توصيه‌هاي طب سنتي براي درمان سرماخوردگي

محمدمهدي پرويزي پزشک و متخصص طب ايراني و دانشيار دانشگاه علوم پزشکي شيراز، با اشاره به افزايش شيوع بيماري‌هاي ويروسي دستگاه تنفسي در فصل‌هاي سرد سال، اظهار کرد: بيشتر موارد سرماخوردگي در افراد سالم طي چند روز بهبود مي‌يابد، اما آنفلوآنزا مي‌تواند در برخي گروه‌هاي پرخطر عوارض جدي‌تري ايجاد کند؛ از اين رو، توجه به اقدامات پيشگيرانه و مراقبتي اهميت دارد.

سلامت نيوز نوشت: وي افزود: در طب ايراني نيز مانند پزشکي نوين، پيشگيري و حفظ شرايط عمومي مناسب بدن مورد توجه است و تغذيه، خواب، فعاليت بدني و شرايط محيطي، همگي در حفظ سلامت نقش دارند.

پرويزي توصيه کرد: در فصل سرد سال از بي‌خوابي، خستگي مفرط، پرخوري و مصرف مداوم غذاهاي بسيار چرب، سنگين و ديرهضم پرهيز شود.

وي افزود: مصرف غذاهاي تازه و متناسب با شرايط فرد، سبزيجات و ميوه‌هاي تازه در حد متعادل، دريافت پروتئين کافي و مصرف مايعات مناسب مي‌تواند به حفظ شرايط عمومي بدن کمک کند.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز با تأکيد بر اينکه سرماخوردگي و آنفلوآنزا بيماري‌هاي ويروسي هستند، ادامه داد: صرف قرار گرفتن در معرض هواي سرد علت ايجاد اين بيماري‌ها نيست و رعايت بهداشت دست و تنفس، تهويه مناسب محيط، کاهش تماس نزديک با افراد بيمار و واکسيناسيون آنفلوآنزا در گروه‌هاي واجد شرايط، همچنان از مهم‌ترين اقدامات پيشگيرانه به شمار مي‌رود.

سوپ و مايعات؛ انتخاب‌هاي مناسب در د

وران بيماري

وي درباره تغذيه هنگام ابتلا به سرماخوردگي نيز گفت: در دوران بيماري ممکن است اشتها و قدرت هضم فرد کاهش يابد، بنابراين بهتر است به جاي غذاهاي سنگين، از غذاهاي ساده، تازه و قابل هضم استفاده شود.

پرويزي افزود: انواع سوپ‌هاي سبک، از جمله سوپ تهيه‌شده از گوشت يا مرغ، سبزيجات و مقدار مناسبي غلات، در صورت تحمل بيمار مي‌تواند علاوه بر تأمين بخشي از نيازهاي غذايي، به دريافت مايعات نيز کمک کند. آش‌هاي سبک نيز براي برخي افراد مناسب است، اما بهتر است از مصرف آش‌هاي بسيار چرب، شور يا سنگين در دوران بيماري پرهيز شود.

وي مصرف مايعات کافي را نيز مهم دانست و گفت: آب، سوپ و برخي نوشيدني‌هاي گرم مي‌توانند به تأمين مايعات بدن و کاهش احساس خشکي و تحريک گلو کمک کنند.

عسل؛ گزينه‌اي براي کاهش سرفه

اين دانشيار دانشگاه علوم پزشکي شيراز با اشاره به جايگاه عسل در طب ايراني و مطالعات پزشکي جديد، اظهار کرد: شواهد موجود نشان مي‌دهد مصرف عسل مي‌تواند در برخي افراد، به‌ويژه در کاهش شدت و دفعات سرفه، مفيد باشد. اما عسل نبايد به کودکان زير يک سال داده شود.

آويشن و زنجبيل؛ در جايگاه درمان‌هاي مکمل

وي آويشن را يکي از گياهان دارويي شناخته‌شده در طب ايراني عنوان کرد و گفت: ترکيبات موجود در گونه‌هاي مختلف آويشن، از جمله تيمول و کارواکرول، داراي فعاليت‌هاي زيستي متعددي هستند و برخي مطالعات نيز اثرات ضدالتهابي و ضدميکروبي آنها را بررسي کرده‌اند.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز افزود: مصرف آويشن به شکل فرآورده‌هاي خوراکي يا دمنوش ممکن است در برخي افراد به کاهش علائم تنفسي، به‌ويژه سرفه، کمک کند، اما شواهد درباره پيشگيري يا درمان خود عفونت ويروسي محدود است و نبايد از آن انتظار درمان قطعي آنفلوآنزا داشت.

وي همچنين درباره زنجبيل گفت: زنجبيل نيز از گياهاني است که در طب ايراني کاربرد گسترده‌اي دارد و برخي مطالعات جديد، اثرات ضدالتهابي و آنتي‌اکسيداني ترکيبات آن را بررسي کرده‌اند، اما خواص احتمالي آن به معناي درمان مستقيم ويروس آنفلوآنزا نيست.

