آفات قوميت زدگي در انتخابات

وجود مرزهاي تحميلي يا توافقي در اروپا بعد از معاهده وستفالي (1648) و کنگره وين (1815) باعث شد که مسئله اقليت‌هاي ملي، قومي و نژادي در اين کشورها مطرح گردد. اين موضوع تاکنون نيز تأثير خود را بر جوامع اروپايي گذاشته است. بطوريکه چندين کنوانسيون و سند در اتحاديه اروپا، شوراي اروپا و سازمان امنيت و همکاري اروپا در اين خصوص در سه دهه اخير تصويب شده است که مهم‌ترين آن «کنوانسيون چارچوب براي حمايت از اقليت‌هاي ملي» (مصوب 1994 شوراي اروپا) است.

در ايران اسلامي اقوام در طول تاريخ با پشت سر گذاشتن تجربيات مشترک و تحولات پرفرازونشيب تاريخي، پيوندهاي و درهم‌تنيدگي نژادي، اجتماعي و فرهنگي و با تمسک با عناصر هويتي وحدت‌بخش ملي مانند زبان مشترک، دين مشترک و عادات و رسوم ملي واحد مانند نوروز، «ملت تاريخي ايران» را تشکيل داده‌اند؛ از اين منظر اقوام در ايران مانند «رنگين کماني واحد» و بسان همان «سيمرغ افسانه‌اي ايران‌زمين» هستند که عطار نيشابوري در منطق‌الطير خود به تصوير کشيده است.

 به دليل همين صِبغه و سَبَقه، در طول تاريخ انواع توطئه‌ها و تفرقه‌افکني‌هاي دشمنان در خصوص اقوام ايراني با شکست مواجه شده است. همه اقوام ايراني در صيانت از مرزهاي جغرافيايي، معنوي و تمدني ايران و اعتلاي آن، کارنامه درخشاني دارند و در اين روند تاريخي، درس‌هاي به‌يادماندني به ترک‌هاي عثماني، روس‌هاي تزاري و انگليسي متجاوز به اراضي شمالي و جنوبي ايران داده‌اند.

 علي‌رغم اين، ايجاد تفرقه‌هاي قومي يکي از راهبردها دائمي و به فرموده مقام معظم رهبري، آخرين تير ترکش دشمنان اين مرزوبوم است. فعاليت صدها سايت و صفحات اجتماعي به زبان‌هاي مختلف و عمدتاً با پوشش‌هاي حقوق بشري که توسط بيگانگان تأمين مالي مي‌شوند، نشان از سرمايه‌گذاري دشمن در اين حوزه به‌ويژه در دوران گام دوم انقلاب اسلامي ايران دارد.

 تجارب گذشته نشان مي‌دهد که دشمن دوران انتخابات را مقاطع طلايي براي ايجاد گسست و شکاف‌هاي قوميتي در داخل کشور مي‌دانند. شايد به اين دليل که اين ديدگاه غلط در برخي از محافل در مقاطع انتخابات وجود دارد که براي ايجاد شور انتخاباتي، بايد از شعارهاي تحريک‌آميز قومي اغماض کرد. دشمن به همين ديدگاه به‌عنوان فرصت نگاه مي‌کند. هدف دشمن آن است که با استفاده از برخي از خلأها در دوران انتخابات، قرائت و روايت‌هاي قوميتي شکاف آلود خود را به جامعه واحد ايران تزريق و بازنمايي کند تا در چشم‌انداز آينده، زمينه را براي مطرح‌کردن طرح‌هاي واگرايانه و تجزيه‌طلبانه در قالب‌هايي مانند فدراليسم فراهم سازد. سال‌هاست که دشمنان ايران اسلامي که خود از دستگاه‌هاي متمرکز سياسي و اداري براي اداره جامعه استفاده مي‌کنند، از ضرورت فدراليسم براي ايران سخن مي‌گويند که همان فتنه بالکانيزه کردن يا يوگسلاوي‌سازي کشور است. موضوعي که هيچگاه در بطن جامعه واحد ايراني، پذيرش عمومي نداشته است. از اين منظر دشمنان، ايام انتخابات رياست‌جمهوري را دوران مغتنمي مي‌دانند که با ايجاد و دميدن به موج قوميت خواهي به فضاي انتخاباتي، عناصر هويت ملي و وحدت ملي را تضعيف و بستر چنين خواسته‌هاي گريز از مرکزي را براي آينده فراهم سازند. اين تصور که آثار سوء وعده‌ها و شعارهاي قوم‌گرايانه انتخاباتي، تنها به دوره انتخابات محدود مي‌ماند، برآورد اشتباهي است، چرا که از تبعات اين تبليغات سوء، انگاره‌سازي در افکار عمومي است که مسير مطالبات مردمي را از بسترهاي طبيعي جامعه خارج مي‌کند. بر همين اساس است که در بند پنجم سياست‌هاي کلي انتخابات که در تاريخ 24 مهر 1395 توسط مقام معظم رهبري ابلاغ شده، بر «ممنوعيت هرگونه تخريب، تهديد، تطميع، فريب و وعده‌هاي خارج از اختيارات قانوني و هرگونه اقدام مغاير امنيت ملي نظير تفرقه قومي و مذهبي در تبليغات انتخاباتي» تأکيد شده است.

