ويروس‌هايي که باعث تکامل مغز انسان شدند

يک مطالعه جديد نشان داد که ويروس‌هاي بسيار قديمي که صدها ميليون سال پيش مهره‌داران را آلوده کرده‌اند، نقش اساسي در تکامل مغز و بدن‌هاي بزرگ انسان‌ها داشته‌اند.

اين تحقيق که در مجله سل (Cell) منتشر شده، منشا «ميلين»، لايه‌اي عايق از بافت چربي که در اطراف عصب تشکيل مي‌شود و به سيگنال‌هاي الکتريکي اجازه مي‌دهد سريعتر حرکت کنند را بررسي مي‌کند.

به گفته نويسندگان تحقيق، يک توالي ژن به‌دست آمده از رتروويروس‌ها، ويروس‌هايي که به دي‌ان‌اي ميزبان خود حمله مي‌کنند، براي توليد ميلين بسيار مهم است و اين کد اکنون در پستانداران، دوزيستان و ماهي‌هاي مدرن يافت مي‌شود.

محققان پايگاه‌هاي داده ژنومي را جست‌وجو کردند تا عوامل ژنتيکي مرتبط با توليد ميلين را کشف کنند.

تاناي گش، زيست شناسي که با آقاي فرانکلين کار مي‌کرد به مناطق اسرارآميز «غير کدشده» ژنوم علاقه‌مند بود، مناطقي که هيچ عملکرد ظاهري ندارند و زماني بي‌فايده تلقي مي‌شدند اما امروزه در حوزه تکامل مهم ارزيابي مي‌شوند.

تحقيقات او منجر به شناسايي توالي‌اي شد که از يک رتروويروس که مدت‌ها است در ژن‌هاي ما وجود دارد و محققان آن را «تروميلين» ناميده‌اند به دست آمد.

آن‌ها براي تاييد کشف خود، آزمايش‌هايي شامل حذف اين توالي را در موش‌ها انجام دادند و مشاهده کردند که اين موش‌ها ديگر پروتئين لازم براي تشکيل ميلين را توليد نمي‌کنند.

دانشمندان سپس به‌دنبال توالي‌هاي مشابه در ژنوم گونه‌هاي ديگر گشتند و کد مشابهي را در مهره‌داران آرواره‌دار مانند پستانداران، پرندگان، ماهي‌ها، خزندگان و دوزيستان يافتند اما در مهره‌داران بدون آرواره يا بي‌مهره‌ها چنين چيزي را پيدا نکردند.

آن‌ها به اين نتيجه رسيدند که اين توالي به‌طور همزمان در درخت زندگي آرواره‌دارها ظاهر شده است يعني حدود 360 ميليون سال پيش.

در غياب ميلين بي‌مهرگان راه‌هاي ديگري براي انتقال سريع سيگنال‌هاي الکتريکي پيدا کرده‌اند: براي مثال ماهي مرکب غول پيکر، مجهز به سلول‌هاي عصبي بزرگتر است.

در نهايت تيم محققان مي‌خواستند بفهمند که آيا عفونت ويروسي تنها يک بار در گونه اجدادي رخ داده است يا چندين بار اين اتفاق افتاده بود.

براي پاسخ به اين سوال، آن‌ها توالي‌هاي «رتروميلين» را از 22 گونه از مهره‌داران آرواره‌دار تجزيه و تحليل کردند. اين توالي‌ها در يک گونه بيشتر از گونه‌هاي مشابه بود. به گفته محققان اين نشان مي‌دهد، موج‌هاي مختلف عفونت رخ داده است که به تنوع گونه‌هاي مهره‌داراني که امروزه شناخته شده‌اند کمک کرده است.