چقدر اعتبار براي بيابان زدايي نياز است؟

به گزارش خبرنگار مهر، وحيد جعفريان، مديرکل دفتر امور بيابان سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري کشور در گزارش قبلي مهر درباره اقدامات انجام شده در حوزه بيابان زدايي در سال 1401 عنوان کرد که در کنار مراقبت از زمين‌هاي باير احيا شده کارگروه مقابله با بيابان زايي اقدام ضربتي احيا 3 ميليون هکتار زمين را تکليف کرده است. وي در پاسخ به اين پرسش مهر که اعتبارات احيا اين 3 ميليون هکتار زمين باير شده از کجا تأمين مي‌شود، گفت: بخشي از اين هزينه‌ها بايد از طريق سرمايه گذاري بخش خصوصي تأمين شود و اين منابع اعتباري بايد مستمر، پيوسته و به موقع باشد.

وي افزود: يکي از پيشنهاداتي که وزير جهاد کشاورزي در مصوبات کارگروه ملي مقابله با بيابان زايي مطرح کرد موضوع استفاده از ظرفيت فروش اموال مازاد وزارتخانه و تهاتر اين اموال براي شتاب بخشي به فعاليت‌هاي مقابله با بيان زايي است.

جعفريان در تأمين منابع مالي براي سال‌هاي آتي هم اظهار کرد: هزينه کنترل کانون‌هاي بحراني براي هر هکتار زمين چه در حوزه اقدامات مديريتي و چه امور اجرايي متفاوت است؛ اما در کلان به طور متوسط حدود 30 ميليون تومان اعتبار براي احيا زمين در هکتار هزينه نياز است.

وي ادامه داد: با کاشت درخت چند سال نياز به مراقبت‌هاي خاص و آبياري داشته و بحث‌هاي حفاظتي و کنترل آفات و امراض هم در اين باره مطرح است.

وي تصريح کرد: اگر جنگل‌ها ايجاد شوند و مانع تخريب آنها شويم اين درختان از گسترش تپه‌هاي ماسه‌اي و فرسايش خاک جلوگيري خواهند کرد؛ علاوه بر اينکه در ادامه شرايط حاصلخيزي خاک را به وجود مي‌آورند.

جعفريان اضافه کرد: حاصلخيزي زمين در تأمين علوفه دامي هم بسيار کمک کننده بوده و در حال حاضر حدود 150 هزار نفر شتر در مناطق بياباني کشور از گياهان اين مناطق تغذيه مي‌کنند.

اين کارشناس حوزه منابع طبيعي با اشاره به تفاهم نامه‌هاي انجام شده در سال گذشته کارگروه مقابله با بيابان زايي، گفت: تفاهم نامه‌اي با معاونت انرژي‌هاي تجديدپذير وزارت نيرو منعقد شده زيرا ظرفيت بي نظيري در ارتباط با استفاده از انرژي‌هاي خورشيدي و انرژي‌هاي پاک در کشور فراهم است.

ثروت گياهان دارويي

مديرکل دفتر امور بيابان سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري کشور در ادامه با اشاره به ظرفيت توليد گياهان دارويي در کشور بيان کرد: با ارزيابي قابليت‌هايي رصد شده در بيابان‌هاي کشور، گياهان دارويي مي‌توانند منشأ ثروت فوق العاده اي باشند. در اين زمينه کارگروه ملي مقابله با بيابان زايي با شرکت‌هاي دانش بنيان نشست‌هاي مختلف داشته تا بتوانيم زنجيره‌هاي اقتصادي براي پايدار کردن فعاليت‌هاي احياي مناطق بياباني داشته باشيم.

جعفريان تاکيد کرد: کار نبايد فقط از طريق فعاليت محدود دولتي جلو برود.

