روحانيون مبارز تبريز به رهبري آيتالله قاضي طباطبايي تصميم گرفتند چهلم شهداي 19 دي قم را با عظمتي درخور شأن شهدا پاس دارند. از چند روز قبل، روحانيون انقلابي در مساجد خود منبر رفتند و با انتقاد از رژيم، مردم را براي مراسم آماده كردند.
کپی آدرس
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در تویتر
پست الکترونیک
اشتراک گذاری در لینکداین
اشتراک گذاری در واتساپ
چند روز قبل از 29 بهمن 56 روحانيون بزرگ و مبارز تبريز آيتالله قاضي، سيد حسن انگجي، جعفر اشراقي، سيد يوسف هاشمي، عبدالحميد شربياني، عبدالمجيد واعظي، عبدالحسين غروي، كاظم دينوري و عبدالله سرابي اطلاعيهاي را با امضاء صادر كردند و از مردم خواستند تا از ساعت 10 الي 12 صبح 29 بهمن در مجلس ختمي كه در مسجد حاجي ميرزا يوسف معروف به قزلّلي در سر بازار اول خيابان فردوسي برگزار ميشود شركت نمايند.
از صبح زود همان روز اقشار مختلف مردم از سرتاسر تبريز به سوي مسجد روانه شدند. هنوز ساعت 9 بود كه نيروهاي انتظامي به فرماندهي سرگرد حقشناس در جلوي مسجد تجمع كردند و از ورود مردم ممانعت ميكردند. سرگرد حقشناس حماقت را به اوج رساند و دستور داد تا اطلاعيه علماي تبريز را از ديوار مسجد بكنند و سپس به نيروهاي خود دستور داد تا در «اين اصطبل را ببندند». كندن اعلاميه علما و توهين به مسجد اين خانه خدا تاب تحمل را از مردم ربود و جواني به نام «محمد تجلا» از بين جمعيت بلند شد و نسبت به توهين سرگرد اعتراض كرد. درگيري آغاز شد و نيروهاي تحت امر، آن جوان دلاور را مورد اصابت گلوله قرار دادند و وي به شهادت رسيد.
مردم جنازه را روي دستها گرفتند و با شعار مرگ بر شاه و درود بر خميني به طرف خيابان حركت كردند. خبر درگيري به سرعت در شهر پيچيد و در مدت كوتاهي تمام شهر به قيام برخاست. در اين درگيري مردم خمشگين تمام اماكن مظهر رژيم، بانكها، سينماها، مشروبفروشيها، قمارخانهها، دفاتر حزب رستاخيز و ادارات را مورد حمله قرار دادند. شهر به كلي از دست نيروهاي انتظامي خارج شد. استاندار وقت سپهبد اسكندر آزموده از مركز كمك خواست، ارتش وارد شهر شد و با سركوب مردم و اعلام حكومت نظامي، بر شهر مسلط شدند. در اين درگيري چندين نفر شهيد و صدها تن مجروح شدند؛ با اين حال ارتش هم نتوانست آتش دل مردم را خاموش كند. فردا نيز تظاهرات مردم ادامه يافت.
با اينكه در آن روز مطبوعات وابسته به رژيم تلاش ميكردند، اين گونه اخبار را منعكس نكنند، روزنامه اطلاعات و كيهان تا مدتها به اخبار واقعه تبريز به صورتهاي گوناگون ميپرداختند. كيهان در 1/12/1356 نوشت: «مؤسسات دولتي و سينماها در جريان تظاهرات 29 و 30 بهمن تبريز مورد حمله قرار گرفتند.» فرداي آن روز نوشت: «250 متهم حوادث خونين تبريز دستگير شدند و مجروحان در بيمارستان تحت نظر مأموران قرار گرفتند.» و در سوم اسفند نوشت: «مجروحان از بيمارستان به زندان ميروند. تا ده سال زندان براي 350 متهم تبريز.» در چهارم اسفند نيز كيهان خبر از بسيج مأموران براي دستگيري متهمان داد. و چند روز بعد دادستان تبريز اعلام كرد 581 متهم در حوادث تبريز دستگير و زنداني شدهاند. روزنامهها تا فروردين ماه 1357 حادثه تبريز را نتوانستند فراموش كنند.
