ماجراي انتشار کتاب موهن «آيات شيطاني» و فتواي ارتداد سلمان رشدي توسط حضرت امام(ره)

ناشران کتاب آيات شيطاني در ژاپن و يونان نيز اعلام مي‌کنند که فعلاً اين کتاب را منتشر نخواهند کرد. پليس هند تظاهرات مسلمانان معترض در شهر بمبئي را به گلوله مي‌بندد که طي آن 20 نفر شهيد مي‌شوند. حزب‌الله لبنان طي بيانيه‌اي «آرزو کرد افتخار اعدام رشدي فاسق و فاجر را به خود اختصاص دهد.» مسلمانان شهرهاي مختلف انگليس مثل منچستر، بيرمنگام و برادفورد، مسلمانان مالزي، اتحاديه‌ي مسلمانان آمريکا، مسلمانان ايتاليا، هيأت علماي جبل عامل، کنگره‌ي مسلمانان سريلانکا، مسلمانان مقيم فرانسه، شوراي اسلامي اوگاندا، شوراي عالي امور اسلامي نيجريه و مسلمانان در کشورهاي گينه، ترکيه، آرژانتين، سودان، استراليا، هنگ‌کنگ، دانمارک، کانادا، اسپانيا و فنلاند با صدور بيانيه‌ها و برگزاري تجمع حمايت خود از فتواي امام خميني رحمةالله‌عليه را اعلام مي‌کنند. فروش کتاب موهن آيات شيطاني در هند، آفريقاي جنوبي، تانزانيا، مالزي، مصر و عربستان ممنوع مي‌شود. انتشارات پنگوئن نيز اعلام مي‌کند در پي فتواي امام خميني رحمةالله‌عليه بر تدابير امنيتي خود افزوده است. همزمان دفاتر برخي ناشران کتاب موهن در برخي کشورها از جمله آمريکا و انگلستان مورد حمله قرار مي‌گيرد.

اما مقامات و مطبوعات اروپايي و در رأس آنها انگلستان در برابر اعتراضات مسلمانان جهان از سلمان رشدي دفاع مي‌کنند. روزنامه‌ي انگليسي زبان گلف‌نيوز چاپ امارات از اعلام آمادگي موساد به دولت انگلستان براي تأمين امنيت جاني سلمان رشدي تا پايان عمر خبر مي‌دهد. هواداران منافقين در آلمان غربي تجمعي عليه فتواي امام رحمةالله‌عليه برگزار مي‌کنند. يک ناشر اسرائيلي نيز اعلام مي‌کند قراردادي با انتشارات پنگوئن براي انتشار ترجمه‌ي عبري آيات شيطاني امضا کرده است. جمعي از نويسندگان، ناشران و کتاب‌فروشان در لندن تشکيل کميته‌ي بين‌المللي براي دفاع از سلمان رشدي و ناشر کتابش را اعلام مي‌کنند. وزير امور خارجه‌ي هلند و ميتران رئيس‌جمهور فرانسه نيز از سلمان رشدي حمايت مي‌کنند. جرج بوش رئيس‌جمهور آمريکا نيز اعلام مي‌کند: «هرکس دست به اقدامي عليه مؤلف، ناشران يا توزيع‌کنندگان آيات شيطاني بزند به اشد مجازات خواهد رسيد.» مارگارت تاچر نخست‌وزير انگلستان نيز از موضع‌گيري متحدين اروپايي خود خصوصاً فرانسه تشکر مي‌کند. او که در پارلمان انگلستان سخنراني مي‌کرد گفت: دولت وي نمي‌تواند از حمايت سلمان رشدي عقب‌نشيني کند. تصميم بعدي سران اروپا ماجرا را وارد مرحله‌ي جديدي مي‌کند.

[*] شرفِ انقلابي در برابر تهديداتِ ديپلماتيک

انگلستان که حيثيت خود را در دفاع از نويسنده‌ي کتاب موهن مي‌بيند مي‌کوشد حرکت جديدي را ساماندهي کند. اول اسفندماه 67 کشورهاي عضو جامعه‌ي اقتصادي اروپا تصميم مي‌گيرند براي مقابله با فتواي امام خميني رحمةالله‌عليه و فشار بر ايران، طي يک اقدام هماهنگ سفراي خود را از ايران فرابخوانند. راديو دولتي انگلستان به نقل از سخنگوي اين دولت در اجلاس بروکسل اعلام کرد: «هدف اين است که آيت‌الله خميني بايد تحت فشار حداکثري قرار گيرد تا متوجه شود که اروپا مصمم است براي حفظ اصول آزادي بيان و حقوق بشر و عدم مداخله در امور کشورهاي ديگر قد علم کند. راديو انگيس گفت همه‌ي دوازده عضو بازار مشترک اروپا موافقت کردند کليه‌ي سفرا و ساير رؤساي هيأت‌هاي ديپلماتيک به منظور مشورت از تهران فراخوانده شوند.»

