بانک‌هايي که قانون را دور مي‌زنند

تسهيلات فرزندآوري به عنوان يکي از اهرم‌هاي اصلي حمايتي از جواني جمعيت، طبق قانون بودجه سال جاري تکليفي است که بانک‌ها موظف به اجراي دقيق آن بر اساس سرفصل‌هاي تعيين شده هستند.

به گزارش تابناک؛ با اين حال، تازه‌ترين آمارها از عملکرد سه ماهه نخست سال جاري نشان مي‌دهد که ميان «قانون» تا «اجرا»، فاصله‌اي معنادار وجود دارد.

مطابق قانون بودجه سال جاري، سقف کل تسهيلات قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوري به 435 هزار ميليارد تومان (همت) رسيده است. از اين رقم، 350 همت به وام ازدواج و 85 همت به وام فرزندآوري اختصاص يافته است.

بررسي عملکرد 28 بانک عامل در فصل بهار نشان مي‌دهد که در بخش ازدواج، بيش از 122 هزار ميليارد تومان تسهيلات پرداخت شده که نشان‌دهنده تحقق حدود 35 درصدي بودجه سالانه در سه ماه است؛ عددي که تا حدودي قابل قبول به نظر مي‌رسد.

اما در بخش فرزندآوري، روايت کاملاً متفاوت است. از بودجه 85 همتي مصوب براي کل سال، در سه ماهه نخست تنها 8 هزار و 170 ميليارد تومان پرداخت شده است. به عبارتي، بانک‌ها در اين بخش تنها به نزديک 10 درصد از وظيفه بودجه‌اي خود عمل کرده‌اند که اين عملکرد ضعيف، منجر به تشکيل صف‌هاي طولاني شده است.

حبس متقاضيان در صف‌هاي انتظار

آمارها گوياي آن است که در طول سه ماهه ابتدايي سال، تنها 87 هزار و 599 متقاضي موفق به دريافت تسهيلات فرزندآوري شده‌اند. در سوي ديگر، 462 هزار و 801 نفر کماکان در صف‌هاي انتظار باقي مانده‌اند و هنوز ريالي دريافت نکرده‌اند!

از «پرداخت صفر» تا صف‌هاي چند ده هزار نفري

بررسي جزئي‌تر عملکرد بانک‌ها، نقاط تاريک و تامل‌برانگيزي را آشکار مي‌کند؛ به عنوان مثال:

بانک سرمايه: عملکرد اين بانک در صدر ليست ابهامات قرار دارد؛ جايي که با وجود 718 متقاضي در صف، ميزان پرداختي بانک بابت تسهيلات فرزندآوري «صفر» بوده است.

 بانک سپه و ملي: دو بانک بزرگ دولتي نيز اوضاع چندان مساعدي ندارند. در بانک سپه، حدود 57 هزار نفر در انتظار هستند و تنها به 3 هزار و 354 نفر وام پرداخت شده است. در بانک ملي نيز در برابر 14 هزار و 336 فقره پرداختي، بيش از 87 هزار متقاضي همچنان در صف‌هاي طولاني چشم‌انتظار مانده‌اند.

 بانک رفاه کارگران: اين بانک با يکي از شلوغ‌ترين صف‌ها مواجه است؛ نزديک به 63 هزار متقاضي در انتظار هستند و در اين مدت کمتر از 6 هزار نفر موفق به دريافت وام شده‌اند.

 بانک‌هاي قرض‌الحسنه: بانک مهر ايران با 5 هزار و 405 فقره پرداختي در مقابل 34 هزار و 657 نفر در صف، و بانک رسالت با 1 هزار و 414 پرداختي در مقابل 12 هزار نفر در صف، عملکردي به مراتب ضعيف‌تر از ظرفيت‌هاي مورد انتظار داشته‌اند.

 بانک شهر: در اين بانک نيز نسبت‌ها همخواني ندارد؛ بيش از 10 هزار نفر در صف انتظارند اما کمتر از 1500 نفر وام دريافت کرده‌اند.

 اما در مقابلِ عملکرد ضعيف بانک‌هاي بزرگ دولتي و خصولتي، برخي بانک‌هاي خصوصي توانسته‌اند توازن منطقي‌تري برقرار کنند. براي مثال، بانک پارسيان با وجود 1461 نفر در صف، به 2385 نفر وام داده است. بانک سامان نيز به 1912 نفر پرداخت داشته و تنها 605 نفر در صف دارد. همچنين بانک اقتصادنوين با 759 پرداختي و 379 نفر در صف، عملکردي قابل قبول در ايفاي تعهدات خود نشان داده است.

الزامات قانوني براي پرداخت وام فرزندآوري

طبق دستورالعمل بانک مرکزي، اين تسهيلات با دوره تنفس 6 ماهه و بدون نياز به سپرده‌گذاري، به پدر فرزنداني که از تاريخ تولدشان بيش از 2 سال نگذشته باشد، تعلق مي‌گيرد. مبالغ اين وام براي سال جاري به شرح زير است:

فرزند اول: 440 ميليون ريال (بازپرداخت 3 ساله)

فرزند دوم: 880 ميليون ريال (بازپرداخت 4 ساله)

فرزند سوم: 1.320 ميليون ريال (بازپرداخت 5 ساله)

فرزند چهارم: 1.650 ميليون ريال (بازپرداخت 6 ساله)

فرزند پنجم و بيشتر: 2.200 ميليون ريال (بازپرداخت 7 ساله)

کندي روند پرداخت در سه ماهه نخست سال، اين بيم را ايجاد مي‌کند که با انباشتِ بيشترِ متقاضيان در ماه‌هاي آتي، صف‌هاي انتظار به گره‌هايي ناگشودني تبديل شوند که نيازمند ورود جدي نهادهاي نظارتي و بانک مرکزي است.