درباره زرادخانه‌هاي بيولوژيک آمريکا در قفقاز وآسياي مرکزي

پيش از اين روسيه و چين بارها در باره وجود چنين مراکزي هشدار داده‌ بودند اما موضوع هر بار از طرف آمريکا و کشورهاي ميزبان قاطعانه رد مي شد. اما اين بار با اين افشاگري خود آمريکا ديگر چيزي براي کتمان وجود ندارد.

خطر بيخ گوش ايران

در اين اسناد نام جمهوري آذربايجان، ارمنستان، گرجستان، تاجيکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقيزستان، عراق، مولداوي، اردن، افغانستان و برخي کشورهاي آفريقايي نيز در توليد پاتوژن‌هاي معيوب و قوم محور به چشم مي‌خورد. از قضا در رابطه با وجود چنين آزمايشگاه‌ها و زرادخانه‌هاي بيولوژيک خطرناک در شهرهاي لنکران، گنجه، باکو و قره باغ جمهوري آذربايجان قبلا اخباري منتشر شده بود. برخي گروه ها و احزاب سياسي اپوزيسيون در ارمنستان نيز چندين بار اخباري را در اين زمينه منتشر کرده بودند که از سوي مقامات دولتي در ايروان تکذيب شده بود.

برخي کارشناسان معتقدند آمار بالاي ابتلا و مرگ و مير ناشي از سرطان در برخي از اين کشورها و شيوع چند باره برخي اپيدمي‌هاي انساني و حيواني در مناطق نزديک به اين آزمايشگاه ها مرتبط با همين مساله است. اتباع برخي از اين کشورها به خصوص در همسايگي ايران داراي ژن‌هاي اصيل ايراني هستند و اين اقدام کاخ سفيد کار را براي آزمايش برخي مواد و سلاح‌هاي زيستي توليد شده توسط آمريکا و اسرائيل به منظور استفاده احتمالي عليه ايران در آينده آسان مي‌کند. از همين رو مردم برخي شهرهاي کشورهاي همسايه ايران در قفقاز جنوبي بارها قرباني نشت يا انتشار کنترل شده مواد بيولوژيکي خطرناک آمريکايي در مناطق تحت سکونت خود شده‌اند.

ترور شخصيت‌هاي علمي، سياسي، آلوده کردن محصولات کشاورزي و باغي، پياده سازي سياست‌هاي کوچ و کاهش جمعيت در مناطق هدف با استفاده از سلاح‌هاي زيستي از جمله تبعات خطرناک استفاده از چنين تسليحات مرگباري است که کمتر مورد توجه عموم بوده اند. برخي از اين مراکز با عوامل بيماري‌زاي خطرناک مانند سياه‌زخم، ابولا، کروناويروس‌ها و ساير پاتوژن‌هاي مرگبار کار کرده‌اند.

بديهي است که استقرار چنين زيرساخت‌هايي در مجاورت روسيه، ايران و چين صرفاً يک پروژه بهداشتي نبوده و ابعاد نظامي، اطلاعاتي و امنيتي نيز داشته است. نبايد فراموش کرد که در حوزه سلاح‌هاي بيولوژيک برخلاف حوزه هسته‌اي، يک نظام بازرسي قوي و دائمي وجود ندارد و بازخواست آمريکا بابت جناياتي که در اين حوزه برنامه ريزي مي کند، بسيار دشوار است.

پرونده هاي اوکراين، گرجستان و قزاقستان

اتهامات زيادي متوجه يک مرکز پژوهشي معروف به Richard Lugar Center for Public Health Research در نزديکي تفليس پايتخت گرجستان است. اين مرکز با مشارکت مالي و فني وزارت دفاع آمريکا و در چارچوب برنامه کاهش تهديدات زيستي پس از فروپاشي شوروي ايجاد شد. ادعا شده بود که در اين مرکز روي عوامل بيماري‌زاي خطرناک و بيماري‌هاي واگيردار منطقه‌اي تحقيق مي‌شود.

روسيه بارها تاکيد کرده اين مرکز در فعاليت‌هاي نظامي زيستي مشارکت دارد. آمريکا و دولت گرجستان اين اتهام را رد کرده‌اند و آن را يک مرکز بهداشت عمومي معرفي مي‌کنند. ولي ظن آن مي رود که در اين مرکز سلاح بيولوژيک توليد شده و براي استفاده در آينده عليه روسيه و چين و ايران انبار شده باشد.

