مقصد ملي‌پوشان ايران پس از جام‌هاي جهاني

در جام جهاني 2026 نيز تيم‌هاي بزرگ اروپا به سراغ ستاره‌هاي کمتر شناخته شده جام رفتند و براي عقد قرارداد با آنها اقدام کردند. ايوب بوعدي ستاره 18 ساله مراکش با پيشنهاد ليورپول، منچسترسيتي، آرسنال و چلسي مواجه شده و يان ديومانده وينگر 19 ساله ساحل عاج به رئال مادريد پيوست. يوهان مانزامبي پديده 20 ساله سوئيس هم با استون ويلا قرارداد بست.

روزگاري بود که فوتبال ايران هم از اين سبد سهمي قابل توجه داشت. با اين حال چند دوره‌اي است که بازيکنان تيم ملي کشورمان در جام جهاني، توجه باشگاه‌هاي پنج ليگ برتر جهان را جلب نمي‌کنند و خروجي قابل توجهي از تيم ملي به سمت ليگ‌هاي معتبر يا نيمه معتبر نديده‌ايم!

يکي از نکاتي که براي جذب بازيکن از جام جهاني مورد نظر باشگاه‌ها قرار مي‌گيرد، سن بازيکنان است. همانطور که در قبال مواردي چون بوعدي، ديومانده و مانزامبي اشاره شد، باشگاه‌ها به جذب بازيکنان عمدتاً جوان رغبت نشان مي‌دهند و بازيکناني که سن آنها از 30 سال گذشته، توجه باشگاه‌هاي بزرگ را کمتر جلب مي‌کنند.

با توجه به ميانگين سني بالاي تيم ملي ايران، نبود خروجي از تيم امير قلعه‌نويي به مقصد ليگ‌هاي درجه يک يا دوي اروپا چندان دور از ذهن نبود. از فهرست تيم ملي، تاکنون (تا لحظه نگارش اين گزارش) دو انتقال مهم در نقل‌وانتقالات تابستاني ثبت شده است. يکي شهريار مغانلو که دل از لژيونر شدن کَند و به تراکتور ملحق شد. ديگري هم ميلاد محمدي که به تيم «ويتبسک» بلاروس پيوست؛ تيمي از ليگ شصت‌ودوم دنيا (به انتخاب فدراسيون آمار و تاريخ فوتبال)!

شرايط امروز فوتبال ايران را با 30 سال قبل مقايسه مي‌کنيم. تيم جوان محمد مايلي‌کهن در جام ملت‌هاي آسيا 1996 با ستارگاني چون علي دايي، مهدي مهدوي‌کيا، کريم باقري، مهرداد ميناوند، خداداد عزيزي و مهدي مهدوي‌کيا درخشيد و بر سکوي سوم آسيا ايستاد. همين تيم در جام جهاني 1998 اولين برد تاريخ ايران در جام‌هاي جهاني را رقم زد و نشاط ويژه‌اي به جامعه دهه 70 ايران بخشيد.

باقري، دايي و عزيزي از اين تيم حدود پنج ماه بعد ترانسفر شدند؛ باقري و دايي به آرمينيا بيلفلد پيوستند و عزيزي راهي اف‌سي کُلن شد. بعد از جام جهاني 1998 ميناوند با اشتورم گراتس اتريش قرارداد بست و مهدي پاشازاده به عضويت بايرلورکوزن درآمد. يک سال بعد از اين تاريخ نيز سيروس دين‌محمدي، مهدي مهدوي‌کيا، علي موسوي و داريوش يزداني به فوتبال اروپا رفتند.

اين رويه در سال 2006 هم تکرار شد. با وجود عملکرد ضعيف تيم ملي ايران در اين مسابقات، آندرانيک تيموريان با 23 سال سن از ابومسلم به بولتون انگليس پيوست و نکونامِ 26 ساله به اوساسوناي اسپانيا ملحق شد. در تيم ملي 2026 اما جوانِ طراز اولي به ميدان نرفت که مشتري پروپاقرصي براي خودش دست و پا کند.

مطمئناً اگر بازيکنان مستعدي چون اميرمحمد رزاقي‌نيا و اميرحسين محمودي فرصت بازي در جام جهاني پيدا مي‌کردند يا نفرات باتجربه‌تري چون مهدي قايدي و مهدي ترابي در صورت هجومي‌تر بودن سبک بازي تيم ملي مي‌توانستند دقايق بيشتري به ميدان بروند، حداقل يک بازيکن از ايران به سطح اول يا دوم اروپا ترانسفر مي‌شد. در اين ميان شايعاتي پيرامون انتقال رامين رضاييان به اروپا شنيده مي‌شود که هنوز رنگ واقعيت به خود نگرفته است.