چهل حديث تامل انگيز درباره كار و لقمه حلال

1ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

طَلَبُ الحَلالِ جِهادٌ.

به دنبال روزي حلال رفتن، جهاد در راه خدا است. (مواعظ عدديّه، ص 3)

 

2ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَن طَلَبَ الدُّنيا حَلالاً في عَفافٍ كانَ في دَرَجَةٍ الشّهداءِ.

كسي که دنياي خود را با عفّت نفس و از راه حلال تأمين مي‌كند مقام و منزلت شهيدان را خواهد داشت. (المحجةالبيضاء، ج 3، ص 203)

 

 3ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

ضِياءُ القَلبِ مِن أَكْلِ الحَلالِ.

صفا و نورانيت قلب، نتيجة لقمه حلال است. (مواعظ عدديّه، ص 23)

 

 4ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

مَن باتَ كالّاً مِن طَلَبِ الحَلالِ باتَ مَغفوراً لَهُ.

کسي که به دنبال روزي حلال، روز خود را خسته و درمانده سپري کرده، (بداند كه) شب خود را (نيز) با گناهان آمرزيده سپري خواهد نمود. (بحار، ج 103، ص 2)

 

5ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

كَسْبُ الحَرامِ يَبينُ في ‌الذُّرِّيَّةِ.

درآمد حرام و نامشروع، اثر آن در نسل و اولاد ظاهر مي‌شود. (وسائل، ج 12، ص 53)

 

 6ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

اذا وَقَعتِ اللُّقمَةُ مِن حرامٍ في جَوفِ العَبدِ لَعَنَهُ كُلُّ مَلَكٍ في‌ السَّمواتِ و الأرضِ!

همين که لقمة حرام داخل اندرون بنده‌اي شد تمام فرشتگان آسمان‌ها و زمين او را لعنت مي‌کنند! (بحار، ص 103، ص 12)

 

 7ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

أَكلُ الحرامِ يَطرُدُ الايمانَ.

لقمة حرام، ايمان را از انسان سلب مي‌كند. (مواعظ عدديّه، ص 153)

 

 8ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

حَلالي حلالٌ اِلي يَومِ القيامَةِ و حرامي حرامٌ اِلي يومِ القيامةِ.

(احكام) حلال من تا قيامت حلال و (احكام) حرام من تا قيامت حرام است. (سفينه، ج 1، ص 299)

 

 9ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لاخَيرَ في مَن لايُحِبُّ جَمْعَ المالِ مِن حلالٍ يَكُفُّ بِهِ وَجهَهُ و يَقضي بِهِ دَينَهُ وَ يَصِلُ بِهِ رَحِمَهُ.

کسي که خواهان اندوختن مال از راه حلال و مشروع نباشد که با آن آبروي خود را حفظ کند و بدهي خود را ادا نمايد و از راه آن صلة ارحامش را به جا بياورد هيچ گونه خير و اميدي در وجود او نيست. (فروع کافي، ج 5، ص 72)

 

 10ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

سوَفَ يأتيكَ ما قُدِّرَ لَك فَخَفِّضِ المُکْتَسب.

آنچه برايت مقدّر شده به تو خواهد رسيد، در کار و کسبت حريص و افراطي مباش. (شرح غُرر، ج 1، ص 434)

 

 11ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَن اَكَل الحلالَ قامَ علي رأسِهِ مَلكٌ يَستَغفِرُ لَهُ حَتّي يَفْرُغَ مِن اَكِلِه.

وقتي کسي غذاي حلال مي‌خورد فرشته‌اي بالاي سر او حاضر مي‌شود و برايش طلب مغفرت مي‌کند تا وقتي که از صرف غذا فارغ شود. (مکارم‌الأخلاق، ص 150)

 

 12ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لاتَدَعْ طَلَبَ الرِّزق مِن حِلِّهِ فَاِنّهُ عَوْنٌ لَكَ عَلي دينِكَ.