قيام 29 بهمن تبريز ابعاد گستردهاي داشت، حتي رژيم نتوانست عمق وسعت را ناديده بگيرد. روزنامه اطلاعات زير نظر ساواك اعلام كرد: «در اين تظاهرات 6 كشته و 125 نفر مجروح شدهاند. هفتاد و سه بانك، هشت سينما، چهار هتل و انستيتوتكنولوژي خسارت ديدهاند.» كيهان تعداد كشتهشدگان را 12 نفر اعلام كرد. قيام 29 بهمن تبريز براي رژيم شاه سخت تكاندهنده و وحشتانگيز بود. موقعيت استراتژيك تبريز، نقش تاريخي تبريزيان در قيام مشروطه و ابعاد وسيع قيام، رژيم را به تكاپو انداخت. هنوز تظاهرات در تبريز ادامه داشت كه شاه هيئتي را مأمور رسيدگي به آن كرد و بعد از چند روز سپهبد اسكندر آزموده را از استانداري عزل و ارتشبد شفقت را به عنوان استاندار منصوب كرد.
هيئت اعزامي با علماي تبريز مذاكره كرد و قول داد كه مأمورين دولتي را تنبيه كنند. پس از گزارش هيئت اعزامي، شاه فرمان تنبيه مأموران مقصر را صادر كرد. رئيس شهرباني آذربايجان و مسئولان سازمان امنيت بركنار و خبر مجازات آنها را در رسانهها اعلام كردند. استاندار جديد به مردم قول داد، ديگر اجازه نميدهم تبريزيها ناراحت شوند. بنياحمد نماينده مردم تبريز نيز دولت را به خاطر كشتار مردم استيضاح كرد.
بازخواني قيام خونين 29 بهمن تبريز / تمجيد امام خميني از غيرت انقلابي آذريها
جمشيد آموزگار، نخستوزير نيز دست به ابتكار عمل زد و تصميم گرفت هيئت دولت را به تبريز ببرد. كارگزاران رژيم براي خنثيسازي قيام 29 بهمن در بيستم فروردين 1357 در تبريز با جمعآوري عدهاي از نظاميان و روستاييان تظاهراتي را در حمايت از رژيم راهاندازي كردند و نخستوزير در اين اجتماع سخنراني كرد و تهديد كرد هرگونه شورشي را سركوب و با هرج و مرج مبارزه خواهد نمود. وي بعد از سخنراني در جمع خبرنگاران اعلام كرد، دولت در حال تحقيق است تا هر چه سريعتر عوامل اصلي تظاهرات اخير را شناسايي و مجازات كند.
گذشت حوادث نشان داد نه بركناري مقامات محلي اثري در حركت مردم ايران گذاشت و نه تهديدهاي نخستوزير و نه اقدامات او مانع فراگيري انقلاب شد. واكنش مراجع و روحانيون ـ امام خميني كه به خوبي ادامه روند نهضت را بعد از 19 دي پيشبيني كرده و آن را طليعه پيروزي نام نهاده بود، با پيامي خطاب به اهالي آذربايجان نوشتند: «سلام بر اهالي شجاع و متدين آذربايجان... درود بر مرداني كه در مقابل دودمان بسيار خطرناك پهلوي قيام كردند و با فرياد مرگ بر شاه خط بطلان بر خرافهگوييهاي او كشيدند.» امام خميني مجدداً مردم را به پيروزي اميدوار ساختند و نوشتند: «من به شما اهالي معظم آذربايجان نويد ميدهم، نويد پيروزي نهايي.»
امام خميني با توجه به پيشينه مردم آذربايجان يادآور شدند كه «شما آذربايجانيهاي غيور بوديد كه در صدر مشروطيت براي كوبيدن استبداد و خاتمه دادن به خودكامگي و خودسري سلاطين جور بهپاخاستيد و فداكاري كرديد.» امامخميني پيشبيني كردند كه «با خواست خداوند قهّار اكنون در تمام كشور صداي ضدشاهي و ضدرژيمي بلند است و بلندتر خواهد شد.» امام خميني با اشاره به رهبري مبارزات توسط روحانيون افزودند كه «پرچم اسلام بر دوش روحانيون ارجمند براي انتقام از اين ضحاك زمان به اهتزاز خواهد درآمد و ملت اسلام يكدل و يك جهت به پاس مكتب حياتبخش قرآن آثار اين رژيم ضد اسلامي و مروّج زردشتي را محو خواهد كرد. اليس الصبح بقريب؟» و به مردم آذربايجان قول دادند كه قيام آنها مورد حمايت شهرهاي بزرگ چون شيراز، اصفهان، اهواز و ديگر شهرها قرار خواهد گرفت. امام خميني در پايان پيام خود تذكر دادند كه «هدف اعزام هيئت رژيم به آذربايجان براي اين است كه بيخبري شاه را از اين جنايات اعلام كند؛ لذا هيچ كس نبايد باور كند.»
منبع: خبرگزاري فارس
کپی آدرس
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در تویتر
پست الکترونیک
اشتراک گذاری در لینکداین
اشتراک گذاری در واتساپ
بخش خبری آذربایجان
اظهار نظر 0
روزنامه به دیدگاه شما نیازمند است،از نظراتتون روی موضوعات پیشوازی خواهیم کرد.