چراغ سبز افزايش جمعيت ايران روشن شد

حالا دغدغه کاهش جمعيت و نيروي انساني مولد جنبه عمومي گرفته و صاحب نظران و کارشناسان مختلف در اين خصوص هشدارهاي مستمري مي‌دهند. حرکت شتابان جمعيت ايران به سمت سالمندي به شکلي شده که متوسط سن در کشور به 35 سال رسيده و نرخ سالمندي به 10.5 درصد رسيده است.

نرخ باروري کشور حدود 1.7 درصد است که از نظر صابر جباري، سرپرست اداره جواني جمعيت وزارت بهداشت، اين نرخ بايد حدود 2.5 درصد افزايش پيدا کند. براي رسيدن به اين هدف تنها هفت سال فرصت است. اگر برنامه‌هاي فرزندآوري اجرا نشود و نرخ باروري افزايش پيدا نکند جمعيت ايران به‌ شدت پير مي‌شود.

نيمه سال 1393 بود که رهبر معظم انقلاب بر اهميت و اجرايي شدن افزايش جمعيت تاکيد صريحي داشتند و در سال 99 نيز در ديدار با نمايندگان مجلس بر تدوين يک قانون جامع براي افزايش و جواني جمعيت تاکيد داشتند.

اکنون 21 ماه از تصويب قانون جواني جمعيت و حمايت از خانواده در مجلس مي‌گذرد که خبرهاي اميدوارانه‌اي به گوش مي‌رسد و انگار روزنه‌ها، هرچند کوچک، بروي افزايش جمعيت ايران ديده مي‌شود.

به شکلي که بنا به گفته صابر جباري، سرپرست مرکز جواني جمعيت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت در سال 1395 نرخ باروري به 2.12 و در سال 1400 به 1.65 رسيد که با ابلاغ قانون جواني جمعيت و سلامت خانواده در اين سال، نرخ باروري در سال 1401 با روند افزايشي به 1.66 رسيده است.

جباري با مقايسه نرخ باروري کل (متوسط تعداد فرزندان زنده‌اي که هر زن در سنين باروري 15 تا 49 سال به دنيا مي‌آورد) در سال‌هاي مختلف، اذعان داشت: در سال 1365 نرخ باروري 6.3 بود. با شروع سياست‌هاي تنظيم خانواده از سال 1368 اين عدد در سال 1375 به 2.52 رسيد.

سرپرست مرکز جواني جمعيت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت يادآور شد: پس از ابلاغ قانون و اجراي برنامه‌هاي جواني جمعيت و سلامت خانواده در گروه‌هاي سني 35 تا 39 سال، 40 تا 44 سال و 45 تا 49 سال، شاهد روند افزايشي فرزندآوري بوده‌ايم.

وي گفت: جايزه ملي جواني جمعيت امسال براي نخستين بار به برگزيدگان جمعيت اعطا شد و 6 دانشگاه علوم پزشکي نيز موفق به کسب رتبه دوم اين جايزه شدند.

جباري افزود: دانشکده‌ها و دانشگاه‌هاي علوم پزشکي زنجان، اصفهان، اهواز، شيراز، گلستان، کرمانشاه، اردبيل، بم، قزوين، قم، کرمان و سمنان در اجراي برنامه‌هاي جمعيتي و شاخص‌هاي حمايت از خانواده و جواني جمعيت کارنامه خوبي ارائه کرده اند.

سرپرست مرکز جواني جمعيت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به اينکه حدود 30 درصد بهورزان و مراقبان سلامت در طرح رويش موضوع ماده 46 قانون جواني جمعيت فعاليت داشتند، بيان کرد: فعاليت 16 هزار بهورز و مراقب سلامت در اين طرح موجب افزايش 68 هزار و 274 تولد يعني 15.74 درصد از کل مواليد شده است. در اين طرح 42 درصد از واحدهاي بهداشتي بالغ بر 9 هزار و 848 واحد مشارکت داشتند.

جباري تصريح کرد: برنامه جامع مهار، پايش، پيشگيري و کاهش سقط خود به خودي جنين به صورت ادغام يافته در شبکه بهداشت شامل آموزش عمومي، اصلاح سبک زندگي و آسيب‌هاي وارده ناشي از تغذيه و داروها بر سلامت جنين تدوين و آماده ابلاغ به دانشگاه‌ها توسط معاونت بهداشت وزارت بهداشت است.

دبير قرارگاه جواني جمعيت و سلامت خانواده وزارت بهداشت در پايان افزود: امسال شاهد اجراي برنامه جامع آموزش، رسانه و فرهنگسازي فرزندآوري (هاديان زندگي) و راه اندازي برنامه کاربردي آموزش‌هاي حين ازدواج (هم نفس) خواهيم بود.