هيچ‌گاه از تحصيل روزي حلال رو گردان مباش. مال حلال ياور و معين تو در حفظ دين و ايمان تو است. (وسائل، ج 12، ص 10)

 

 13ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لَو أنّ اَحَدَكُم اكتَسَبَ المالَ مِن حِلِّهِ و اَنفَقَهُ في حِلِّهِ لَمْ يُنفِقْ دِرهَماً الاّ أخلَفَ اللهُ عَلَيه.

هر يک از شما که درآمدش از راه حلال باشد و آن را نيز در راه حلال مصرف کند به ازاي هر درهمي (واحد پول) که خرج مي‌کند خداوند همانند آن را در مال او جبران مي‌نمايد. (مکارم‌الأخلاق، ص 323)

 

 14ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

طوبي لِمَن طابَ كَسْبُهُ و صَلُحَتْ سَريرَتُهُ وَ كَرُمَت علانِيَتُهُ و عَزَلَ عَنِ النّاسِ شَرَّهُ.

خوشا به حال کسي که درآمدش حلال، باطنش پاک، ظاهرش باکرامت، و اذيت و آزارش به احدي از خلق الله نمي‌رسد. (شهاب‌الأخبار، ص 307)

 

 15ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَن اَكلَ مِنَ الحَلالِ صَفا قَلبُهُ وَ دَمَعَتْ عَيناهُ وَ لَم يَكُنْ لِدَعوَتِهِ حِجابٌ.

کسي که خوراکش طيّب و طاهر باشد دلي با صفا و چشماني گريان (ترس از خدا) خواهد داشت و مانعي براي اجابت دعاي او نخواهد بود. (حاشية اَلشهاب في‌الحِکَم والآداب، ص 53)

 

 16ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

من كسِلَ عما يُصلِحُ بِهِ أَمرَ مَعيشَتِهِ فَلَيسَ فيه خَيرٌ لِأَمِردُنياه.

کسي که در اصلاح أَمر معيشتي خود لاابالي و تَن‌پرور است خير و اميدي به زندگي و امور دنياي او نيست. (وسائل، ج 12، ص 37)

 

 17ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لا تَكسَلْ عَن مَعيشَتِكَ فَتكَونَ كَلاًّ علي غَيرِك.

در تحصيل روزي سستي و تن‌پروري به خرج مده که سربار ديگران خواهي بود. (وسائل، ج 12، ص 37)

 

 18ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

عِليكَ ب‍ِلزومِ الحلالِ و حُسنِ البِرِّ بالعِيالِ وَ ذِكرِ اللهِ عَلي كُلِّ حال.

به هوش باش! برتو باد که روزي را از راه حلال به دست آوري و با اهل و عيال به نکويي رفتار کني و در هر حال در ذکر و به ياد خدا باشي. (فهرست ‌غرر، ص 79)

 

 19ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

أَرَأَيتَ لَو أنَّ رَجُلاً دَخَلَ بَيتَهُ وَ أَغلَقَ بابَهُ أكانَ يَسقُطُ عَلَيهِ شيءٌ مِن السّماء؟!

آيا هيچ ديده‌اي مردي در خانه‌اش بنشيند و در را به روي خود ببندد و از آسمان براي او چيزي (به ارمغان) فرود بيايد؟! (فروع کافي، ج 5، ص 78)

 

 20ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَن لَم يَستحي مِن طَلَبِ الحَلالِ مِن المَعيشَةِ خفَّتْ مَؤُنتُهُ و رَخي بالُهُ و نَعِمَ عِيالُهُ.

کسي که از تحصيل روزي حلال (در هر کاري که باشد) شرم نکند، زندگي او کم‌هزينه، خاطرش آسوده و خانواده‌اش در نعمت و آسايش به سر خواهند برد. (تحف‌العقول، ص 57)

 

 21ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

كُن لِما لاتَرجو أَرجي مِنكَ لِما تَرجو! فَاِنَّ موسي(ع) ذَهَبَ يَقْتَبِسُ لأَهلِهِ ناراً فَانصَرفَ اِلَيهم وَ هُوَ نبَيٌّ مُرسَل!