به‌دنبال فراخواني سفرا و کارداران جامعه‌ي اقتصادي اروپا از تهران، تاچر اعلام کرد: «من مطمئن هستم که اين اقدام بسيار مؤثر خواهد بود.» وزير خارجه‌ي هلند، سخنگوي وزارت ‌خارجه‌ي آلمان غربي، رولان دوما وزير خارجه‌ي فرانسه و جرج بوش رئيس‌جمهور آمريکا نيز از اين اقدام اروپا حمايت مي‌کنند.

آيت‌الله خامنه‌اي که راهي يوگسلاوي- به عنوان يکي از دولتهاي غيرمتعهد- شده است در مصاحبه‌ي مطبوعاتي خود ضمن غلط و بي‌فايده بودن اقدام کشورهاي اروپايي در پاسخ به اين سؤال که راه‌حل نهايى اين مسئله را چگونه مى‌بينيد، مي‌گويد: «من فکر مى‌کنم که مسئله‌ى رشدى راه‌حلى نداشته باشد. يعنى يک تيرى پرتاب شده و دارد مى‌رود به طرف هدف، نشانه‌گيرى هم دقيق شده، دير يا زود اين تير خواهد خورد به هدف. حالا اگرچه اطرافش خيلى هم جنجال و سروصدا مى‌کنند، اما فکر مى‌کنم که اين يک کار عادلانه است و ليکن راه‌حل اساسى اين است که کسانى که با قدرت‌هاى استعمارى و استکبارى دنيا بندوبست دارند، اين‌قدر به انسان‌ها، به ملت‌ها اهانت نکنند، اين‌قدر آنها را کوچک نشمارند، درس بگيرند در برخورد با عواطف و احساسات توده‌هاى ميليونى مردم. فکر مى‌کنم اين يک راه‌حل بلندمدت است.»

سوم اسفندماه همان سال حضرت امام خميني رحمةالله‌عليه در پيام مهم خود که به «منشور روحانيت» معروف شد، ماجراي سلمان رشدي را اين‌گونه تحليل مي‌کنند: «ما کينه دنياي غرب را با جهان اسلام و فقاهت از همين نکته‌ها به دست مي‌آوريم. قضيه آنان قضيه دفاع از يک فرد نيست، قضيه حمايت از جريان ضد اسلامي و ضد ارزشي است که بنگاههاي صهيونيستي و انگليس و امريکا به راه انداخته‌اند و با حماقت و عجله خود را روبه‌روي همه جهان اسلام قرار داده‌اند.» ايشان در ادامه با انتقاد از برخي تحليل‌هاي ساده‌انگارانه در جستجوي روابط با دولت‌هاي استعمارگر تأکيد مي‌کنند: «روحانيون و مردم عزيز حزب‌الله‌ و خانواده‌هاي محترم شهدا حواسشان را جمع کنند که با اين تحليلها و افکار نادرست خون عزيزانشان پايمال نشود. ترس من اين است که تحليلگران امروز، ده سال ديگر بر کرسي قضاوت بنشينند و بگويند که بايد ديد فتواي اسلامي و حکم اعدام سلمان رشدي مطابق اصول و قوانين ديپلماسي بوده است يا خير؟ و نتيجه‌گيري کنند که چون بيان حکم خدا آثار و تبعاتي داشته است و بازار مشترک و کشورهاي غربي عليه ما موضع گرفته‌اند، پس بايد خامي نکنيم و از کنار اهانت‌کنندگان به مقام مقدس پيامبر و اسلام و مکتب بگذريم!»

مجلس شوراي اسلامي يکشنبه 7 اسفند دو فوريت طرح قطع کامل روابط سياسي با انگلستان را تصويب مي‌کند. سازمان جهاد اسلامي فلسطين با صدور بيانيه‌اي اعلام مي‌کند «از کليه‌ي کساني که در ماجراي سلمان رشدي عليه اسلام مشارکت داشته‌اند انتقام سختي خواهد گرفت.» در همين روز مسلمانان فرانسه تجمعي چندهزار نفره در پاريس برگزار مي‌کنند. لبناني‌ها هم تجمعي ده‌هزار نفره در بيروت برگزار مي‌کنند. سيدحسن نصرالله سخنران اين مراسم مي‌گويد: «ما با امام امت عهد مي‌بنديم که تا آخرين قطره‌ي خون خود در رکابش بجنگيم و از هيچ فداکاري و جانفشاني دريغ نورزيم.»

