کاهش مصرف لبنيات در ميان ايرانيان

دکتر احمد اسماعيل‌زاده درباره روز جهاني غذا در ايران اظهار کرد: پيگيري‌هاي دفتر بهبود تغذيه سبب شده که شوراي عالي انقلاب فرهنگي از واژه «تغذيه سالم» استفاده کرده و بنابراين اين روز در کشور روز جهاني «غذا و تغذيه سالم» نام دارد. به اين ترتيب نه تنها سخن از غذا و کمبودهاي غذايي در اين روز به ميان مي‌آيد، بلکه نقش تغذيه در پيشگيري از بيماري‌هاي مزمن مانند بيماري‌هاي قلبي- عروقي مطرح مي‌شود.

مصرف لبنيات در ايران کمتر از ميزان توصيه‌شده

اين متخصص تغذيه با بيان اينکه مصرف لبينات در کشور از ميزان توصيه شده کمتر است، تصريح کرد: متاسفانه، ميزان مصرف لبنيات حدود يک واحد در روز است؛ در حالي که مصرف روزانه 2 تا 3 واحد براي اغلب گروه‌هاي سني را توصيه کرده‌اند. برخي گروه‌هاي سني مانند کودکان و نوجوانان که در سن رشد قرار دارند، مصرف 3 واحد در هر روز توصيه شده و اين ميزان براي سالمندان نيز 3 تا 4 واحد لبنيات است.

علت مصرف پايين لبنيات

مديرکل دفتر بهبود تغذيه ادامه داد: مصرف پايين‌تر لبنيات از مقدار توصيه‌شده، مي‌تواند دلايل متعددي داشته باشد. سطح دانش و آگاهي، يکي از دلايل مصرف کمتر لبنيات در ايران نسبت به توصيه‌هاي جهاني به‌شمار مي‌رود. اين احتمال وجود دارد مردم به اندازه کافي از فوايد شير، ماست و ساير محصولات لبني آگاه نباشند؛ بنابراين، يکي از وظايف دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت اين است که در مسير ارتقاي سواد و فرهنگ تغذيه‌اي تمام گروه‌هاي سني با اطلاع‌رساني مناسب گام بردارد. آگاهي‌بخشي با مشارکت کارشناسان بهداشت، استادان و دانشکده‌هاي تغذيه در سراسر کشور انجام مي‌شود.

نقش باورهاي نادرست در کاهش مصرف

اسماعيل‌زاده درباره علل ديگر مصرف کم لبنيات در ايران گفت: باورهاي مردم درباره مصرف شير و لبنيات از مسائل مرتبط با دانش و فرهنگ تغذيه‌ است که در ميزان مصرف محصولات لبني نقش دارد. برخي افراد فاقد مدرک طب سنتي، شير و ماست را «سردي» مي‌دانند و به مردم توصيه مي‌کنند که محصولات لبني را مصرف نکنند. در حالي که تداوم چنين توصيه‌هايي مي‌تواند در بلندمدت براي سلامت مردم خطرناک باشد.

اظهارات افراد فاقد صلاحيت و کاهش مصرف

او ادامه داد: دفتر طب سنتي وزارت بهداشت، ادعاهاي مطرح‌شده درباره لبنيات را تاييد نمي‌کند. ادعاهايي از اين دست، ادعاهاي غلط و غيرعلمي هستند که فاقد مدرک آکادميک در حوزه طب سنتي هستند. اين افراد، ادعاهاي خود را در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر مي‌کنند و سبب شک و شبهه مردم در ارتباط با مصرف لبنيات مي‌شوند. دفترهاي «بهبود تغذيه جامعه» و «طب سنتي» وزارت بهداشت مصرف لبنيات را براي سلامت ضروري مي‌دانند؛ چرا که مردم نبايد لبنيات را به دليل انتشار باورهاي غلط در شبکه‌هاي اجتماعي از سفره خود حذف کنند.

نقش عوامل اقتصادي بر کاهش مصرف لبنيات

اين متخصص تغذيه درباره دليل ديگر مصرف پايين لبنيات در ايران گفت: قيمت لبنيات و دسترسي اقتصادي، از دلايل مصرف پايين لبنيات براي برخي مناطق کشور به شمار مي‌رود.  وزارت بهداشت، نقشي در تعيين قيمت لبنيات ندارد و مانند مردم از مطالبه‌گران قيمت لبنيات به حساب مي‌آيد. دسترسي مردم به لبنيات با قيمت مناسب ضروري است؛ بنابراين از دستگاه‌هايي که مسئول تنظيم قيمت‌ها و نظارت بر بازار هستند، مطالبه‌گري مي‌کنيم و بارها تأکيد کرده‌ايم که وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) و سازمان حمايت از مصرف‌کنندگان و توليدکنندگان بايد در اين زمينه کمک کنند تا لبنيات با قيمت مناسب به دست مردم برسد تا بتوانند اين محصولات را در سبد غذايي خود قرار دهند.

