيعه بود و پس از سالها شاگردي، جايگاهش را در مقام مدرس علوم حوزوي نيز شکل داد.
آيت الله وحيد خراساني قم را براي ادامه مسير علمي انتخاب کرد
آيت الله وحيد خراساني در سال 1349 خورشيدي به ايران بازگشت و ابتدا در مشهد اقامت گزيد و به تدريس پرداخت، اما پس از حدود يک سال، در پاييز همان سال راهي قم شد و اين شهر را براي ادامه زندگي و فعاليتهاي علمي خود برگزيد.
با استقرار در قم، تدريس خارج فقه و اصول را در حوزه علميه اين شهر دنبال کرد و جلسات درس او بهتدريج به يکي از محافل شناختهشده آموزشي حوزه تبديل شد.
در روش تدريس او، بررسي دقيق مباني فقهي، واکاوي ادله و توجه به مباحث اصولي جايگاه ويژهاي داشت و مباحث فقهي با استناد به منابع روايي و ديدگاههاي فقهاي پيشين مورد بررسي قرار ميگرفت.
از نظر مباني فقهي، در شيوه علمي او ميتوان تأثير انديشه فقهايي همچون شهيد اول، شهيد ثاني، محقق کرکي، صاحب جواهر، محقق سبزواري و شيخ انصاري را در کنار استادان معاصرش مشاهده کرد.
در کنار فقه و اصول، قرآن، حديث و معارف اهلبيت نيز بخش ديگري از فعاليتهاي علمي و سخنرانيهاي او را تشکيل ميداد و اين موضوع در آثار و مباحث اعتقادي وي نيز بازتاب يافته است.
درگذشت آيتالله محمدعلي اراکي در سال 1373 خورشيدي، بار ديگر موضوع معرفي مراجع تقليد را در حوزه علميه قم مطرح کرد و در اين مقطع، جامعه مدرسين حوزه علميه قم نام آيت الله وحيد خراساني را در کنار شش فقيه ديگر به عنوان مراجع تقليد معرفي کرد.
پس از اين مقطع، فعاليتهاي او علاوه بر تدريس و مباحث علمي، عرصه پاسخگويي به مسائل شرعي و اداره مجموعه مرتبط با مرجعيت را نيز دربر گرفت.
کارنامه علمي آيت الله وحيد خراساني در کنار تدريس، با مجموعهاي از آثار و تأليفات در زمينه فقه، اصول و اعتقادات همراه است که از جمله آنها ميتوان به حاشيه بر عروهالوثقي، حاشيه بر مکاسب محرمه، حاشيه بر کفايه، شرحي بر شرايعالاسلام و آثاري در حوزه اصول دين و مناسک حج اشاره کرد.
ايشان از پاييز سال 1349 تا سال 1397 خورشيدي به تدريس خارج فقه و اصول در قم اشتغال داشت و در اين مدت، درسهاي او از جلسات پررونق حوزه علميه قم محسوب ميشد، اما از سال 1397 به دليل کسالت، تدريسهاي رسمي وي متوقف شد.
مسير علمي از شاگردي تا مرجعيت امتداد يافت
زندگي علمي آيتالله العظمي وحيد خراساني، روايتي از عبور در چند حوزه مهم علمي شيعه است، مسيري که از فراگيري مقدمات علوم ديني در مشهد آغاز شد، با دستيابي به اجتهاد و حضور در محضر فقهاي برجسته نجف ادامه پيدا کرد و سرانجام در قم به تدريس طولانيمدت و مرجعيت انجاميد.
آنچه در اين مسير بيش از هر چيز به چشم ميآيد، پيوند ميان سالهاي طولاني تحصيل، مباحثه و تدريس است، عالمي که پيش از ورود به جايگاه مرجعيت، تجربه حضور در محافل علمي سه حوزه مهم شيعه را پشت سر گذاشت و بخش عمده عمر خود را به آموزش مباحث تخصصي فقه و اصول اختصاص داد.
از نيشابور و مشهد تا نجف و قم، اين مسير علمي با بهرهگيري از محضر استادان برجسته و سالها فعاليت آموزشي همراه بود، مسيري که نام آيتالله وحيد خراساني را در تاريخ معاصر حوزههاي علميه شيعه به عنوان يکي از مدرسان و مراجع شناختهشده ثبت کرده است.
آيت الله العظمي حسين وحيد خراساني پس از هفت دهه مجاهدت علمي در حوزه هاي علميه سحرگاه 26 آبان ماه 1405 دار فاني را وداع گفت و به ديار حق شتافت.
اظهار نظر 0
روزنامه به دیدگاه شما نیازمند است،از نظراتتون روی موضوعات پیشوازی خواهیم کرد.