کارت اميد، هورموني بي‌اثر در افزايش جمعيت

به گزارش تابناک، اعتبار کارت اميد، که تا دو سالگي کودک ادامه دارد، قرار است صرف خريد پوشک، شير خشک و برخي اقلام سبد غذايي شود. اما در واقعيت بازار پرتلاطم، اين رقم بيشتر به مثابه قطره‌اي در درياي هزينه‌هاي رو به افزايش مي‌ماند تا اميدي
پايدار.

گزارش‌هاي ميداني و بررسي‌هاي اخير بازار نشان مي‌دهد که قيمت پوشک، اين کالاي حياتي و روزمره هر خانواده داراي نوزاد، همچنان صعودي بوده است. بسته‌هاي متوسط برندهاي پرمصرف ايراني مانند ماي‌بي‌بي يا مولفيکس، که قبلاً گزينه‌هاي نسبتاً در دسترس‌تري بودند، اکنون هر کدام بين 650 تا 850 هزار تومان يا حتي بيشتر معامله مي‌شوند. برندهاي وارداتي يا مرغوب‌تر مانند پمپرز، جهش‌هاي چشمگيرتري را تجربه کرده‌اند و گاهي هر بسته به ميليون‌ها تومان رسيده است. اين افزايش‌ها، که ريشه در نوسانات ارزي، هزينه‌هاي توليد و چالش‌هاي تأمين مواد اوليه دارد، بار اجتماعي سنگيني بر دوش مادران و پدراني گذاشته که هر روز با واقعيت تلخ انتخاب ميان نيازهاي کودک و ساير ضروريات زندگي دست و پنجه نرم مي‌کنند.

چند پوشک و شيرخشک؟!

بر اساس مطالعات انجام شده، يک نوزاد در ماه‌هاي اوليه زندگي به طور ميانگين به 8 تا 12 پوشک در روز نياز دارد که اين رقم در ماه به حدود 240 تا 360 عدد مي‌رسد. با بزرگ‌تر شدن کودک، اين مصرف به 6 تا 8 عدد در روز کاهش مي‌يابد و به 180 تا 240 عدد در ماه مي‌رسد. اما براي بسياري از خانواده‌هاي تحت فشار اقتصادي، حتي اين ميانگين هم دست‌نيافتني است. آنها مجبورند با صرفه‌جويي‌هاي سخت، تعداد تعويض‌ها را به 6 يا 7 عدد در روز محدود کنند - يعني حدود 180 تا 210 عدد در ماه - تا هزينه‌ها را مهار کنند. اين کاهش اجباري نه تنها ريسک مشکلات پوستي و ناراحتي کودک را افزايش مي‌دهد، بلکه بر سلامت رواني والدين هم سايه مي‌افکند؛ مادراني که هر تعويض را با محاسبه دقيق ريال به ريال انجام مي‌دهند.

با احتساب قيمت‌هاي جاري، براي يک خانواده که با حداقل‌سازي به حدود 200 عدد پوشک در ماه بسنده مي‌کند، هزينه ماهانه پوشک به راحتي به 4 تا 6 ميليون تومان يا بيشتر مي‌رسد، بسته به برند و سايز. اضافه کردن شير خشک - که براي بسياري از نوزادان ماهانه چند قوطي به ارزش 1.5 تا 3 ميليون تومان نياز دارد - اين رقم را به راحتي به 5 تا 8 ميليون تومان يا بالاتر مي‌رساند، بدون احتساب ساير نيازها مانند سرلاک، وسايل بهداشتي، مراقبت‌هاي پزشکي و لباس. در چنين شرايطي، دو ميليون تومان کارت اميد، شايد 25 تا 40 درصد هزينه‌هاي کليدي پوشک و تغذيه را پوشش دهد، آن هم در بهترين حالت و با انتخاب‌هاي اقتصادي‌ترين گزينه‌ها. براي خانواده‌هايي که درگير معيشت روزمره هستند، اين کمک بيشتر به مثابه تنفسي کوتاه است تا حل ريشه‌اي مشکل.

يک محاسبه مهمتر در شرايط کنوني و در خرداد 1405،  که يک نوزاد به طور ميانگين ماهانه 200 تا 300 عدد پوشک (با صرفه‌جويي اجباري برخي خانواده‌ها تا 180 عدد) و چند قوطي شير خشک نياز دارد، هزينه تنها پوشک و شير خشک به راحتي از 4 تا 6 ميليون تومان فراتر مي‌رود و با احتساب ساير نيازهاي ضروري مانند سرلاک، وسايل بهداشتي، مراقبت‌هاي پزشکي و تغذيه کمکي، به 10 تا 20 ميليون تومان در ماه مي‌رسد.

در نتيجه، دو ميليون تومان اعتبار کارت اميد، در بهترين حالت و با انتخاب‌هاي اقتصادي، حدود 10 تا 20 درصد از کل نيازهاي متعدد و حياتي يک نوزاد را پوشش مي‌دهد؛ رقمي که بيشتر به مثابه تسکيني جزئي عمل مي‌کند تا حمايت واقعي. با پيش‌بيني تورم بالاي 50 درصدي تا پايان سال 1405 (و حتي بالاتر در سناريوهاي بدبينانه)، ارزش واقعي اين دو ميليون در ماه‌هاي پاياني سال به شکل معناداري کاهش خواهد يافت و شايد معادل 60 تا 70 درصد قدرت خريد امروزش را از دست بدهد. پس ايجاد انگيزه بخشي زير سئوال بار اجتماعي اين داستان، عميق‌تر از ارقام صرف است. وقتي خانواده‌ها درگير نگراني‌هاي زمان حال - از اجاره مسکن گرفته تا تورم غذا و انرژي - هستند، چگونه مي‌توان انتظار داشت که با اميد به آينده‌اي نامعلوم، فرزندآوري کنند؟ افزايش جمعيت، نيازمند بستري است که والدين در آن احساس امنيت معيشتي داشته باشند، نه آنکه هر ماه با ترازوي هزينه و درآمد به مبارزه
برخيزند.

فرزندآوري پايدار با کارت‌هاي اعتباري محدود و در دل تورم مزمن رخ نمي‌دهد؛ اين کار نيازمند حال اميدوارکننده‌اي است که در آن خانواده‌ها بدون دغدغه دائمي «چگونه بگذرانيم»، به فکر «چگونه بهتر زندگي کنيم» بيفتند. در جامعه‌اي که حالش اميدوارکننده باشد، ديگر نيازي به «کارت اميد» به عنوان جبران نيست، چون اميد از دل ثبات اقتصادي و اجتماعي مي‌جوشد، نه از شارژ ماهانه
محدود.

کارت اميد مادر، در مقام يک اقدام حمايتي، گام مثبتي است و نشان‌دهنده اراده‌اي براي همراهي با خانواده‌هاست، اما منتقدان با نگاهي واقع‌بينانه مي‌گويند که بدون کنترل تورم کالاهاي کودک، حمايت از توليد داخلي با کيفيت و افزايش تدريجي کمک‌ها متناسب با واقعيت بازار، اين طرح بيشتر تسکيني موقت خواهد ماند تا محرکي تحول‌آفرين. مادران ايراني، که ستون خانواده و آينده‌سازان جامعه‌اند، شايسته حمايتي جامع‌تر هستند؛ حمايتي که نه تنها هزينه امروز را کم کند، بلکه اعتماد به فردا را بازسازد. تا آن روز، سايه گراني بر آرزوي فرزندآوري همچنان بلند خواهد بود و خانواده‌ها بايد با صبر خود، بار سنگين را به دوش خواهند کشيد.