به آنچه که اميد نداري بيش از آنچه که بدان اميد داري اميدوار باش! حضرت موسي عليه السلام زماني (پيش از رسالت) (به طرف کوه) رفت که آتشي براي اهل خود فراهم کند، وقتي برگشت، پيغمبر مُرسل و صاحب شريعت بود! (وسائل، ج 12، ص 33)

 

 22ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

إنَّ أَطيَبَ ما أَكَلَ الرَّجُلُ مِن كَسِبِهِ وَ إنَّ وَلدَهُ مِن كَسِبه.

پاکيزه‌ترين خوراک انسان از راه درآمد و کسب (حلال) او است و بداند که نسل و اولاد او نيز نتيجة همين کار و کسب او خواهند بود. (شهاب‌الاخبار، ص 360)

 

 23ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَن لَم يَرْضَ بِما قَسَم اللهُ لَهُ الرّزقَ وَ بَثَّ شَكواهُ وَ لَم يَحتَسِبْ، لَمْ تُرفَعْ لَهُ حَسنةٌ و يَلقَي اللهَ وَ هَوَ عَليهِ غَضبانُ.

کسي که به قسمت خدادادي راضي نباشد و آن را به حساب خدا و قيامت نگذارد و شکايتش نزد اين و آن ببرد کمترين اجر و پاداشي نخواهد داشت و (فردا) با خشم و غضب الهي مواجه خواهد بود. (من‌لايحضر، ج 2، ص 197)

 

 24ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

طوبي لِمَن ذَلَّ في نَفسِه وَ طابَ كَسبُه.

خوشا به حال کسي که در نزد خود فروتن و متواضع، و درآمدش طيّب و طاهر باشد. (بحار، ج 103، ص 2)

 

 25ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

مَنْ اَكَلَ الحلالَ اَربعينَ يَوماً نَوَّرَ اللهُ قلبَه.

کسي که چهل روز خورد و خوراکش از راه حلال باشد خداوند دل او را نوراني مي‌کند. (بحار، ج 103، ص 16)

 

 26ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

الشّاخِصُ في طَلَبِ الرِّزقِ الحَلالِ كَالمُجاهِدِ في‌سبيلِ الله.

کسي که در پي درآمد و روزي حلال باشد همانند مجاهد در راه خدا است. (بحار، ج 103، ص 17)

 

27ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

من اَكَلَ حراماً مّالم يَقْبَلِ اللهُ مِنهُ صَرفاً و لا عدلاً.

کسي که مال حرامي را بخورد هر چند اندک باشد، خداوند هيچ عملي از او قبول نمي‌کند چه واجب باشد چه مستحب. (بحار، ج 103، ص 16)

 

28ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لاتَدَعوا التّجارةَ فَتَهونُوا، إتَّجِروا بارَكَ اللهُ لَكُم.

از تجارت و بازرگاني دست نکشيد که خوار و حقير خواهيد شد. شما تجارت کنيد خداوند به شما برکت مي‌دهد. (وسائل، ج 12، ص 7)

 

 29ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

أيَعْجُزُ اَحَدُكُم أَن يَكونَ مِثلَ النَّملَةِ؟ فَاِنَّ النَّملَةَ تَجُرُّ اِلي جُحرِها.

آيا شما (در کار و فعاليت) به اندازة يک مورچه همت نداريد؟ مورچه خودش شخصاً به دنبال روزي مي‌رود و دانه را به داخل لانه‌اش مي‌برد. (فروع کافي، ج 5، ص 79)

 

30ـ «امام محمدباقر(عليه‌السلام)»:

إنّي لَأَبغُضُ الرّجُلَ أنْ يَكونَ كَسلاناً عَن أَمِر دُنياهُ وَ مَنَ كَسِل عن أمِر دُنياهُ فهُوَ عَن أمرِ آخِرَتِه أَكسَلُ!

