چيزي شبيه معجزه؛ داستان جذاب تيم‌هاي سومي که تا فينال جام جهاني صعود کردند

جام جهاني که امسال 48 تيمي برگزار مي شود و بر اساس سيستم مسابقات 8 تيم برتر سوم هم شانس صعود دارند. اين روش در 3 دوره ديگر جام جهاني هم که با 24 تيم برگزار مي شد اجرا شد؛ جام‌هاي 1986، 1990 و 1994 که 4 تيم برتر سوم گروه‌هاي 6 گانه به مرحله حذفي صعود مي کردند و بعد از آن از سال 1998 تا 2022 با حضور 32 تيم تنها تيمهاي اول و دوم گروه هاي 8 گانه به مرحله حذفي مي رسيدند.

در آن 3 جام 3 تيم از دل اين سيستم ظهور کردند و به نيمه‌نهايي رسيدند، و دو تا از آنها حتي تا فينال هم پيش رفتند.

1986: بلژيک، اولين غول‌کش

در جام جهاني مکزيک، تيم ملي بلژيک با ثبت يک برد، يک مساوي و يک باخت در گروه B، به عنوان يکي از برترين تيم‌هاي سوم راهي مرحله حذفي شد. شايد کمتر کسي تصور مي‌کرد که اين تيم بتواند در مرحله يک‌هشتم نهايي، شوروي را که به عنوان تيم اول گروه خود (با فرانسه و مجارستان) کار را به پايان رسانده بود، با نتيجه 4-3 در يکي از جذاب‌ترين بازي‌هاي آن دوره از پيش رو بردارد.

اما شگفتي بلژيک به اينجا ختم نشد. آنها در مرحله يک‌چهارم نهايي، با ارائه يک نمايش دفاعي مستحکم و ضدحملات مرگبار، اسپانيا را که از مدعيان اصلي قهرماني محسوب مي‌شد، شکست دادند و به نيمه‌نهايي راه يافتند؛ جايي که مقابل آرژانتين و ديگو مارادوناي افسانه‌اي قرار گرفتند. هرچند در نيمه‌نهايي با نتيجه 2-0 مغلوب آرژانتين شدند و در ديدار رده‌بندي نيز به فرانسه باختند، اما حضور در جمع چهار تيم برتر جهان براي يک تيم سوم گروه، دستاوردي تاريخي محسوب مي‌شد.

1990: آرژانتين مارادونا، از بحران تا فينال

شايد تاثيرگذارترين و دراماتيک‌ترين مثال از اين قاعده، به تيم ملي آرژانتين در جام جهاني 1990 ايتاليا مربوط باشد. مدافع عنوان قهرماني با عملکردي متزلزل در مرحله گروهي، تنها يک برد، يک مساوي و يک باخت ثبت کرد. شکست غافلگيرکننده در بازي افتتاحيه برابر کامرون، شوک بزرگي به تيم وارد کرد. با اين حال، همين نتايج براي قرار گرفتن در ميان چهار تيم سوم برتر کافي بود و آرژانتين به دور بعد صعود کرد.

اين تيم که توسط ديگو مارادونا رهبري مي‌شد، از آن پس به تيمي تبديل شد که با تمام توان و شايد با کمي شانس، از سد حريفان مي‌گذشت. آنها در مراحل حذفي به ترتيب برزيل، يوگوسلاوي و ايتالياي ميزبان را شکست دادند و به فينال راه يافتند. هرچند در فينال مقابل آلمان غربي با نتيجه 1-0 مغلوب شدند، اما اين تيم که از جايگاه سوم گروه شروع کرده بود، تا يک قدمي قهرماني پيش رفت و به يادماندني‌ترين روايت تاريخ جام‌هاي جهاني در اين زمينه را رقم
زد.

1994: ايتاليا و شاهکار باچه‌هايت

چهار سال بعد در جام جهاني آمريکا که آخرين دوره 24 تيمي بودن مسابقات بود، نوبت به تيم ملي ايتاليا رسيد. آتزوري در گروه E با يک برد، يک مساوي و يک باخت، به عنوان يکي از چهار تيم سوم برتر به مرحله حذفي صعود کرد. کار براي ايتاليايي‌ها در مرحله يک‌هشتم نهايي سخت‌تر از هميشه بود و آنها با هنرنمايي روبرتو باجو نيجريه اي که در گروه آرژانتين اول شده بود را در وقت‌هاي اضافه 2-1 شکست دادند. در ادامه، آنها اسپانيا را با همين نتيجه از پيش رو برداشتند.

پرشورترين لحظه اين تيم در مرحله نيمه نهايي رخ داد، جايي که با 2 گل ستاره‌ تيمشان، روبرتو باجو، از سد تيم شگفتي ساز بلغارستان گذشتند و به فينال راه يافتند، جايي که پس از يک ديدار نزديک و نفسگير در ضربات پنالتي مغلوب برزيل شدند. باجو که تا آن لحظه قهرمان ملي بود، با آن پنالتي معروف که به بالاي دروازه زده شدد و تصوير غم‌انگيزش، نماد تلخي اين ناکامي نزديک شد.

شگفتي چهارم در جام 2026 رخ مي دهد؟!

داستان اين سه تيم، به خوبي نشان مي‌دهد که فوتبال هرگز قابل پيش‌بيني نيست. سيستم 24 تيمي با امکان صعود تيم‌هاي سوم، فرصتي براي احياي دوباره به تيم‌هايي مي‌داد که در شروع کار با مشکل روبرو شده بودند. آرژانتين در سال 1990 و ايتاليا در سال 1994، ثابت کردند که مي‌توان از بحران گروهي عبور کرد و به بزرگترين موفقيت‌ها دست يافت. اين روايت‌ها همواره به هواداران و کارشناسان يادآوري مي‌کند که نبايد هيچ تيمي را در ابتداي راه دست کم گرفت و جادوي جام جهاني اغلب در مسيرهاي پر پيچ و خم و غافلگيرکننده رقم مي‌خورد.

حالا 32 سال بعد بازهم سيستم مسابقات به گونه اي طراحي شده که تيمهاي سوم برتر مي توانند به مراحل حذفي برسند و شايد يکي از 4 تيم نيمه نهايي يا 2 تيم فينال و يا حتي قهرمان جام جهاني 2026 از دل يکي از 8 تيم برتر سوم بيرون بيايد!