اقتصاد اسرائيل فلج شد

روزنامه جوان در اين باره نوشت: در حالي که منابع مختلفي طي چهار هفته گذشته از مخارج نجومي جنگ در غزه خبر داده بودند، فايننشال‌تايمز روز دوشنبه در گزارشي، وضعيتي وخيم از اقتصاد اسرائيل ترسيم کرد. حدود 350 هزار نيروي ذخيره ارتش اسرائيل، يعني حدود 8 درصد نيروي کار براي جنگ بسيج شده و فراخوانده شده‌اند و 126 هزار غيرنظامي هم از شمال و جنوب اسرائيل در تلاش براي محافظت در برابر موشک‌هاي حماس و حملات خمپاره‌اي حزب‌الله، مجبور به جابه‌جايي شده‌اند.

ميشل استراوچينسکي، استاد اقتصاد در دانشگاه عبري در بيت‌المقدس، وضعيت کنوني اسرائيل را با جنگ سال 2014 مقايسه کرده ولي گفته که «اين بار عدم اطمينان بسيار بيشتر است.» به گفته او، اين دفعه «اهدافي دشوارتر»، يعني از بين بردن حماس و پايان دادن به حکومت آن در غزه، «به اين معني است که جنگ احتمالاً طولاني‌تر خواهد بود.» به نوشته فايننشال‌تايمز بعد از شوک اوليه‌اي که در اثر حمله 7 اکتبر حماس به غلاف غزه به وجود آمد، «نشانه‌هايي از بهبودي وجود دارد»، از جمله اينکه روند نزولي شکل (واحد پول اسرائيل) با مداخلات بانک اسرائيل متوقف شده و تقاضاي مصرف نيز شروع به احياي مجدد [هرچند کند]کرده است.

همچنين روز دوشنبه همين هفته، بانک مرکزي اسرائيل اعلام کرد که تا سقف 10 ميليارد شکل به سيستم بانکي براي کمک به کسب و کار‌هاي کوچک آسيب‌ديده از جنگ کمک مي‌کند تا به وام‌هاي کم‌بهره دسترسي پيدا کنند، کاري که تا پايان ژانويه 2023 نيز ادامه خواهد داشت. با اين حال، اثرات منفي جنگ همچنان بر فعاليت‌هاي تجاري، به‌ويژه ساخت‌وساز، آشکار است.

ران تومر، رئيس انجمن توليدکنندگان اسرائيل گفته که شهرداري‌ها بسياري از محل‌هاي ساخت‌و‌ساز را بسته‌اند زيرا «آن‌ها نمي‌خواهند کارگران فلسطيني در آنجا داشته باشند و مي‌گويند که مردم از ديدن کارگران عرب که ابزار‌هاي سنگين در دست دارند دچار ناراحتي مي‌شوند.»

علاوه بر اين، برخي مصارف غيرضروري که در وضعيت غيرجنگي افراد به سمت آن‌ها مي‌رفتند نيز کاهش يافته است، چيزي که منجر به کاهش مصرف شده است.

ويکتور بهار، اقتصاددان ارشد بانک هاپواليم، مي‌گويد: «افراد نه تنها نگران موشک‌ها هستند، بلکه در حالت روحي وحشتناکي قرار داند و براي دوستان و اقوام غمگين هستند که اين باعث سرکوب تقاضاي مصرف‌کنندگان مي‌شود.»

  به نوشته فايننشال‌تايمز، شواهدي که درباره تأثير مخرب جنگ بر فعاليت‌هاي اقتصادي ديده مي‌شود، در حال افزايش است. يک بررسي از مشاغل که اداره مرکزي آمار انجام داده، نشان مي‌دهد در حالي که بيش از نيمي از شرکت‌ها، گزارش کرده‌اند که حدود 50 درصد يا شايد بيشتر از درآمدشان کم شده، از هر سه شرکت، يک شرکت از زمان شروع جنگ، بسته شده يا اينکه با 20 درصد ظرفيت يا کمتر کار مي‌کند. در مناطق نزديک به غلاف غزه، وضعيت حتي از اين هم بدتر است، به طوري که دوسوم کسب‌وکار‌ها يا تعطيل شده‌اند يا فعاليت‌هاي خود را به حداقل رسانده‌اند.

وزارت کار اسرائيل گفته که 764 هزار نفر يعني 18 درصد از نيروي کار، پس از فراخوان نيرو‌هاي ذخيره، مجبور به تخليه مکان‌هاي خود در شهر‌ها شده‌اند، يا اينکه به دليل اجبار به مراقبت از کودکان در خانه به دليل تعطيلي مدارس، تعطيل شده‌اند. کابينه نتانياهو و اسموتريچ وزير دارايي او، مقررات جديد حمايتي گذاشته‌اند که بر اساس آنها، کابينه تا 22 درصد هزينه‌هاي ثابت و 75 درصد صورتحساب دستمزد شرکت‌هايي را که درآمد ماهانه آن‌ها به دليل جنگ بيش از 25 درصد کاهش يافته، حمايت مي‌کند، ولي با ادامه جنگي که برخي مقام‌هاي امنيتي گفته‌اند ممکن است ما‌ه‌ها يا حتي بيشتر از يک سال طول بکشد، کارشناسان نگرانند که چشم‌انداز اقتصادي اسرائيل همچنان تاريک شود و اين حمايت‌ها کافي نباشند.

به نوشته فايننشال‌تايمز، شرکاي ائتلاف نتانياهو از احزاب افراطي ارتدوکس و شهرک‌نشينان، اعتبار‌هاي تخصيص يافته انبوهي را همچنان صرف پروژه‌هايي مي‌کنند که منتقدان مي‌گويند جايي در اقتصاد جنگي ندارند، مانند طرح‌هايي که براي تشويق مراسم مذهبي در بين دانشجويان انجام مي‌شود.

کار به جايي رسيد که هفته قبل، گروهي متشکل از 300 اقتصاددان برجسته اسرائيلي در نامه‌اي از نتانياهو و اسموتريچ خواستند «به خودتان بياييد.» آن‌ها نوشتند: «ضربه سنگيني که به اسرائيل وارد شده، مستلزم تغيير اساسي در اولويت‌هاي ملي و توزيع گسترده بودجه براي مقابله با خسارات جنگ، کمک به قربانيان و بازسازي اقتصاد است.» نتانياهو پنج‌شنبه قبل گفت که بسته حمايتي که او طراحي کرده «فقط براي شروع (کار) است» و تأکيد کرد: «ما در جنگ نظامي دشمن را شکست خواهيم داد و در جنگ اقتصادي هم پيروز خواهيم شد.»، اما يوجين کندل، رئيس مؤسسه سياست ملت استارت‌آپ، يک اتاق فکر و يکي از امضاکنندگان نامه اقتصاددانان، معتقد است چيزي وجود ندارد که نشان دهد دولت «وخامت اوضاع را درک کرده است.»

اين روزنامه اقتصادي پرنفوذ همچنين نوشت: اقتصاد اسرائيل به دليل جنگ با رکودي مواجه است که يادآور وضعيت همه‌گيري کرونا است. صد‌ها شرکت اسرائيلي در معرض ورشکستگي قرار دارند و دولت حمايتي را که وعده داده بود ارائه نکرده است. انجمن توليدکنندگان اسرائيل مي‌گويند دولت مردمش را رها کرده است، شرکت‌هاي توليدي غرامت نگرفته‌اند و با شوک مالي مواجه شده‌اند. جنگ غزه شوک بزرگي به اقتصاد 488 ميليارددلاري اسرائيل وارد کرده است.