اين کارشناس حوزه منابع طبيعي با اشاره به تجربه ساير کشورها ادامه داد: مذاکرات بسياري با مراکز تحقيقاتي کشورهاي صاحب تجربه به ويژه چين داشتيم؛ به طوري که موضوع مقابله با بيابان زايي در قالب برنامه همکاري‌هاي 25 ساله نيز مطرح شده است.

تجربيات گران بها

جعفريان با اشاره به تجربيات کشور در حوزه بيابان زدايي گفت: ايران درباره موضوع مقابله با گسترش بيابان اطلاعات زيادي دارد و قرار است با مشارکت سازمان‌هاي مردم نهاد کتابي در حوزه اعتبارسنجي و شناسايي اين دانش بومي تدوين شود. مردمان ساکن در مناطق بياباني روش‌هاي منحصر به فردي براي کشاورزي در شرايط کم آبي يا متغير بودن منابع آبي دارند.

در رابطه با تعيين تکليف ماسه‌هاي روان، دانش قابل توجهي در کشور وجود دارد به طوري که يکي از افتخارات کشور ارائه بخشي اين تجربيات در 5 اجلاس بين المللي بوده است.

او گفت: همان گونه که ايرانيان در طول ساليان سال در اين سرزمين زندگي کرده‌اند اميدواريم شرايط زندگي در اين سرزمين براي نسل آينده ادامه داشته باشد. وي يادآور شد: نبايد فراموش کرد اکوسيستم مناطق بياباني ظرفيت‌هايي دارد که بايد از آنها استفاده بهينه کرد.

يادآوري‌هاي مهم

اين کارشناس تاکيد کرد: تأمين حق آبه دشت‌هاي سيلابي و عرصه‌هاي بياباني يک الزام است که اگر محترم شمرده نشود با حذف پوشش گياهي در اين مناطق شاهد مهاجرت‌هاي وسيع و گسترده خواهيم بود. همچنين هرگونه تغيير کاربري در عرصه‌هاي بالادست اگر به درستي صورت نگيرد مي‌تواند باعث افت آب‌هاي زيرزميني در مناطق بياباني شود. بسياري از جنگل‌ها و پوشش گياهان در اين مناطق وابسته به منابع آب زميني است. اگر اين الزامات در نظر گرفته نشود نه تنها تالاب‌ها خشک مي‌شوند بلکه قنات‌ها و بسياري از چشمه‌ها از بين رفته و امکان تجديد حيات وجود نخواهد داشت.

اقدامات جهاني

مديرکل دفتر امور بيابان سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري کشور با اشاره به اقدامات جهاني در حوزه بيابان زدايي بيان کرد: امروز کشورها توجه جدي به اين مساله داشته و اهداف بزرگي چون احيا يک ميليارد هکتار از عرصه‌هاي بياباني توسط کنوانسيون مقابله با بيابان زايي در دهه اخير در دستور کار قرار گرفته است.

تلقي ما اين است که با نهضت جهادي کشت يک ميليارد نهال بتوانيم از اين ظرفيت بهره مند شويم.

اين کارشناس منابع طبيعي اضافه کرد: فعاليت‌هاي درختکاري با مشارکت جوامع محلي و سازمان‌هاي مردم نهاد در منطقه‌اي مثل شهر آفتاب در عرصه‌هاي بياباني در جنوب شهر تهران انجام شده و اگر احيا چنين مناطقي فراموش شود آنها مانند بمب‌هاي خاموش عمل کرده و مي‌توانند با شدت يافتن طوفان‌هاي گرد و غبار در حاشيه شهرهاي بزرگي مثل تهران، کرج، قم، البرز خسارت‌هاي جدي به وجود آورند.

جعفريان در پايان خاطرنشان کرد: طرح کشت يک ميليارد نهال مي‌تواند به موضوع مقابله با بيابان زايي کمک بسياري کند به ويژه که اين امر با مشارکت جوامع محلي و با آگاه سازي و توجه دادن مردم از طريق رسانه‌ها در حال پيگيري است.