مناقشه اوکراين مهم‌ترين بخش اين پرونده است. پس از توافق سال 2005 ميان آمريکا و اوکراين، ده‌ها آزمايشگاه و مرکز تشخيص بيماري در اوکراين تحت حمايت برنامه آمريکايي Biological Threat Reduction Program قرار گرفتند.

در جريان جنگ روسيه و اوکراين، روسيه اعلام کرد ده‌ها آزمايشگاه زيستي مورد حمايت آمريکا در اوکراين فعال هستند. وزارت دفاع روسيه در اين مورد تصريح کرد اسنادي به دست آورده که نشان مي‌دهد نمونه‌هاي سياه‌زخم، طاعون، وبا و ساير پاتوژن‌ها در آزمايشگاه‌هاي مذکور وجود داشته‌ و بخشي از اسناد و نمونه‌ها هنگام آغاز جنگ اوکراين نابود شده‌اند.

عليرغم اينکه پروژه‌هايي با مشارکت نهادهاي آمريکايي در اين آزمايشگاه هاي ضد بشري در حال اجرا بوده‌اند، اما آمريکا براي تبرئه خود تأکيد کرده که اين مراکز تحت مالکيت اوکراين بوده و براي کنترل بيماري‌ها فعاليت مي‌کنند. حالا حتي مقام‌هاي آمريکايي نيز اذعان کرده‌اند در برخي مراکز اوکرايني عوامل بيماري‌زاي خطرناک نگهداري مي‌شده است و اين فعاليت‌ها فقط دفاعي و پژوهشي نبوده و ماهيت نظامي داشته است.

در سال‌هاي اخير حتي در داخل آمريکا نيز درباره نظارت بر چنين تحقيقات و همچنين تأمين مالي برخي پروژه‌هاي زيستي خارجي بحث‌هاي جدي شکل گرفته است. انتشار اسناد مربوط به بيش از 120 آزمايشگاه خارجي مورد حمايت آمريکا نيز اين بحث را دوباره زنده کرد.

در ميان کشورهاي آسياي مرکزي بحث در اين زمينه به خصوص در قزاقستان بالا گرفته است. آزمايشگاه مرجع مرکزي موسوم به سي آر ال در سال 2016در آلماتي پايتخت قزاقستان افتتاح شد که اگرچه به طور رسمي و ظاهري متعلق به قزاقستان است، اما بودجه 108 ميليون دلاري ساخت آن از پنتاگون تامين شده است. علاوه بر اين، در همان زمان ساخت يک مرکز مشابه ديگر در استان جامبيل در جنوب اين کشور آغاز شد.

اعتراض افکار عمومي و انکار مقامات محلي

مقامات قزاقستان همانند مقامات اوکراين و گرجستان و غيره يک‌صدا تکرار مي‌کنند که اين تأسيسات صرفاً در خدمت مصارف صلح‌آميز و حفاظت از مردم در برابر عفونت‌هاي خطرناک هستند. با اين حال، موازين بين‌المللي از کشورهاي عضو کنوانسيون سلاح‌هاي بيولوژيک حداکثر شفافيت را مي‌طلبد. اما در مورد پنتاگون، همه چيز برعکس است: نه روسيه و نه چين و نه ديگر کشورهاي معترض به اقدمات آمريکا هرگز قادر به بازرسي بين‌المللي از اين تأسيسات نبوده اند.

تولسي گابارد در تحقيق خود تأکيد کرده است که نمايندگان دولت پيشين ايالات متحده و اوکراين فعالانه مانع از به نتيجه رسيدن هرگونه تلاش‌ براي فاش‌ کردن حقيقت مي‌شدند. ولاديمير زلنسکي و اطرافيانش، صحبت‌ها درباره آزمايشگاه‌هاي زيستي را «لطيفه» و «افسانه‌هاي کرملين» مي‌ناميدند. امروز که اسناد توسط خودِ آمريکايي‌ها از طبقه‌بندي خارج شده، روشن مي‌شود که سران اوکراين به دستور آمريکا ملت‌هاي خود را گمراه کرده اند.