پرويزي خاطرنشان کرد: افرادي که بيماري‌هاي خاص دارند يا داروهايي، به‌ويژه داروهاي مؤثر بر انعقاد خون، مصرف مي‌کنند، بهتر است پيش از مصرف مقادير دارويي زنجبيل با پزشک مشورت کنند.

عناب و به‌دانه براي تسکين برخي علائم گلو و سرفه

پرويزي با اشاره به کاربرد عناب در منابع طب ايراني براي برخي مشکلات مرتبط با دستگاه تنفسي و گلو گفت: عناب مي‌تواند به شکل غذايي يا در برخي فرآورده‌هاي سنتي، بخشي از رژيم غذايي دوران بيماري باشد.

اين متخصص طب ايراني افزود: ترکيباتي مانند عناب، سپستان و به‌دانه نيز در برخي نسخه‌هاي سنتي براي مشکلات مرتبط با گلو و سرفه مورد استفاده قرار گرفته‌اند و برخي از اين فرآورده‌ها با هدف تسکين تحريک و خشکي مخاط به کار مي‌روند.

وي درباره به‌دانه نيز گفت: موسيلاژ موجود در دانه‌ها در تماس با آب حالت لعابي ايجاد مي‌کند و مي‌تواند به تسکين موقت تحريک مخاط کمک کند، اما فرآورده‌هاي لعابي بايد به شکل صحيح آماده و مصرف شوند و بهتر است از جويدن يا بلعيدن دانه‌ها به صورت خشک خودداري شود.

مصرف خودسرانه فرآورده‌هاي گياهي توصيه نمي‌شود

پرويزي با تأکيد بر اينکه گياهان دارويي نيز مي‌توانند مانند داروها عوارض و تداخل داشته باشند، اظهار کرد: ممکن است يک فرآورده گياهي با داروهاي مصرفي فرد تداخل داشته باشد يا براي شرايط خاص او مناسب نباشد.

وي ادامه داد: کودکان، سالمندان، زنان باردار و شيرده و افراد مبتلا به بيماري‌هاي مزمن نبايد بدون مشورت متخصص، مقادير دارويي گياهان را مصرف کنند و همچنين توصيه نمي‌شود افراد براي درمان سرماخوردگي يا آنفلوآنزا چندين گياه را به صورت خودسرانه با يکديگر ترکيب کنند.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز همچنين استفاده از مقدار متعارف زعفران در غذا يا نوشيدني را در چارچوب يک رژيم غذايي سالم بلامانع دانست، اما نسبت به مصرف مقادير بالاي آن با هدف درمان بيماري هشدار داد و گفت: در دوران بارداري يا در افراد داراي شرايط پزشکي خاص، مصرف دارويي زعفران بايد با نظر پزشک انجام شود.

استراحت و خواب کافي؛ بخش مهم مراقبت

وي خواب و استراحت مناسب را از ارکان مهم حفظ سلامت در طب ايراني دانست و افزود: در دوران بيماري بدن به استراحت بيشتري نياز دارد و کاهش فعاليت‌هاي سنگين و داشتن خواب کافي مي‌تواند به تحمل بهتر بيماري کمک کند.

پرويزي ادامه داد: حفظ دماي متعادل محيط، پرهيز از قرار گرفتن طولاني‌مدت در معرض هواي بسيار سرد و توجه به تهويه مناسب فضاي زندگي نيز توصيه مي‌شود.

آنتي‌بيوتيک براي هر سرماخوردگي مناسب نيست

وي با تأکيد بر پرهيز از مصرف خودسرانه آنتي‌بيوتيک گفت: سرماخوردگي و آنفلوآنزا عمدتاً بيماري‌هاي ويروسي هستند و آنتي‌بيوتيک‌ها بر ويروس‌ها اثر ندارند.

او افزود: مصرف خودسرانه آنتي‌بيوتيک نه‌تنها کمکي به درمان بيماري ويروسي نمي‌کند، بلکه مي‌تواند موجب عوارض دارويي و افزايش مقاومت ميکروبي شود و در صورت تشخيص عفونت باکتريايي، پزشک بر اساس شرايط بيمار درباره تجويز آنتي‌بيوتيک تصميم‌گيري مي‌کند.

طب ايراني در کنار پزشکي نوين

پرويزي تأکيد کرد: هدف از استفاده از ظرفيت طب ايراني در بيماري‌هاي تنفسي، جايگزين کردن آن با پزشکي نوين نيست، بلکه مي‌توان از تدابير تغذيه‌اي، اصلاح سبک زندگي و فرآورده‌هاي طبيعي داراي شواهد قابل قبول، در جايگاه مناسب و در کنار مراقبت‌هاي استاندارد پزشکي استفاده کرد.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شيراز در پايان درباره علائم هشدار نيز گفت: بروز تنگي نفس، درد قفسه سينه، کاهش سطح هوشياري، ضعف شديد، کم‌آبي قابل توجه، تب شديد يا پايدار و تشديد علائم پس از يک دوره بهبودي، نيازمند مراجعه پزشکي است.

وي خاطرنشان کرد: در کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بيماري‌هاي زمينه‌اي نيز بايد وضعيت بيمار با حساسيت بيشتري پيگيري شود.

منبع : روزنامه همشهري