خيابان‌هاي اروميه در تسخير ارابه‌هاي مرگ

به گزارش خبرنگار تابناک، صداي ترمز‌هاي ممتد، جيغ لاستيک‌ها و پس از آن صداي مهيب برخورد آهن با آهن؛ اين موسيقي متن بسياري از شب‌ها و روز‌ها در بلوار‌هاي عريض اروميه است و شهري که قرار بود با باغ‌شهرهايش آرامش را هديه دهد، اکنون در آمار‌هاي پليس راهور و پزشکي قانوني، رتبه‌هاي نگران‌کننده‌اي در زمينه تلفات انساني و خسارات مالي ناشي از تصادفات رانندگي کسب کرده است.

بررسي‌هاي ميداني نشان مي‌دهد که نوع تصادفات در اين شهر از حالت «مالي ساده» به سمت «جرحي و فوتي شديد» تغيير ماهيت داده است و سرعت‌هاي سرسام‌آور در بلوار‌هاي اصلي مانند والفرجر، امام علي (ع) و باهنر، صحنه‌هايي را رقم مي‌زند که پيش از اين تنها در جاده‌هاي بين‌شهري و بزرگراه‌هاي بدون محدوديت سرعت ديده مي‌شد.

اما سوال اساسي اينجاست که چرا اروميه به اين نقطه رسيده است؟ آيا مشکل از مهندسي معابر است يا رانندگاني که خيابان را با پيست مسابقه اشتباه گرفته‌اند؟ آمار‌ها حکايت از آن دارند که سالانه هزاران نفر در اين شهر راهي بيمارستان‌ها شده و ده‌ها خانواده داغدار عزيزانشان مي‌شوند، در حالي که اقدامات پيشگيرانه همچنان در لايه‌هاي بروکراسي اداري متوقف مانده است.

در اين گزارش تحليلي، به بررسي ابعاد مختلف اين بحران، از تقصيرات نهاد‌هاي اجرايي تا کوتاهي‌هاي فرهنگي شهروندان و آمار‌هاي تکان‌دهنده سال اخير خواهيم پرداخت تا مشخص شود چرا «مرگ» در خيابان‌هاي اروميه اين‌قدر ارزان شده است.

ارقام تکان‌دهنده؛ وقتي مرگ در خانه رانندگان اروميه را مي‌زند

بر اساس آمار‌هاي غيررسمي و تحليل داده‌هاي پزشکي قانوني آذربايجان‌غربي در سال 1403، تصادفات درون‌شهري در اروميه با رشدي نگران‌کننده همراه بوده است و برآورد‌ها نشان مي‌دهد که سالانه بيش از 450 نفر در کل استان جان خود را در سوانح رانندگي از دست مي‌دهند که سهم قابل‌توجهي از اين آمار مربوط به شهر اروميه و کمربندي‌هاي اطراف آن است.

تعداد مجروحان نيز رقمي خيره‌کننده است؛ سالانه بالغ بر 10 تا 12 هزار نفر در سطح استان در اثر تصادفات راهي مراکز درماني مي‌شوند که بخش بزرگي از بار اين مصدوميت‌ها بر دوش بيمارستان‌هاي اروميه سنگيني مي‌کند و بسياري از اين افراد دچار معلوليت‌هاي دائم شده و هزينه‌هاي گزافي را بر بدنه اقتصادي خانواده و دولت تحميل مي‌کنند.

نکته حائز اهميت در سال 1404، افزايش شدت تصادفات در ساعات پاياني شب است و در حالي که تعداد تردد‌ها در شب کمتر است، اما به دليل نبود نظارت‌هاي جدي و سرعت بالا، ميزان فوتي‌ها در اين بازه زماني با کل ساعات روز برابري مي‌کند و اين نشان‌دهنده آن است که خيابان‌هاي شهر به فضايي ناامن براي عابران پياده و رانندگان قانون‌مدار تبديل شده است.

پليس راهور بار‌ها اعلام کرده است که بيشترين علت فوت در تصادفات اروميه، «ضربه به سر» به دليل سرعت غيرمجاز و عدم استفاده از کمربند ايمني است و اين آمار‌ها نه تنها يک عدد، بلکه روايت‌گر فروپاشي خانواده‌هايي است که در يک لحظه غفلت يا نبود ايمني جاده‌اي، هستي خود را از دست داده‌اند.