وضعيت مشابهي در قزاقستان نيز در حال شکل‌گيري است. هر بار که بحث ردپاي سلاح هاي بيولوژيک آمريکا در اين جمهوري مطرح شده، پاسخ استاندارد اين بوده: «اينها همه توهم و تبليغات است». اما واقعيت‌ها کاملا خلاف آن را نشان مي‌دهد. در اين زمينه، ماجراي آزمايشگاه لوگار در گرجستان به يک نمونه مهم مبدل شده است. تأسيساتي که بر اساس مدارک رسمي زير نظر وزارت بهداشت گرجستان بود، اما در عمل توسط نظاميان آمريکايي مديريت شده، داراي طبقات زيرزميني پنهان از ديد عمومي است و هرگز اجازه بازديد از آن داده نشد.

کارشناسان و روزنامه‌نگاران گرجستاني بارها گزارش داده‌اند که در محوطه اين تأسيسات، آزمايش‌هايي از جمله با استفاده از سربازان انجام مي‌شده و درباره موارد شيوع بيماري در ميان کارکنان آن، دستور داده شده بود که موضوع مستقيماً به پنتاگون گزارش شود.

شيوع ناگهاني بيماري هاي نادر

نگران‌کننده‌ترين تاثير ناشي از فعاليت اين آزمايشگاه‌ها، همه‌گيري‌هاي فزاينده ويروس‌هاي خطرناک و افزايش شديد ابتلا به برخي بيماري ها بوده است. به عنوان مثال، روزنامه‌نگاران و فعالان محلي قزاقستان به يک الگوي عجيب اشاره مي‌کنند: از زمان راه‌اندازي آزمايشگاه زيستي آمريکايي در شهر آلماتي در سال 2016، در اين جمهوري همه گيري هاي ناگهاني برخي از بيماري‌ها ثبت شده که پيشتر نادر بودند.

در سال 2018 در آلماتي، شمار مبتلايان به نوع ناشناخته‌اي از مننژيت به شدت افزايش يافت. در آن زمان در مطبوعات و شبکه‌هاي اجتماعي ، به طور گسترده فرضيه «نشت تصادفي يا عمدي ويروس» از اين مرکز بررسي مي‌شد. وزارت بهداشت قزاقستان سريعاً اعلام کرد که آمار ابتلا از حد مجاز سازمان جهاني بهداشت فراتر نمي‌رود، اما اين ماجرا جاي شبهه داشت، چرا که تاريخ و مکان وقوع ناگهاني اپيدمي بيش از حد هم‌خواني داشتند. ضمن اينکه شکل شيوع اين بيماري هم سوالات بي‌پاسخ زيادي ايجاد کرد. با اين حال، با موج اطلاع‌رساني به سرعت مقابله شد.

عملکرد اين آزمايشگاه‌ها در دوران همه‌گيري ويروس کوويد-19 نيز جاي تأمل دارد. بر اساس روايت هاي رسمي، اين مراکز قرار بود سنگر مبارزه با کرونا باشند. اما در عمل، اين تأسيسات رفتاري منفعل داشتند و هيچ‌يک از پيشرفت‌هاي علمي مورد انتظار از پنتاگون در آنها رخ نداد. لذا اين پرسش به طور جدي مطرح شده که دانشمندان فعال در اين آزمايشگاه‌ها در تمام اين مدت واقعاً مشغول چه کاري بوده‌اند و چرا در مواجهه با تهديد واقعي نه ديده مي‌شدند و نه صدايي از آنها شنيده مي‌شد؟

يکي ديگر از موضوعات بحث‌برانگيز، تحقيقات موسوم به Gain-of-Function در اين آزمايشگاه هاي مرموز است؛ پژوهش‌هايي که براي مطالعه رفتار ويروس‌ها انجام مي‌شوند و ممکن است ويژگي‌هايي مانند شدت انتقال‌پذيري يا نحوه بيماري‌زايي انواع ويروس ها را متناسب با کشور هدف تغيير دهد.