من از مردي که در امور دنيوي خود تنبل و تن‌پرور باشد بيزارم. کسي که در امور دنيوي خود سُست و لاابالي باشد در امور آخرتش لاابالي‌تر خواهد بود! (فروع کافي، ج 5، ص 85)

 

 31ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

اَلعِبادَةُ مَعَ اَكلَ الحرامِ كَالِبناءِ عَلَي الماء!

عبادتي که همراه با خوردن مال حرام باشد همچون بنايي است که بر روي آب ساختمان کرده باشند! (بحار، ج 103، ص 12)

 32ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

اِنّ اللهَ لَيُبغِضُ المُنفِقَ سِلعَتَهُ بِالأَيْمانِ.

خداوند، آن کاسبي که اجناس خود را با سوگند و قَسم مي‌فروشد دشمن مي‌دارد. (امالي صدوق، ص 483)

 

33ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

مَن لَم يَصبِرْ عَلي كَدِّهِ صَبَر علَي الاِفلاسِ!

کسي که رنج کار و کسب را بر خود هموار نمي‌کند بايد که رنج فقر و نداري را نيز تحمّل نمايد! (فهرست ‌غرر، ص 194)

 

 34ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

اَليَمينُ الكاذِبَةُ مُنفِفَةٌ لِلسِّلعةِ مُمحِقَةٌ لِلکَسب.

سوگندِ دروغ خوردن در معامله هرچند که جنس را به فروش مي‌رساند اما باعث رفع برکت و تباهي کسب خواهد شد. (شهاب‌الأخبار، ص 84)

 

 35ـ «امام محمدباقر(عليه‌السلام)»:

أخَبثُ المكاسِبِ كَسبُ الرِّبا.

پليدترين کسب و درآمدها كسب ربا خواري است. (فروع کافي، ج 5، ص 147)

 

36ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

لَعَنَ رسولُ الله(ص) الرّبا و آكِلَهُ وَ مُوَكِّلَهُ و بايِعَهُ و مُشتريهِ و كاتِبَهُ و شاهِدَيهِ.

رسول اکرم صلي‌الله عليه و آله ربا و رباخوار و موکِّل و فروشنده و خريدار و نويسنده و گواهان ربا همه را لعنت فرموده است. (مستدرک، ج 13، ص 336)

 

 37ـ «امام جعفرصادق(عليه‌السلام)»:

دِرهَمُ ربا أَشَدُّ مِن سَبعينَ زِنْيَةً كُلَّها بِذاتِ مَحرمٍ.

خوردن يک درهم (واحد پول) ربا، گناه آن در نزد خدا از هفتاد عمل شنيع زناي انسان ـ العياذ‌بالله ـ با محرم‌هاي خود عظيم‌تر است! (تهذيب، ج 7، ص 19)

 

38ـ «پيامبر گرامي اسلام صلي‌الله عليه و آله و سلم»:

الزّاني بِأُمِّهِ أهَوَنُ عِندَ اللهِ مِمَّن يُدخِلُ في مالِهِ مِنَ الرّبا مِثقالَ حَبَّةٍ مِن خَردَلٍ!!

آن کس که ـ العياذبالله ـ با مادر خود زنا کند، گناه او نزد خدا کوچک‌تر از گناه آن کسي که به اندازة يک دانه خردل در مال خود ربا داشته باشد!! (بحار، ج 77، ص 102)

 

 39ـ «مولي اميرالمؤمنين عليه‌السلام»:

مَنِ اتَّجرَ بِغَيرِ فقهٍ فَقَدِ ارْتَطَمَ في‌الرِّبا!.

کسي که بدون فرا گرفتن احکام و معارف دين به کار و کسب بپردازد مسلماً در غرقاب ربا خواري فرو خواهد رفت! (نهج‌البلاغه، کلمة 439)

 

 40ـ «امام رضا(عليه‌السلام)»:

أحْسَنُ الناسِ معاشاً مَن حَسُنَ معاشُ غَيرِهِ في مَعاشِه.

بهترين زندگي و معاش را كسي دارد كه در پرتو معاش او معاش ديگران نيز به خوبي تأمين شود. (خير او به ديگران مي‌رسد) (تحف‌العقول، ص 471)