البته اجراي قانون جواني جمعيت با فراز و فرودهاي زيادي روبرو بوده و بسياري از قوانين موجود در اين خصوص به طور کامل اجرايي نشده است؛ البته بنا به گفته مسؤولان وزارت بهداشت اين وزارتخانه بيشترين درصد اجرايي کردن مصوبات قانون جواني جمعيت را داشته است، اما با اين وجود بسياري از قوانين ترغيب و تشويق کننده مردم براي فرزند آوري، از جمله اعطاي خودرو، تسهيلات بانکي و ... به خوبي اجرا نشده است.

با افزايش روند باروري در کشور روبرو شده‌ايم

همچنين حسين فرشيدي، معاون بهداشت وزير بهداشت اظهار داشت: آمار و ارقام نشان مي‌دهد برنامه‌هايي که از سال 1400 در وزارت بهداشت شروع شد، نتايج آن در سال 1401 به بار نشسته و منجر به افزايش روند باروري در کشور شده است.

وي افزود: يکي از مهم‌ترين برنامه‌هاي وزارت بهداشت در سال 1402 جواني جمعيت است که با پيگيري‌هاي مداوم وزير بهداشت، برنامه‌هاي ويژه اي در حال اجرا است.

 فرشيدي افزود: قرارگاه جواني جمعيت و سلامت خانواده درباره برنامه‌هاي جلوگيري از سقط‌هاي عمدي و خود به خودي نيز مصوبات خيلي خوبي داشته است که در حال پيگيري است.

معاون بهداشت وزير بهداشت گفت:مطابق مصوبات قرارگاه ارتقا و افزايش مراکز درمان ناباروري در دانشگاه‌هاي علوم پزشکي به ويژه دانشگاه‌هاي داراي ناباروري بالا و جمعيت مسن، با تأمين اعتبار لازم در اولويت قرار مي‌گيرد.

افزايش نرخ باروري در ايران بعد از 30 سال

امير حسين بانکي پور فرد، رئيس کميسيون مشترک طرح جواني جمعيت و حمايت از خانواده مجلس گفت: نرخ باروري در 30 ساله گذشته هر سال کاهشي بوده و امسال اولين سالي است که رو به افزايش گذاشته و از عدد 1.65 به 1.66 رسيد.

وي افزود: در جلسه‌اي که با سازمان ثبت احوال و مرکز آمار ايران داشتيم، اعلام شد آمار جديد نشان مي‌دهد بعد از 30 سال که مواليد فرزند سوم و چهارم در کشور روند کاهشي داشته است، امسال مواليد فرزندان سوم و چهارم در کشور افزايش يافته است.

افزايش مواليد گروه سني ميانسالان

رئيس کميسيون مشترک طرح جواني جمعيت و حمايت از خانواده مجلس بيان کرد: همچنين مواليد گروه سني بالاي 35 تا 40 سال و 40 تا 50 سال افزايش يافته است. اين دو گروه سني خيلي مهم هستند زيرا کم کم از نرخ باروري عبور مي‌کنند.

بانکي پور فرد اعلام کرد: در حالي که تعداد مواليد در 6 سال گذشته 500 هزار تولد کاهش يافته بود، امسال فقط 20 هزار کاهش يافت.

نرخ باروري در کشور چقدر است؟

نرخ باروري کل در ايران حدود 1.7درصد است. اين نرخ رابطه مستقيمي با افزايش مواليد دارد و اگر نرخ باروري افزايش پيدا کند، در سياهچاله پيري جمعيت نمي‌افتيم.

متوسط نرخ باروري بايد چقدر باشد که نگران پيري جمعيت نباشيم؟

براي اينکه خيالمان راحت باشد بايد نرخ باروري در فاز اول، 1.2درصد شود. البته بايد اين نرخ را افزايش دهيم و به بالاي 2.5درصد برسانيم. با نرخ باروري 2.5درصد نمايه جمعيتي کشور هميشه جواناست.

براساس آمار، اکنون به‌ سرعت به سمت پيري مي‌رويم و اگر با همين سرعت (که ميزان نرخ باروري کل در حال کاهش است) پيش برويم تا 20 سال آينده بيش از 30درصد از جمعيت کشور پير خواهند بود. با توجه به اينکه ميزان باروري کل پايين است، فرصت جبران را تا 10 سال ديگر نداريم.

حالا با اجراي قانون جواني جمعيت و حمايت از خانواده در کشور اميد آن داريم که با اجرايي شدن قوانين اين قانون روند افزايش جمعيت کشور سرعت بيشتري گرفته و نرخ باروري و فرزند آوري نيز رشد شتاباني به خود گيرد.