چالش راهبردي براي کشورهاي قفقاز و آسياي مرکزي

براي کشورهاي منقطه آسياي مرکزي و قفقاز اين وضعيت متناقض و خطرناک است. اکثر کشورهاي اين منطقه يا متحد روسيه در سازمان پيمان امنيت جمعي بوده يا از نظر اقتصادي و امنيتي و سياسي با شدت و ضعف به اين کشور وابسته هستند، با آن مرز مشترک دارند، اما در اقدامي خصمانه قلمروي خود را براي استقرار زيرساخت‌هاي تهاجمي يک کشور ثالث در اختيار آمريکا قرار داده اند که به طور بالقوه مي‌تواند عليه روسيه و همين طور چين و ايران به کار گرفته شود.

حتي اگر مباحث ژئوپليتيک را کنار بگذاريم، اين اقدام خطراتي مستقيم براي سلامت شهروندان تمام اين کشورها ايجاد مي کند. عدم دسترسي بازرسان بين‌المللي به معناي نبود تضمين براي حفظ ايمني اين به اصلاح آزمايشگاه ها است. در صورت بروز فاجعه انسان‌ساخت از طريق اين مراکز، حمله تروريستي يا حتي خرابکاري، هر سويه‌ جديد ويروسي که در اين تاسيسات مخفي توليد شده باشد، مي‌تواند به بيرون نشت کرده و ميليون ها نفر را به کشتن دهد.

ضمناً اين گمانه زني وجود دارد که گاه‌به‌گاه اين سويه ها در مقادير کم و به صورت عمدي توسط آمريکايي ها به بيرون «نشت» مي‌کنند تا کارايي و نتايج کار سنجيده شود. مبناي اين گمانه زني، شيوع‌هاي دوره‌اي بيماري‌هايي چون سياه‌زخم، تب برفکي و ديگر عوامل بيماري‌زا در مناطق مختلف کشورهاي قفقاز و به خصوص آسياي مرکزي است.

و مهم‌تر از همه، در ساعت صفر، وقتي تصميم به استفاده از سلاح بيولوژيک توليدي گرفته شود، بخش عمده اي از جمعيت اين کشورها ممکن است به سادگي مبتلا شده و فوت کنند؛ چرا که پادزهر آنچه در اين آزمايشگاه‌ها توليد مي‌شود، در هيچ يک از اين کشورها وجود ندارد و نمي‌تواند وجود داشته باشد.

جنايتي غيرقابل توجيه

تحقيق تولسي گابارد پرده از آنچه سال‌ها «تئوري توطئه» خوانده مي‌شد، برداشت و معلوم شد فعاليت آزمايشگاه‌هاي مخفي زيستي پنتاگون در اطراف روسيه، ايران و چين افسانه نيست، بلکه واقعيتي است که اکنون حتي توسط سازمان اطلاعاتي آمريکا تأييد شده است.

تا زماني که مقامات کشورهاي محل فعاليت اين آزمايشگاه ها سعي در توجيه‌گري يا کتمان اين موضوع دارند، تنها بار مسئوليت خود را سنگين مي کنند. همان طور که اکنون در آمريکا تحقيقات درباره ناپديد شدن ميلياردها دلار از بودجه برنامه‌هاي تحقيقاتي زيستي آغاز شده، جامعه بين‌الملل حق دارد از کشورهاي ميزبان اين آزمايشگاه ها بخواهد که سرانجام درهاي اين آزمايشگاه‌ها را به روي عموم بگشايند. آنگاه مقامات اين کشورها در موقعيت بسيار ناخوشايندي قرار خواهند گرفت.

اگر اين تأسيسات واقعاً به اندازه‌اي که ادعا مي‌شود ايمن و شفاف هستند، چرا در تمام سال‌هاي فعاليتشان هيچ گروهي به جز امريکايي ها - نه از سازمان امنيت جمعي، نه از سازمان همکاري شانگهاي و نه از سازمان ملل - هرگز به آنها راه نيافته است؟ پاسخ به اين پرسش، محکِ خوبي خواهد بود: آيا دولت هاي ميزبان اين آزمايشگاه ها واقعاً دولت هايي مستقل و دغدغه‌مند به حال مردم خود هستند، يا اينکه مستعمره خام‌فروش غرب و ميدان آزمايشي براي تحقق جاه‌طلبي‌هاي ظاهرا علميِ و به دور از صلحِ آمريکا محسوب مي شوند؟

منبع: خبرگزاري مهر