پرچمدار شعر آييني و اجتماعي آذربايجان

پدر وي ذاکر کريمي از شاعران آييني مشهور آذربايجان بود که شعر اجتماعي و طنز نيز مي‌سرود و اشعار هجو وي عليه عوامل کشف حجاب و کسروي ضد دين مشهور روزگار خود بود.

ميرزاحسين کريمي مراغه‌اي، مشي و مسير آييني، اجتماعي و ادبي والد بزرگوار خود را ادامه داد و صدها هزار بيت شعر به زبانهاي آذري و فارسي سرود و شهرتي فراگير در کشور و به ويژه در جامعة آذري‌هاي ايران و حتي آذري‌هاي جدا شده از ايران در قفقاز به دست آورد و امروز و در نسلهاي دهه پنجاه به بعد در ميان آذري‌هاي ايران کمتر کسي را ميتوان يافت که بيت و ابياتي از اشعار او به ياد نداشته باشد.

استاد کريمي مراغه‌اي، به حق از مفاخر ادبي معاصر کشورمان است.

از نگاه تاريخي و ادبي، عمر بلند و پر برکت او به دو بخش تقسيم مي شود:

الف - قريب نيم قرن از عمر مبارک کريمي مراغه‌اي در روزگار حاکميت طاغوت سپري شد. وي در آن روزگار تاريک، علاوه بر سرودن اشعار آييني، اشعاري طنز در تقبيح فرهنگ طاغوت و مُدها و مدلهاي غربي و بي‌حجابي و در مذمت گريز از فرهنگ خودي سرود. بسياري از اين اشعار به دليل بهره‌گيري از زبان ساده، توجه به مسائل روز، به کارگيري درست مايه‌هاي طنز و استفاده از اوزان و قالبهاي دلنشين و آهنگين بر زبانها افتاد و در ميان خاص و عام اشتهار يافت.

در واقع کريمي مراغه‌اي در روزگار حاکميت طاغوت با زبان شعر به مجاهده با انحطاط فرهنگي برخاست و رسالت شاعري خود را به تبعيت از سخن نوراني رسول اکرم «صلوات الله عليه و آله» ادا کرد که فرمود:«إنّ المُؤمِنَ مُجاهِدٌ بِسَيفِهِ و لِسانِهِ»

ب- بيش از چهار دهه از عمر مرحوم کريمي مراغه‌اي در پرتو انقلاب اسلامي و در روزگار حاکميت نوراني اسلام سپري شد. در اين روزگار که روزگار پختگي انديشه و ذوق و استعداد و شعر کريمي مراغه‌اي بود، او با تمام توان در حمايت از تشيع، انقلاب و نظام اسلامي فعاليت کرد. اشعار فراواني دربارة دفاع مقدس سرود، حتي منظومه‌اي مستقل با عنوان «صدام نامه» در هجو صدام رقم زد. دربارة شهدا و ارزشهاي انقلاب اشعار فراواني به نظم آورد. نسبت به تحولات سياسي در ايران و حتي خارج از ايران، شاعرانه واکنش نشان مي‌داد، چنان که دربارة فروپاشي شوروي و وضعيت آذري‌هاي جدا مانده از ايران نيز منظومة مفصلي با نام «سفرنامة باکو» سرود.

مرحوم‌ کريمي مراغه‌اي به رغم سالخوردگي طي دهه‌هاي اخير، در مجالس گوناگوني که دربارة اهل بيت ع و و مناسبتهاي انقلاب در استانهاي مختلف برپا مي‌شد، با شور و نشاط حضور مي‌يافت و سروده‌هاي خود را قرائت مي‌کرد.

در واقع مرحوم‌کريمي مراغه‌اي، با پيروزي انقلاب، وظيفة ديني و شاعرانة خود را تمام شده ندانست، بلکه پس از پيروزي انقلاب، فعاليتهاي خود را نيز بيشتر کرد و تا پايان عمر براي براي اهل بيت ع به ويژه حضرت سيدالشهداء ع و انقلاب اسلامي شعر سرود.

اما آنچه دربارة شخصيت مرحوم استاد کريمي مراغه‌اي گفتني است، اينکه؛ او به معناي حقيقي کلمه، شاعر هيئتي بود. نه تنها اشعار عاشورايي او در هيئتها و مجالس مذهبي خوانده مي‌شد، بلکه خود نيز هيئت‌دار بود و حضور در جلسات منظم هيئت خود را بر هر کار و سفري ترجيح مي‌داد.

او نه تنها شاعر آييني بود، بلکه انديشه و زندگي‌اش نيز آييني بود. او نه تنها اهل تدين و تهجد بود، بلکه از بصيرت سياسي ويژه‌اي نيز داشت و در فعاليتهاي انقلابي که شايد از شخصيتي در سن و سال او متصور نبود، مانند امضاي بيانيه‌هاي انقلابي دربارة رويدادهاي مختلف؛ حمايت از محور مقاومت، لزوم آزادي آزاديخواهان از زندانهاي باکو، اعتراض به مواضع اردوغان در جنگ قراباغ و...فعالانه مشارکت داشت.

  او نسبت به وطن خود ايران از جان و دل علاقمند و وفادار بود، چنان که تلاشهاي برخي عناصر بيگانه‌گرا براي سوء‌استفاده از شعر و شخصيت او عقيم ماند و دعوت‌هاي وسوسه‌انگيز از او براي اقامت در باکو و ترکيه به جايي نرسيد و در مصاحبه‌اي به صراحت گفت که من به وطنم ايران وفادارم و سکونت در وطن خود را به اقامت در هر جاي جهان ترجيح مي‌دهم.

از لحاظ ادبي با قاطعيت ميتوان گفت؛ سروده‌هاي او که بيش ازسيصدهزار بيت و بيشتر به زبان شيوا و شيرين آذري است، در غناي شعر معاصر آييني و اجتماعي آذربايجان و گسترش شعر در جامعه تأثير چشمگيري داشته‌است. او جايگاه ويژه و بي‌بديلي در شعر آييني و اجتماعي آذربايجان دارد.

پاسداشت شخصيت و ميراث ماندگار ادبي اين شاعر بزرگ، وظيفة مهمي است که بر عهدة مسئولان و متوليان فرهنگي است.

بي‌ترديد مرحوم استاد کريمي مراغه‌اي، در انديشه و خلاقيت ادبي و زندگي آييني خود، اسوه‌اي درخشان براي شاعران امروز است.