ضرورت ورود دستگاه‌هاي حمايتي به مصرف لبنيات

اسماعيل‌زاده درباره راهکارهاي حمايتي براي متعادل نگه‌داشتن قيمت لبنيات توضيح داد: دستگاه‌هاي حمايتي با ارائه اعتبار و کالابرگ مي‌توانند به مردم کمک کنند تا امکان خريد لبنيات فراهم شود. علاوه بر برنامه‌هاي فعلي مربوط به کالابرگ و تأمين اقلام ضروري، مي‌توان برنامه‌هاي ديگري نيز تدوين کرد تا اقلام غذايي مورد نياز مردم به ميزان کافي در دسترس آنها قرار گيرد.

پيامدهاي کاهش مصرف لبنيات

او درباره پيامدهاي کاهش مصرف لبنيات اظهار کرد: اگر لبنيات به ميزان کافي مصرف نشود، ميزان کلسيم دريافتي کاهش مي‌يابد. اگرچه منابع کلسيم به لبنيات محدود نمي‌شود، اما لبنيات بهترين منبع تامين اين ماده معدني به شمار مي‌رود. برخي مردم تصور مي‌کنند که با مصرف بادام يا شير بادام مي‌توانند کلسيم مورد نياز بدن را به ميزان کافي تامين کنند، در حالي که براي تامين نياز بدن به کلسيم از طريق بادام، بايد بيش از يک کيلو از اين مغز مصرف شود. مصرف يک کيلو بادام نه تنها منطقي نيست، بلکه از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه محسوب نمي‌شود؛ بنابراين، اين محصولات نمي‌توانند جايگزين مناسبي براي لبنيات در تأمين کلسيم مورد نياز بدن باشند.

اسماعيل‌زاده گفت: اگرچه ساير منابع کلسيم در دسترس است، اما لبنيات بهترين منبع تامين کليسم به‌شمار مي‌رود. اگر 2 تا 3 واحد لبنيات در روز مصرف نکنيم، دريافت کلسيم دچار اختلال مي‌شود. عدم دريافت کلسيم در سنين رشد مي‌تواند به اختلال در تکامل و کوتاه‌قدي و در سنين بالاتر نيز به پوکي استخوان منجر شود و سلامت استخوان را به خطر اندازد.

مديرکل دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت گفت: دستگاه‌هاي متولي حمايت‌هاي تغذيه‌اي مي‌توانند در زمينه افزايش مصرف لبنيات علاوه بر کالابرگ نقش‌آفريني کنند. وزارت بهداشت، نقشي در حمايت‌هاي اقتصادي ندارد، اما وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي و ساير دستگاه‌هاي مرتبط مي‌توانند با اتخاذ تدابيري، قيمت‌ها را کنترل کنند. افزايش قيمت نهاده‌هاي دامي سبب شده که کشاورزان و توليدکنندگان ناچار به افزايش قيمت محصولات خود شوند؛ بنابراين، حمايت دولت از تأمين نهاده‌هاي توليد و تدوين بسته‌هاي غذايي براي سه دهک پايين درآمدي مي‌تواند به بهبود وضعيت تغذيه‌اي اين گروه‌ها کمک کند.

پيشنهاد اختصاص بخشي از ماليات کارخانه‌هاي موادغذايي براي امور تغذيه

اسماعيل‌زاده درباره تجربه‌هاي کشورها گفت: بخشي از ماليات کارخانه‌هاي توليدکننده مواد غذايي در برخي کشورها براي حمايت از تغذيه مردم اختصاص داده مي‌شود. يک درصد از ماليات پرداختي کارخانه‌هاي مواد غذايي در اختيار دستگاه‌هاي حمايتي قرار مي‌گيرد تا براي تامين اقلام اساسي مورد نياز مردم هزينه شود. پيشنهاد تخصيص يک درصد از ماليات کارخانه‌هاي موادغذايي براي تامين کالاي اساسي را در زمان بودجه‌بندي به مجلس ارائه کرده‌ايم.

او ادادمه داد: هدف از ارائه پيشنهاد به مجلس اين بود تا نمايندگان به وزارت بهداشت کمک‌ کنند تا با استفاده از منابع ماليات کارخانه‌هاي موادمغذي بتوانيم ريزمغذي‌هايي مانند ويتامين‌ها، آهن و کلسيم را تامين کنيم و همچنين براي دسترسي مردم به اقلام اساسي غذايي مانند لبنيات و ميوه‌ها، از طريق اختصاص يارانه اقدام کنيم.

مديرکل دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت اظهار کرد: شهرداري‌ها و ساير دستگاه‌هاي مرتبط نيز مي‌توانند با توزيع مستقيم لبنيات و ديگر اقلام غذايي مورد نياز مردم در ميادين تره‌بار، واسطه‌ها را حذف کنند و تا حدودي مي‌توانند به کنترل قيمت‌ها کمک کنند.

اسماعيل‌زاده گفت: جزئيات اجرايي و تخصصي اين پيشنهادها بايد از سوي دستگاه‌هاي متولي بررسي و اعلام شود، اما دغدغه اصلي ما اين است که لبنيات به هر شکل ممکن به دست مردم برسد تا آن‌ها بتوانند پروتئين، کلسيم و ساير مواد مغذي مورد نياز بدن خود را تامين کنند.

منبع : ايسنا