چالش حلال بودن محصولات آرايشي و بهداشتي

بهروز اکبري با اشاره به ابعاد علمي و فني مفهوم حلال در صنعت آرايشي و بهداشتي اظهار کرد: ارزيابي حلال در اين صنعت نيازمند بررسي هم‌زمان ابعاد فقهي، شيميايي، زيستي و فناورانه است و نمي‌توان آن را صرفاً به ممنوعيت استفاده از برخي مواد يا احکام مربوط به ذبح شرعي محدود کرد.

وي افزود: در بررسي حلال بودن فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي، دو محور اساسي بايد مورد توجه قرار گيرد؛ نخست، شناسايي ترکيبات شيميايي و بررسي نوع، منشأ و ميزان مواد به‌ کار رفته در فرمولاسيون محصول و دوم، شناسايي منشأ مواد اوليه با منشأ حيواني و زيستي و ارزيابي وضعيت شرعي آنها است.

اهميت بررسي ترکيبات الکلي در برخي فرآورده‌ها

اکبري با اشاره به اهميت بررسي ترکيبات الکلي در برخي فرآورده‌ها تصريح کرد: براي مثال، در محصولاتي مانند دهان‌شويه که ممکن است حاوي ترکيبات الکلي باشند، صرف مشاهده وجود الکل در فرمولاسيون براي تعيين وضعيت حلال بودن محصول کافي نيست؛ بلکه نوع الکل، منشأ توليد، ميزان مصرف و انطباق آن با ضوابط فقهي و فني بايد به‌صورت تخصصي بررسي شود.

پرهيز از قضاوت بر اساس نام يا ماهيت ظاهري ترکيبات

معاون اداره کل فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو ادامه داد: برخي مواد اوليه مورد استفاده در محصولات آرايشي و بهداشتي ممکن است از منابع حيواني يا موجودات دريايي استخراج شده باشند. ترکيباتي مانند کلاژن، ژلاتين، برخي آنزيم‌ها و مواد استخراج‌شده از حلزون و ساير موجودات دريايي، از جمله موادي هستند که شناسايي منشأ و بررسي روش استخراج و فرآوري آن‌ها در ارزيابي حلال اهميت دارد.

وي با تأکيد بر ضرورت پرهيز از قضاوت بر اساس نام يا ماهيت ظاهري ترکيبات گفت: منشأ حيواني يک ماده به‌تنهايي به معناي غيرحلال بودن آن نيست و تعيين وضعيت شرعي هر ترکيب بايد با توجه به منشأ، ماهيت، روش فرآوري و ضوابط فقهي مربوط انجام
شود.

چالش دسترسي به اطلاعات مستند درباره منشأ مواد اوليه

اکبري، پيچيدگي زنجيره تأمين مواد اوليه، تعدد تأمين‌کنندگان و وارداتي بودن بخشي از ترکيبات را از ديگر چالش‌هاي اين حوزه دانست و افزود: دسترسي به اطلاعات مستند درباره منشأ مواد اوليه و فرايند توليد آنها از الزامات ارزيابي دقيق فرآورده‌هاست. همچنين شناسايي برخي ترکيبات به فناوري‌هاي پيشرفته آزمايشگاهي نياز دارد و نتايج اين بررسي‌ها بايد در کنار ارزيابي‌هاي فقهي و تخصصي مورد استفاده قرار گيرد.

وي، تعامل ميان متخصصان شيمي، زيست‌شناسي، علوم آزمايشگاهي و صاحب‌نظران فقهي را براي توسعه نظام ارزيابي حلال ضروري دانست و خاطرنشان کرد: آزمايشگاه‌هاي تخصصي و روش‌هاي نوين شناسايي ترکيبات مي‌توانند نقش مهمي در تشخيص منشأ مواد اوليه و بررسي انطباق فرآورده‌ها با ضوابط حلال ايفا کنند.

نداشتن نشان حلال به‌تنهايي به معناي غيرحلال بودن محصول نيست

معاون اداره کل فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو همچنين بر ضرورت اطلاع‌رساني دقيق در اين زمينه تأکيد کرد و گفت: بايد ميان محصولي که حلال بودن آن به‌صورت تخصصي احراز نشده و محصولي که غيرحلال بودن آن اثبات شده است، تفاوت قائل شد. نداشتن نشان حلال به‌تنهايي به معناي غيرحلال بودن محصول نيست و وجود برخي ترکيبات مانند الکل يا مواد با منشأ حيواني نيز بدون بررسي تخصصي نمي‌تواند مبناي چنين قضاوتي قرار گيرد.

اکبري در پايان تأکيد کرد: حلال در صنعت آرايشي و بهداشتي صرفاً يک عنوان تجاري يا ويژگي درج‌شده روي بسته‌بندي نيست، بلکه موضوعي علمي و بين‌رشته‌اي است که بررسي زنجيره تأمين مواد اوليه، فرمولاسيون و فرايند توليد را ضروري مي‌سازد. توسعه اين رويکرد، همراه با تقويت زيرساخت‌هاي آزمايشگاهي و تدوين ضوابط شفاف، مي‌تواند به ارتقاي نظام ارزيابي فرآورده‌هاي سلامت‌محور و افزايش اطمينان مصرف‌کنندگان کمک کند.