نگراني از افزايش يک بيماري در ايران

دکتر محمدرضا شيرزادي با اشاره به اينکه بروسلوز از جمله شايع‌ترين بيماري‌هاي عفوني در ايران، خاورميانه و نواحي وسيعي از جهان است، به قابل انتقال بودن بيماري بين انسان و حيوان اشاره کرد و گفت: معمولاً عفونت در انسان به تماس مستقيم با حيوانات آلوده يا فرآورده‌هاي آنها وابسته است. تماس با حيوانات دچار سقط‌ جنين و مصرف شير آلوده يا فرآورده‌هاي آن مخاطرات اصلي در تب مالت هستند.

وي تاکيد کرد: به علت عدم وجود اطلاعات کافي از وقوع بيماري انسان و حيوانات در بسياري از کشورها، يا به دليل فقدان تسهيلات تشخيص و گزارشي، تخمين دقيقي از ميزان شيوع تب مالت در سطح جهاني وجود ندارد. علاوه بر اين بسياري از موارد تب مالت در انسان خفيف بوده يا با تظاهرات باليني غيرمعمول همراه ‌شده که به درستي تشخيص داده نمي‌شود.

3 راه‌ انتقال بيماري تب مالت

او درخصوص راه‌هاي انتقال تب مالت،‌ توضيح داد: انتقال از سه طريق اتفاق مي‌افتد. راه اول از طريق تماس مستقيم از راه ملتحمه چشم (کونژنکتيو)، يا از طريق تماس خراش‌ها و جراحات پوست با ترشحات، مواد دفعي يا بافت‌هاي حيوانات آلوده يا اشياء آغشته به ترشحات عفوني است. راه دوم نيز از طريق مصـرف بافت‌ها، مواد غذايي يا مايعات حـاوي باکتري بروسلا مانند شيرخام و فرآورده‌هاي لبني آلوده خصوصا پنير تازه، خامه و سرشير است. موارد تب مالت انساني ناشي از گوشت و فرآورده‌هاي آن کمتر از استفاده از فرآورده‌هاي لبني آلوده است.

به گفته وي راه سوم انتقال بيماري نيز به شکل تنفسي و از طريق استنشاق ذرات عفوني معلق در آغل، اصطبل و آزمايشگاه است.

علائم بروز بيماري چيست؟

رئيس گروه مديريت بيماري‌هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان وزارت بهداشت درباره علائم بيماري، اظهار کرد: علائم تا حد زياد وابسته به نوع بروسلا است و بر اساس شدت بيماري به اشکال حاد، تحت حاد، مزمن و موضعي ايجاد مي‌شود. در نوع حاد بيمار گرفتار لرز ناگهاني، درد عمومي بدن به خصوص درد پشت بوده و عرق شديد دارد. بيمار اشتهاي خود را از دست داده و از ضعف و سستي شکايت مي‌کند. در نوع تحت حاد نيز اغلب اوقات حالت تب‌دار اوليه وجود نداشته و آغاز آن بي سروصدا است ولي گاهي به دنبال مرحله تب‌دار حاد شروع مي‌شود و شکايت اصلي بيمار از ضعف و خستگي است.

او ادامه داد: در نوع مزمن بيماري غالباً علائم بعد از يک دوره تب‌دار براي سال‌ها باقي مي‌ماند. در نوع موضعي نيز باکتري‌هاي بروسلوز مي‌توانند در اعضاء مختلف بدن ايجاد عفونت موضعي کند که شايع‌ترين اعضاء مبتلا شامل استخوان‌ها، مفاصل، سيستم اعصاب مرکزي، قلب، ريه، طحال، بيضه‌ها، کبد، کيسه‌صفرا، کليه‌ها، پروستات و پوست است. ممکن است عفونت موضعي به طور همزمان در چند محل نيز ايجاد شود؛ اين شکل بيماري در اغلب موارد در ارتباط با نوع مزمن بيماري است.

وي افزود: به طور کلي بيماري به صورت حاد يا موذيانه شروع شده و با تب مداوم يا منظم با دوره‌هاي متناوب، تعريق فراوان به خصوص در شب، خستگي، بي‌اشتهايي و کاهش وزن، سردرد، درد عضلاني و درد عمومي بدن تظاهر مي‌کند.

افزايش بروز تب مالت طي 1401

وي در خصوص وضعيت بروز تب مالت در کشور، گفت: طي سال گذشته متاسفانه بروز موارد با افزايش مواجه بود و آمار مبتلايان به حدود 22 هزار مورد رسيد. متاسفانه قسمت اعظم ابتلا به تب مالت به دليل استفاده از فرآورده‌هاي لبني غيرپاستوريزه است و اين موضوع مهم است که مردم در مصرف اين فرآورده‌ها دقت کنند.

شيرزادي با تاکيد بر اينکه اساس پيشگيري از تب مالت، کنترل آن در جمعيت حيواني است، گفت: در کنار اقدامات زيربنايي مرتبط با بهداشت دام، ارتقاء آگاهي مردم در خصوص راه‌هاي انتقال و نظارت بر عرضه شير و فراورده‌هاي لبني بهداشتي و پاستوريزه، رکن ديگر مديريت بيماري در جامعه است.

وي افزود: سازمان دامپزشکي در برنامه ساليانه خود واکسيناسيون فراگير گوسفند و بز را با واکسن Rev1 انجام مي‌دهد که دُز کامل آن در بره و بزغاله‌ها و دُز کاهيده آن در بالغين مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در جمعيت گاوي نيز در واحدهاي صنعتي برنامه تست و کشتار اجرا مي‌شود و واکسيناسيون فراگير گاوها و گوساله‌ها با واکسن IRIBA نيز به اجرا در مي‌آيد.

او با اشاره به اهميت کنترل بيماري در جمعيت انساني، بيان کرد: پيشگيري و کاهش بروز بيماري در انسان از طريق آموزش بهداشت به منظور کاهش خطرات شغلي و بيماري‌هاي منتقله توسط محصولات لبني آلوده و پاستوريزه کردن شير و فرآورده‌هاي آن بايد انجام شود.