سه‌شنبه 9 اسفند مجلس شوراي اسلامي طرح قطع روابط کامل سياسي و ديپلماتيک با انگلستان را تصويب مي‌کند. بر اساس اين طرح وزارت خارجه موظف شد در صورت عدم مخالفت دولت انگلستان با موضع‌گيري‌هاي غيراصولي در مقابل جهان اسلام و جمهوري اسلامي و مطالب کتاب  ضد اسلامي آيات شيطاني ظرف يک هفته، کليه‌ي روابط سياسي فيمابين با آن دولت را قطع کند.

کمتر از دو هفته زمان کافي بود تا با گسترش استقبال جهاني از فتواي امام رحمةالله‌عليه و حمايت از آن، جامعه‌ي اقتصادي اروپا از تصميمش برگردد. 12 اسفند وزير خارجه‌ي اسپانيا که کشورش رياست شش‌ماهه‌ي جامعه‌ي اقتصادي اروپا را عهده‌دار بود اعلام کرد: «جامعه‌ي اقتصادي اروپا مي‌خواهد با ايران روابطي عادي و سازنده داشته باشد.» تاچر نخست‌وزير انگلستان نيز در يک عقب‌نشيني آشکار از درک توهين‌آميز بودن کتاب آيات شيطاني براي مسلمانان سخن گفت. وزير خارجه‌ي انگلستان هم گفت دولت انگليس به اسلام احترام مي‌گذارد و خود را از کتاب آيات شيطاني جدا مي‌داند. وزير کشور انگلستان هم درباره‌ي حفاظت پليس اين کشور از سلمان رشدي گفت اين اقدام به دستور دولت انگليس انجام نگرفته و مسئوليتش با پليس اين کشور است و دولت در آن دخالتي ندارد.

در همين روز آيت‌الله خامنه‌اي در خطبه‌هاي نماز جمعه‌ي تهران تحليل مفصلي از ماجرا ارائه مي‌دهد. ايشان با ذکر اين نکته که استکبار مبارزه‌ي فرهنگي با اسلام را در دستور کار خود قرار داده و اين کتاب آغاز اين سناريو بود مي‌گويند: «اين آن هدف و وسيله‌اى بود که اينها توانستند دنبالش باشند و قصد اين را داشتند و اقدام کردند. اصلاً کتاب به اين منظور نوشته شده؛ البته اين قدم اوّل بود، بعد از آن که اين کتاب نوشته شد، در همه‌ى مطبوعات استکبارىِ عمده‌ى کشورهاى معروف غرب اين کتاب ترويج شد.

به‌طورى که بنده خودم، مدتي قبل از آن که حکم حضرت امام صادر بشود، فکر مى‌کردم که چرا دارند اين همه در اين مجلات از اين کتاب ترويج مى‌کنند؟ و به ذهنم چيزهايى مى‌گذشت، يک تصميم‌هايى هم در ذهن خودم داشتم، و کاملاً روشن بود که اين کتاب دارد به‌وسيله‌ى وسائل تبليغاتى مطرح مى‌شود و معروف مى‌شود، براى اين‌که طرفداران بيشترى، خوانندگان بيشترى پيدا کند و برود در کشورهاى اسلامى و به زبان‌هاى مختلف ترجمه بشود. اين قدم اوّل بود، اگر اين قدم با موفقيت برداشته مى‌شد -که البته برداشته هم مى‌شد، اگر اين حکم امام نبود- بعد نوبت مى‌رسيد به فيلم‌سازى، از روى اين کتاب ده‌ها فيلم درست مى‌کردند، تمام سينماهاى دنيا را، تمام تلويزيون‌هاى سراسرى را پر مى‌کردند از فيلم‌هايى که بر اساس اين کتاب، کتاب مفسد و پست، تهيه شده، نوشته شده، فيلم‌هايى بر اساس آن تهيه مى‌کردند، در تلويزيون‌ها نشان مى‌دادند و خلاصه مى‌خواستند يک حالت مسخرگى و لودگى و اهانت و تحقير نسبت به مقدسات اسلام، در تمام فضا و جو فرهنگى دنيا و دنياى اسلام و غيراسلام به‌وجود بياورند.»