 در فرايند حرکت روبه‌جلوي «الگوي ايران اسلامي پيشرفت» و «تمدن‌سازي نوين اسلامي»، بر کسي پوشيده نيست که يکي از محورهاي اصلي توطئه‌هاي دشمنان، فتنه‌هاي قومي است. امروز صحنه جهاني از جمله در منطقه غرب آسيا، اوراسيا، خليج‌فارس با افول هژموني امريکا در مرحله گذار به نظم نوين قرار گرفته‌اند. آنتي‌تز دشمنان براي جلوگيري از شکل‌گيري نظم نوين، عمدتاً بر طرح‌هاي کلان فتنه‌انگيز قوميتي قرار گرفته است. به‌عنوان‌مثال از سال 2020 (1399) در سراسر مرزهاي شمال غرب و شمال شرق ايران در قالب نظم آنگلوساکسوني مبتني بر پان تورانيسم، ايده به‌اصطلاح جهان ترک (از ترکيه تا مناطق اويغورنشين چين) پيگيري مي‌شود که هدف اصلي آن استحاله هويت آذربايجاني در آذربايجان ايران و جمهوري آذربايجان، اجراي تغييرات ژئوپليتيکي از جمله دالان توراني ناتو و تجزيه منطقه در قالب منافع ناتو است. فتنه‌هاي قومي در منطقه در ميان اعراب، کُردها، بلوچ‌ها و پشتوها نيز به اشکال ديگر از قبيل اقليم‌سازي توسط دشمنان در حال پيگيري است؛ بنابراين شرايط منطقه‌اي حساس‌تر از گذشته است و منافع حياتي مردم ايران اسلامي اقتضا مي‌کند که در مقابله با هرگونه حرکت داراي رنگ و بومي قومي در انتخابات رياست‌جمهوري اغماض نشود.

رهبر معظم انقلاب اسلامي در سي‌ام ارديبهشت 1396 خطاب به نامزدهاي انتخابات رياست‌جمهوري فرمودند: «امنيت ملي و آرامش کشور بسيار مهم است و کانديداهاي محترم مراقب باشند به‌خاطر خطاي در تشخيص، گسل‌هاي اعتقادي، جغرافيايي، زباني و قومي را تحريک نکنند و در مسير طراحي ناتمام دشمن قرار نگيرند؛ زيرا اگر کسي بخواهد برخلاف امنيت کشور اقدام کند قطعاً با سيلي سختي مواجه خواهد شد».

 ضرورت دارد همه نامزدهاي انتخابات با نصب العين رهنمودهاي مقام معظم رهبري، از استفاده ابزاري از قوميت‌ها و خاستگاه‌هاي قومي خود و بسترسازي براي فتنه‌هاي قومي دشمنان که موجب تضعيف عناصر هويت ملي و اميدواري دشمنان مي‌شود تحت هر پوشش يا مطالبه‌اي خودداري نمايند. در تمام نظام‌هاي پيشرو دنيا، رويکردهاي واگرايانه و تفرقه‌افکنانه قومي ازآنجاکه نوعي نفرت‌پراکني و غيريت‌سازي را در ضمير خود دارد، جرم‌انگاري شده است و تخلف فاحش انتخاباتي محسوب مي‌گردد.

 استفاده ابزاري از قوميت‌هاي توسط هر نامزدي که صورت بگيرد در بطن خود چند معنا و پيام را نيز دارد:

 اول، نامزد مذکور فاقد برنامه متقن و مدون براي اداره کشور است و تلاش دارد با اقدامات پوپوليستي گزينشي، به اهداف سياسي خود برسد.

 دوم، استفاده ابزاري از قوميت از نگاه فروملي آن نامزدها به‌جاي نگاه ملي و فراملي‌اش حکايت مي‌کند که به معناي عدم صلاحيتش براي اداره کشور است.

 سوم، استفاده ابزاري از قوميت، نشان‌دهنده نوعي نگاه تبعيض‌آميز در رويکرد آن نامزد نسبت همه شهروندان که بر اساس قانون اساسي برابر هستند است. به همين دليل، هم موجب ريزش رأي آن نامزد در ميان ديگر آحاد ملت مي‌شود. ضمن اينکه تجربه نشان داده است که عملکردهاي منفي پيشين چنين نامزدهايي و قصور و تقصير آنها بيشتر از ديگران در تضييع حقوق شهروندان از اقوام مختلف نقش داشته است.

اگرچه مردم فهيم ايران اسلامي و فرزندان سرافراز وطن، بارها نشان داده‌اند که در انتخاب‌هاي خود به اين مولفه‌هاي مهم ملي توجه دارند، اما مسئوليت نهادهاي ذي‌ربط در برخورد با هرگونه استفاده ابزاري از قوميت توسط هر نامزدي با استفاده از ظرفيت‌هاي قانوني و همچنين مسئوليت رسانه ملي در توجه به اين مقوله چه از منظر آگاه‌سازي افکار عمومي و چه از منظر ايفاي کارکرد رسانه‌اي تبييني و نظارتي خطير است.

*دکتر احمد کاظمي