خودروي ايمن براي مناطق آزاد حلال است، براي بقيه مردم حرام؟!

اين سؤال زماني جدي‌تر مي‌شود که رئيس پليس راهور فراجا، نه يک منتقد صنعت خودرو، بلکه عالي‌ترين مقام پليس مسئول ايمني تردد در کشور، صراحتاً مي‌گويد: «حمايت از توليد داخل به قيمت جان مردم اشتباه محض است.» اين جمله را نمي‌توان در ميان انبوه خبرهاي روزمره گم کرد. پشت آن سال‌ها تصادف، مرگ، معلوليت، هزينه‌هاي سنگين درمان و خانواده‌هايي قرار دارند که يک حادثه رانندگي، زندگي‌شان را براي هميشه تغيير داده است.

هيچ‌کس منکر اهميت توليد داخل نيست. صنعت خودرو اشتغال ايجاد مي‌کند، زنجيره بزرگي از صنايع را به حرکت درمي‌آورد و بخشي از اقتصاد کشور به آن وابسته است. اما سؤال اينجاست که مرز حمايت کجاست؟ آيا حمايت از يک صنعت بايد آن‌قدر مطلق باشد که شهروند حتي حق انتخاب خودروي ايمن‌تر را هم نداشته باشد؟

سردار سيدتيمور حسيني به يک واقعيت ساده اشاره کرده‌است: انسان خطا مي‌کند. راننده ممکن است خواب‌آلود شود، حواسش پرت شود يا در يک لحظه تصميم اشتباهي بگيرد. فلسفه وجود سامانه‌هاي ايمني خودرو نيز دقيقاً همين است، اينکه خطاي انساني به قيمت جان انسان تمام نشود.

پس وقتي يک مقام مسئول مي‌گويد برخورد يک پژو با گاردريل مي‌تواند به مرگ شش سرنشين منجر شود، ديگر نمي‌توان همه چيز را به «خطاي انساني» تقليل داد. اگر انسان جايزالخطاست، خودرو و جاده بايد براي کاهش تبعات اين خطا طراحي شوند. از همين‌جا يک پرسش اجتماعي جان گرفته است: اگر خودروهاي وارداتي و استاندارد مي‌توانند احتمال مرگ يا شدت جراحت را کاهش دهند، چرا دسترسي به آنها نبايد براي همه شهروندان فراهم باشد؟

اکنون در مازندران سخن از ظرفيت خودروهاي وارداتي و پلاک منطقه آزاد است. اگر منطقه‌اي بتواند از اين امکان استفاده کند، اصل مسئله قابل تأمل است، اما چرا اين امتياز بايد محدود به جغرافيا باشد؟ اگر خودروي ايمن، حق طبيعي شهروند است، چه تفاوتي ميان جان شهروند مازندراني و شهروند تهراني، اصفهاني، کرماني يا سيستان‌وبلوچستاني وجود دارد؟

اگر قرار است منطقه آزاد، راهي براي دسترسي مردم به خودروهاي ايمن‌تر باشد، شايد بهتر باشد به‌جاي توسعه استثناها، درباره اصل سياست بازنگري کنيم. چرا کل کشور نبايد به‌گونه‌اي مديريت شود که شهروند بتواند ميان خودروهاي ايمن داخلي و خارجي انتخاب کند؟ و پرسشي که سال‌هاست افکار عمومي با خود حمل مي‌کند: چرا بسياري از مديران، مالکان و تصميم‌گيران صنعت خودرو و خانواده‌هاي آنان، براي سفرهاي شخصي خود الزاماً همان محصولاتي را انتخاب نمي‌کنند که از مردم انتظار دارند استفاده کنند؟ اگر اين خودروها از نظر ايمني در شأن خانواده‌هاي آنان نيست، آيا سزاوار شهروندان عادي هستند؟ سال‌هاست گفته مي‌شود «خودروي داخلي را حمايت کنيد». شايد امروز بايد جمله را اصلاح کرد: «توليد داخلي را حمايت کنيد، اما نه به قيمت جان مردم.»

وقت آن رسيده است که در سياست خودرو، جان انسان از مصلحت صنعت مهم‌تر باشد. شهروند ايراني نبايد براي سوار شدن بر خودروي ايمن، مجبور باشد منتظر استثنا، منطقه آزاد يا مجوز ويژه بماند. اگر خودروهاي ايمن وجود دارند، راه دسترسي به آنها را باز کنيد و اگر توليد داخلي توان رقابت ندارد، به جاي بستن درهاي انتخاب مردم، کيفيت توليد را بالا ببريد. در نهايت، اين مردم نيستند که بايد هزينه ضعف سياست‌گذاري را با جان خودبپردازند.

منبع: روزنامه جوان