قصور مسئولان؛ گره‌هاي کوري که باز نمي‌شوند

يکي از اصلي‌ترين دلايل تداوم اين وضعيت، ضعف شديد در زيرساخت‌هاي هوشمند کنترل ترافيک توسط شهرداري و نهاد‌هاي مربوطه است و در حالي که شهر‌هاي همتراز اروميه به سيستم‌هاي ثبت تخلف مکانيزه و دوربين‌هاي کنترل سرعت لحظه‌اي مجهز شده‌اند، اروميه هنوز درگير کمبود دوربين‌هاي پايش تصويري در نقاط حادثه‌خيز است.

اصلاح هندسي معابر و حذف نقاط حادثه‌خيز از ديگر وعده‌هايي است که هر سال در بودجه‌هاي شهري تکرار مي‌شود، اما در عمل، بسياري از تقاطع‌ها و دوربرگردان‌هاي غيرايمن همچنان قرباني مي‌گيرند و نبود پل‌هاي عابر پياده مکانيزه و کافي در بلوار‌هاي پرتردد باعث شده تا عابران پياده ميان خودرو‌هاي پرسرعت سرگردان بمانند و آمار فوتي‌هاي عابر به شکل عجيبي بالا برود.

از سوي ديگر، روشنايي ضعيف در برخي معابر اصلي و فرعي، ديد رانندگان را در شب به شدت کاهش مي‌دهد و مسئولان شرکت توزيع برق و شهرداري اغلب در تعيين متولي اين موضوع دچار اختلاف‌نظر هستند و در اين ميان، تاريکي شب به عاملي براي تصادفات زنجيره‌اي و برخورد با موانع تبديل شده است.

انتقاد جدي ديگر به پليس راهور و شهرداري، عدم قاطعيت در برخورد با «دور دور‌هاي شبانه» و مسابقات خياباني در مناطقي نظير گلشهر و بلوار جاده بند است و اين تجمعات که با سرعت‌هاي بسيار بالا همراه است، امنيت رواني و جاني شهروندان را به مخاطره انداخته، اما اقدامات بازدارنده تاکنون نتوانسته است اين معضل را به طور ريشه‌اي حل کند.

فرهنگ رانندگي؛ جايي که احترام به قانون «ضعف» تلقي مي‌شود‌

نمي‌توان تمام تقصير‌ها را به گردن جاده و مسئولان انداخت؛ بخشي از فاجعه در نحوه نگاه رانندگان اروميه به مقوله رانندگي نهفته است و در فرهنگ ترافيکي اين شهر، متاسفانه رعايت فاصله طولي يا حرکت بين خطوط توسط برخي رانندگان به عنوان نشانه‌اي از ناشي‌گري يا ضعف تلقي مي‌شود و رانندگي تهاجمي نوعي «مهارت» به شمار مي‌رود.

استفاده از تلفن همراه حين رانندگي، عدم رعايت حق تقدم در ميادين و دوربرگردان‌ها و از همه مهم‌تر، اصرار بر سرعت بالا در خيابان‌هاي کم‌عرض، از جمله رفتار‌هاي پرخطر شهروندان است و بسياري از رانندگان جوان با تغيير در سيستم فني خودرو و تقويت موتور، خيابان را به محلي براي تخليه هيجانات خود تبديل کرده‌اند که نتيجه‌اي جز پشيماني ندارد.

عابران پياده نيز در اين چرخه بي‌نظمي بي‌تقصير نيستند و عبور از عرض بلوار‌هاي اصلي درست در چند متري پل عابر پياده يا پريدن از روي نرده‌هاي وسط خيابان، نمونه‌هايي از بي‌توجهي به ايمني شخصي است و اين تداخل ناهنجار ميان خودرو و عابر، اروميه را به شهري با استاندارد‌هاي پايين ايمني ترافيک تبديل کرده است.

آموزش‌هاي شهروندي و کارزار‌هاي فرهنگي در اروميه بسيار ضعيف و محدود به چند بنر در سطح شهر است و تا زماني که رانندگي به عنوان يک مسئوليت اجتماعي پذيرفته نشود و مجازات‌هاي اجتماعي و قانوني سنگين براي متخلفان در نظر گرفته نشود، نمي‌توان انتظار داشت که رفتار رانندگان تنها با خواهش و تمنا تغيير کند.