تاثير شرايط اقتصادي خانواده بر رشد مغز کودک

به گزارش «شيعه نيوز»، پژوهشگران «دانشگاه واشنگتن» در مطالعه‌اي گسترده روي حدود 12 هزار کودک 9 تا 10 ساله دريافتند که عوامل اجتماعي و اقتصادي حدود 16 درصد از تفاوت‌هاي کشف‌شده در عملکرد مغز کودکان را توضيح مي‌دهند. اين عدد از تمام عوامل ديگري که در تحقيق بررسي شده‌اند، بيشتر بوده و مي‌تواند تصورات از عوامل رشد مغز کودکان را دست‌خوش تغيير کند.

نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد شرايط زندگي و فرصت‌هاي اقتصادي خانواده مي‌توانند اثر مستقيمي بر نحوه رشد مغز کودکان داشته باشند. به‌گفته محققان، مغز کودکي که در شرايط اقتصادي دشوار رشد مي‌کند، در برخي جنبه‌ها شباهت‌هايي به مغز کودکي دارد که با کمبود خواب و استرس مزمن مواجه است. جالب اين‌که که پژوهشگران تأکيد مي‌کنند اين موضوع به معناي «کم‌هوش‌تر بودن» اين کودکان نيست. آن‌ها معتقدند بسياري از تفاوت‌هاي مشاهده‌شده ناشي از عواملي مانند استرس، کيفيت خواب و شرايط محيطي هستند؛ عواملي که در صورت بهبود مي‌توانند اثرات خود را تا حد زيادي از دست
بدهند.

براي انجام اين تحقيق، محققان 649 متغير مختلف مرتبط با رشد کودکان را 12 هزار کودک 9 تا 10 ساله بررسي کردند. اين عوامل شامل مدت‌زمان استفاده از نمايشگرها، توانايي‌هاي شناختي، سلامت جسمي و رواني، سبک فرزندپروري، شرايط اجتماعي و ويژگي‌هاي محيط زندگي بودند.

درنهايت شرايط اقتصادي خانواده و وضعيت محله‌اي که کودک در آن زندگي مي‌کند، به‌ عنوان مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار بر عملکرد مغز شناسايي شدند. اين عوامل به‌ويژه با بخش‌هاي حسي و حرکتي مغز ارتباط داشتند؛ اين نواحي نسبت‌به عواملي مانند خواب و استرس حساسيت بالايي دارند. يکي از پژوهشگران اين مطالعه مي‌گويد تأثير وضعيت اقتصادي آن‌قدر چشمگير بوده که آن را مي‌توان عاملي دانست که همه جا حضور دارد اما معمولاً کمتر به آن توجه مي‌شود.

به‌زعم محققان اين تيم پژوهشي، آن‌ها تنها با بررسي اسکن مغزي کودکان مي‌توانستند تا حدي وضعيت اقتصادي خانواده، ميزان خواب و حتي الگوي استفاده از نمايشگرها را حدس بزنند. در مقابل اما، اسکن‌هاي مغزي اطلاعات قابل اتکايي درباره IQ کودکان ارائه نمي‌کردند.

محققان معتقدند اين يافته‌ها مي‌تواند نگاه ما را به مفهوم هوش و رشد شناختي تغيير دهد. از ديد آن‌ها، بسياري از تفاوت‌هايي که در گذشته به توانايي‌هاي ذاتي يا IQ نسبت داده مي‌شد، ممکن است در واقع بازتاب شرايط محيطي، سطح استرس و کيفيت زندگي کودکان باشد. اين پژوهش اهميت کاهش فقر، بهبود شرايط زندگي و فراهم کردن فرصت‌هاي برابر براي کودکان را برجسته مي‌کند؛ عواملي که شايد تأثيرشان بر رشد مغز کودکان بسيار بيشتر از چيزي باشد که تاکنون تصور مي‌کرديم.