ورود يک روانگردان خطرناک جديد به ايران

دکتر تهمينه باهري اسلامي مديرکل تحقيقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر درخصوص يک روانگردان جديد که به‌تازگي وارد ايران شده و عوارض آن گفت: کميکال نام خياباني اين روانگردان در ايران است. بيش از 324 ماده به دسته کانابينوئيدهاي سنتزي تعلق دارد و اينها در حقيقت تقليدي از ماده‌ موثره گياه شاهدانه يا همان تي اچ سي است؛ تي اچ سي داراي ساختاري پيچيده است که آن را تقليل داده‌ و با روشهايي شيميايي، ساختارش را در لابراتوارها تغيير و کميکال را توليد کرده‌اند.

وي با تاکيد بر اينکه اين روانگردان به طور غير قانوني و با ايجاد تغييراتي جزئي در ساختار و با استفاده از مواد شيميايي و واکنش‌هاي شيميايي به عنوان ماده مخدري جديد توليد شده است گفت: هيچ کنترل و استانداردي در توليد اينگونه مواد وجود ندارد.

مديرکل تحقيقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر به اقدام هوشمندانه مافياي مواد مخدر براي توليد مواد جديد اشاره و اظهار مي‌کند: زماني که مافيا قصد توليد موادي را دارد ابتدا مطالعاتي روي آن انجام و در اين خصوص هوشمندانه عمل مي‌کند و بعد از اينکه روش ساخت مشخص شد، آن را در آزمايشگاه‌هاي غيرقانوني سراسر دنيا و توسط افرادي که اکثرا هم تحصيلکرده نيستند توليد مي‌کنند.

اسپري کميکال روي گياهان خشک‌ و فروش آن در بازار/ رد کردن از گمرک با درج «جهت رايحه و بخور درماني» روي بسته‌بندي‌

باهري با بيان اينکه به همين دليل مشخص نيست چه ماده‌اي توليد شده و چون شيميايي و ممکن است بازار مصرفي نداشته باشند آن را به‌روي گياهان خشک بي‌اثر اسپري مي‌کنند در توضيح بيشتر گفت: يک گياه خشک بي‌اثر را آغشته به اين ماده مي‌کنند و سپس در بسته‌بنديهاي شيک قرار داده و به‌روي آن مي‌نويسند «براي مصرف انساني نيست و جهت رايحه و بخور درماني»، به فروش مي‌رسانند البته به روش تدخيني هم آن را مصرف مي‌کنند؛ اين مواد خشک را داخل سيگار و کاغذ سيگارپيچ پر کرده و استعمال مي‌کنند. البته با استفاده از همين جملات «براي مصرف انساني نيست و جهت رايحه و بخور درماني» سعي در منحرف کردن سيستم پليسي دنيا و مبارزه با موادمخدر دارند و بعضا اينگونه آنها را از گمرکات وارد کشورها مي‌کنند.

به گفته وي، کميکال يکي ازکانابينوئيدهايي است که به کشور ما هم وارد شده است، هر چند در تبليغ آن گفته مي‌شود باعث سرخوشي، آرامش و شادي مي‌شود اما ضربان قلب را بعد از مصرف افزايش مي‌دهد.

چرا مصرف‌کنندگان کميکال اوردُز مي‌کنند؟

مديرکل تحقيقات ستاد مبارزه با مواد مخدر درخصوص مشکلات کنترل ورود و مصرف روانگردانها گفت: اين مواد هر روز با يک اسم و يک ماده جديد معرفي مي‌شوند اين در حاليست که مشخص نيست چه دوزي از اين مواد در هر گرم وجود دارد لذا مصرف کننده نمي‌داند چه ماده مخدري با چه دوزي را مصرف مي‌کند و به همين دليل مصرف کنندگان با مشکل اور دوز مواجه مي‌شوند.

باهري افزود: از ابتداي پيدايش و شناسايي و استفاده ماده مخدر در دنيا تاکنون، طبق کنوانسيون‌هاي بين‌المللي، 347 ماده مخدر تحت کنترل و در ليست اين کنوانسيون‌ها قرار دارد اما از سال 2009 تاکنون 1184 ماده روانگردان جديد توسط سازمان ملل گزارش شده است.

وي ضمن بيان اينکه سودجويان موادمخدر همواره بدنبال بازارهاي جديد و سود بيشتر هستند لذا مرتب مواد جديد با اسامي جديد را معرفي مي‌کنند اظهار کرد: بدليل آنکه اينها مواد شيميايي هستند، عوارض‌شان نيز ناشناخته است و سالها طول مي‌کشد تا ترکيبات و عوارضشان بر بدن و همينطور نحوه درمان معتادان به اين روانگردانها شناسايي شود حال آنکه در اين مدت و فاصله، اين مواد آسيب خود را بر بدن فرد مي‌زند که بعضا غيرقابل جبران است.

عوارض کميکال از ناهماهنگي حرکتي تا احساس حالت سقوط

مديرکل تحقيقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره عوارض مصرف کميکال نيز اظهار کرد: مصرف اين ماده سبب ناخودآگاهي و در دوزهاي بالا خواب عميق و در موارد حادتر مي تواند سبب مرگ مصرف کننده شود. همچنين باعث ناهماهنگي حرکتي، از دست دادن کنترل رفتارهاي حرکتي، در صورت افزايش دوز مصرفي تشديد اين حالت گاهي اوقات منجر به ناتواني کامل در راه رفتن و انجام حرکات اساسي است. همچنين مصرف کننده دچار انحرافات در ادراکات حسي مي‌شود يعني فرد دچار اختلال در تشخيص رنگ و صدا مي‌شود مثلا فرد صدا را مي‌بيند و رنگ را مي‌شنود.