ايشان در ادامه با ذکر اين نکته که فتواي امام رحمةالله‌عليه، جرياني که پشت سر يک حرکت فرهنگي پنهان شده بود را مورد هدف قرار داده است، گفتند: «امام فرمود ايشان مهدور‌الدم است و بايد کشته بشود. وقتى که نويسنده‌ى يک کتابى که پول گرفته براى لجن‌پراکنى و نوشتن هرزه، فهميد که با اين کار جان خودش را از دست خواهد داد، و فهميد که اين به قيمت گرانى برايش تمام خواهد شد، اين قضيه فرق مى‌کند تا اين‌که بيايند بگويند آقا ما اين کتاب را تحريم کرديم! کار امام بود که درست به آن نقطه‌ى اصلى توطئه‌ى استکبار، آسيب وارد آورد. يعنى همه‌ى کسانى که بعد از اين بخواهند يک چنين چيزى بنويسند يا آن را فيلم کنند، يا آن را به سينماها بياورند يا آن را منتشر بکنند، منتظر خطر مرگ از طرف مسلمان‌هايى هستند که فتواى امام را تلقى و قبول کردند و مى‌خواهند عمل بکنند. ديگر آسان نيست برايشان اين کار را انجام دادن، فتواى امام درست به قلب لشکر استکبار حمله کرد و او را تار و مار کرد، براى همين هم بود که اين‌قدر سر و صداى اينها بلند شد در دنيا.»

16 اسفندماه آيت‌الله جنتي ضمن سفر به عمان و ديدار با سلطان قابوس، پيام آيت‌الله خامنه‌اي راجع‌ به قضاياي اخير را تقديم کرد. سلطان قابوس در اين ديدار گفت: «توطئه‌اي عليه اسلام و مسلمين در جريان است و دليل آن انتشار کتاب موهن آيات شيطاني است و بايد جهان اسلام موضع‌گيري واحدي عليه اين ترفند داشته باشد.» 18 اسفند کت‌استيونس، خواننده و نوازنده‌ي انگليسي که پس از تشرف به دين اسلام نام يوسف اسلام را براي خود انتخاب کرده ضمن حمايت از فتواي امام گفت: «حکم اعدام براي سلمان رشدي به منزله‌ي عبرتي است براي ديگران تا اين اشتباه را تکرار نکنند.» ايستگاه‌هاي راديويي آمريکا پيش از اين نيز به‌خاطر حمايت‌هاي او از فتواي امام رحمةالله‌عليه پخش توليدات او را متوقف کرده بودند.

آيت‌الله خامنه‌اي 21 اسفند در ديدار با مردم ساوه با اشاره به تصميم کشورهاي اروپايي براي قطع رابطه با ايران و ندامتشان گفتند: «آنها خيال کردند ما رابطه‌ي سياسى و اقتصادى را التماس مى‌کنيم در برابر کشورهاى ثروتمند و قدرتمند، آنها اشتباه کردند ندانستند براى ما استقلالمان و شخصيتمان و شأن انقلابى از همه چيز بالاتر است. ما دنبال رابطه‌ى سياسى دنبال اين و آن نخواهيم رفت تا حالا هم نرفتيم ما با عزت زندگى کرديم و بحمداللَّه دنيا هم قدر اين عزت را در ملت ما مى‌داند؛ بسيارى از کشورها آرزو مى‌کنند و مى‌خواهند که با ما روابط صميمانه و دوستانه‌ى همه‌جانبه داشته باشند ما هم اجابت مى‌کنيم ما از قطع رابطه و تهديدى که کشورهاى اروپايى کردند به‌هيچ‌وجه نمى‌ترسيم. ما بازسازى کشورمان را متوقف به کمک و همکارى دولت‌هايى از قبيل انگليس و فرانسه نمى‌دانيم. ما معتقد هستيم بدون آنها هم خواهيم توانست بازسازى بکنيم و ان‌شاءاللَّه مى‌کنيم. آنها خيال کردند ملت ايران خواهد ترسيد، خيال کردند دنبال آنها خواهد راه افتاد؛ اين‌که خيال اشتباهى است؛ ما از همه‌چيز بيشتر به شرف انقلابى و شخصيت انقلابى و هويت ملى و استقلال کامل خودمان و تمسک به اسلام ناب اهميت و بها مى‌دهيم.»