وي ادامه داد: مصرف اين ماده مي تواند باعث سرگيجه و حالت چرخش در مصرف کننده حتي در دوزهاي متوسط مصرف آن، احساس حالت سقوط (که مي تواند خسته کننده و ناراحت کننده باشد) در فرد القا کند. همچنين احساس افزايش و يا کاهش وزن، کم شدن آب بدن و خشکي دهان و حالت تهوع شود.

به گفته وي تپش قلب، درد قفسه سينه ، استفراغ، سرگيجه، اضطراب، از دست دادن آگاهي، گُرگرفتگي يا احساس گرماي شديد، خواب آلودگي، تشنج، غش، ترس شديد از مرگ، رفتار غير منطقي، حملات هراس، جنون و گشادي مردمک چشم ، عوارض منفي تجربه شده توسط مصرف کنندگان کانابينوئيدها سنتزي است که متفاوت از محصولات گياه شاهدانه است.

کوتاهي قد و کوچک‌ شدن مغز در مصرف‌کنندگان کمتر از 17 ساله/ ايجاد مقاومت بدن و افزايش دوز مصرف

باهري ضمن تاکيد بر اينکه کميکال اعتيادآور بوده و علايم ترک آنها مشابه ولي شديدتر از محصولات گياه شاهدانه است گفت: در برخي موارد در کشورهاي مختلف، فوت افراد مصرف کننده نيز گزارش شده است. در بررسي ها، مشخص شده افرادي که قبل از سن 17 سالگي شروع به مصرف اين مواد کرده‌اند، حجم کل مغز و ماده خاکستري آنها کوچک تر و قد کوتاهتري دارند.

وي تاکيد کرد: مصرف‌کنندگان معمولا در کوتاه مدت دچار اين عوارض مي‌شوند اما اگر مصرف ادامه داشته و فردي مرتب مصرف کند، عوارض ديگري از جمله وابستگي به مواد روانگردان و اعتياد را تجربه مي‌کند. همچنين اين مواد در بدن ايجاد مقاومت مي‌کند يعني فردي که آن را مصرف مي‌کند مرتب بايد دوز مصرفش را بالا ببرد و مجبور به افزايش دوز و يا رفتن به سمت مواد ديگري است تا بتواند عوارض ناخواسته ايجاد شده را تا حدي جبران کند که عملا امکانپذير نيست.

به گفته باهري، مصرف مداوم چنين روانگردان‌هايي که به روش تدخيني مصرف مي‌شوند موجب مشکلات ريوي، برونشيت، التهاب ريه و سرطان ريه هم مي‌شود.

اوردوز مصرف‌کنندگان به دليل خطا در دوز مصرفي/ ادويه و بونزاي؛ اسامي ديگر کميکال

کانابينوئيدهاي سنتزي، دسته مهمي از NPSها هستند که با روش‌هاي شيميايي در آزمايشگاه‌هاي غيرقانوني توليد مي شوند. کانابينوئيدهاي سنتزي از نظر عملکرد مشابه ولي بسيار قويتر از تتراهيدروکانابينول (THC) که ماده موثره گياه شاهدانه است، عمل مي‌کنند. اين مواد آگونيست گيرنده‌هاي کانابينوئيدي نوع يک (CB1)هستند. در اکثر موارد کميکال از نظر مقدار و نوع ماده آغشته شده با هم متفاوت و اين تفاوت و غير قابل پيش بيني بودن نوع و مقدار ماده موثره موجود، سبب خطا در دوز مصرفي و ايجاد اوردُز در مصرف کنندگان مي شود.

همچنين در برخي موارد قاچاقچيان اين مواد را در اسامي ديگر نظير ادويه، بونزاي، بخور گياهي و نام‌ها، علائم و بسته‌بندي متنوع به مشتريان عرضه مي‌کنند. نقطه مشترک بين بسته بندي‌هاي جذاب و متنوع عبارات فريبنده‌اي چون «براي عطر درماني»، «براي مصرف انساني نيست» است که به منظور گمراهي مراجع کنترلي و مصرف کنندگان به‌روي بسته‌بنديها نوشته مي شود.

مکانيسم عملکرد و تاثير کانابينوئيدهاي سنتزي بر انسان

گيرنده CB1 در اکثر قسمت‌هاي مغز و نخاع قرار داشته و مسئول عملکرد فيزيولوژيکي هستند. در حالي که گيرنده‌هاي CB2 اکثرا در طحال و سلول‌هاي سيستم ايمني قرار دارند و شايد، حد واسط در بروز تاثيرات ايمني آنها باشند. کانابينوئيدهاي سنتزي مي‌توانند با توجه به ساختار مولکولي خود، با تحت تاثير قرار دادن گيرنده‌هاي CB1 ، تاثيرات توهم زايي و روان گرداني ماده THC موجود در کانابيس را به شکل قوي تر تقليد کنند. با اين حال، بسياري از اطلاعات دارويي، از جمله اثرات دراز مدت اين مواد هنوز ناشناخته است. مطالعات زيادي در زمينه تاثيرات آنها بر انسان وجود ندارد و مصرف کنندگان، از اتفاقات پس از مصرف اطلاعات چنداني نداشته و اغلب دچار مصرف دُزهاي اشتباه شده و عوارض جانبي شديد ناشي از مصرف بيش از حد، رخ مي دهد که دليل اصلي بروز اوردُز در اين محصولات، متفاوت بودن نوع و ميزانکانابينوئيدهاي اضافه شده به مواد گياهي در بسته‌هايي با شکل، آرم و برند يکسان است که موجب بروز اشتباه در دوز مصرفي و اوردُز مي‌شود.