فرار بيش از 4200 پزشک و مهندس از اسرائيل

رسانه‌هاي اسرائيلي گزارش مي‌دهند مهاجرت معکوس از اسرائيل ديگر يک پديده صرفاً جمعيتي نيست؛ بلکه از سال 2023 به شاخصي براي سست شدن رابطه نخبگان با اين رژيم تبديل شده است.

گزارش‌هاي رسمي از افزايش بي‌سابقه مهاجرت اسرائيلي‌ها و در رأس آنان، پزشکان، مهندسان و محققان علوم محض حکايت دارد.

جنگ‌هاي طولاني، بحران‌هاي سياسي و فرسايش اعتماد به آينده، موجب شده تا طيف وسيعي از ساکنان رژيم صهيونيستي به فکر ترک اين سرزمين بيفتند يا گام‌هاي عملي براي آن بردارند.

اسناد رسمي مرکز تحقيقات و اطلاعات کنست (پارلمان رژيم صهيونيستي) نشان مي‌دهد که تعداد مهاجران از اسرائيل از سال 2022 به طور چشمگيري افزايش يافته و در سال‌هاي 2023 و 2024 در سطح بالايي باقي مانده است.

بازگشت به اسرائيل به پايين‌ترين حد تاريخي رسيد

بر اساس سند مرکز تحقيقات کنست که در مه 2026 (ارديبهشت ماه) منتشر شده،

در بازه زماني 2009 تا 2021، به طور ميانگين سالانه حدود 40 هزار و 500 نفر از اسرائيل خارج مي‌شدند. اما اين رقم در سال 2022 به 59 هزار و 400 نفر رسيد و در سال 2023 با يک جهش چشمگير به 82 هزار و 800 نفر افزايش يافت.

در سال 2024 نيز اگرچه اين روند کاهشي نسبي داشت، اما همچنان عدد 69 هزار و 500 نفري براي مهاجران ثبت شد که بسيار بالاتر از ميانگين بلندمدت محسوب ميشود.

در نقطه مقابل، آمار بازگشت‌کنندگان به اسرائيل در سال 2024 به تنها 18 هزار و 800 نفر سقوط کرد که پايين‌ترين رقم در سال‌هاي اخير به شمار مي‌رود. اين يعني در فاصله سال‌هاي 2022 تا 2024، تراز منفي خالص مهاجرت به حدود 140 هزار نفر رسيده است. گزارش‌هاي پيشين کنست در اکتبر 2025 اين جهش را به اکتبر 2023 و آغاز جنگ اخير مرتبط دانسته بودند، اما تأکيد کرده‌اند که ادامه اين روند در ماه‌هاي بعدي نشان مي‌دهد بحران فراتر از يک واکنش لحظه‌اي است و عمق بيشتري پيدا کرده است.

75 درصد مهاجران زير 40 سال و 29 درصد در اوج سن کاري

آنچه اين پديده را از يک بحران جمعيتي ساده فراتر مي‌برد، کيفيت مهاجران است. اسناد کنست نشان مي‌دهد که مهاجران در سن کار، نسبت به جمعيت عمومي و حتي نسبت به بازگشت‌کنندگان، از سطح تحصيلات بسيار بالاتري برخوردارند.

به طوري که نسبت مهاجران داراي مدرک ليسانس، 1.5 برابر جمعيت عمومي، دارندگان فوق‌ليسانس، 2 برابر و دارندگان مدرک دکترا، 4.6 برابر جمعيت عمومي است.

روزنامه «يديعوت آحارونوت» به نقل از گزارش مرکز تحقيقات کنست نوشت که 25 درصد از کساني که در اسرائيل مدرک دکتراي رياضيات گرفته‌اند، اکنون خارج از اين سرزمين اقامت دارند و اين رقم براي دکتراي علوم کامپيوتر 22 درصد و براي دکتراي فيزيک 17 درصد است.

بر اساس مطالعه ديگري که توسط پروفسور «ايتاي آتر» از دانشگاه تل‌آويو انجام شده، بين سال‌هاي 2023 تا 2024، 949 پزشک، 3350 مهندس، بيش از 21 هزار فارغ‌التحصيل کارشناسي (شامل 7400 نفر در رشته‌هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات) و صدها نفر از دارندگان مدارک دکترا، اسرائيل را ترک کرده‌اند. بيش از 75 درصد از اين مهاجران زير 40 سال سن دارند و در اوج دوره حرفه‌اي خود هستند.

خطر براي اقتصاد «استارتاپ نيشن»

اين خونريزي مغزها به شدت بخش فناوري برتر (هاي-تک) اسرائيل را که موتور اصلي اقتصاد اين رژيم محسوب مي‌شود، تهديد مي‌کند.

طبق گزارش سال 2026 سازمان نوآوري اسرائيل، براي اولين بار در يک دهه اخير، تعداد کارمندان تحقيق و توسعه داخل اسرائيل با کاهش روبرو شده و 3500 نفر از اين بخش خارج شده‌اند.

نکته هشداردهنده‌تر اينکه مديريت و مراکز تصميم‌گيري شرکت‌ها نيز در حال خروج از اسرائيل هستند؛ به طوري که تعداد کارمندان ارشد در اسرائيل 9.6 درصد کاهش يافته و در مقابل، در آمريکا افزايش يافته است.

مدير کل سازمان نوآوري اسرائيل هشدار داده که اگرچه اين بخش همچنان به جذب سرمايه ادامه مي‌دهد، اما خروج بخشي از فعاليت‌ها، نيروي کار و سرمايه به خارج از کشور، مي‌تواند مزيت نسبي «دولت استارتاپ‌ها» را تضعيف کند.

نظرسنجي مؤسسه دموکراسي اسرائيل در نوامبر 2025 نشان داد که حدود يک چهارم از يهوديان و يک سوم از اعراب اسرائيلي به فکر ترک اين سرزمين هستند. در ميان يهوديان سکولار، 39 درصد به مهاجرت فکر مي‌کنند و اين نگرش در ميان جوانان 18 تا 34 ساله و طيف‌هاي چپ و ميانه سياسي بسيار پررنگ‌تر است.

58 درصد از يهوديان و 64 درصد از اعراب، افزايش تعداد مهاجران را خطري براي آينده رژيم مي‌دانند و اکثريت آنان فرار مغزها را تهديدي بزرگ‌تر از مهاجرت عمومي مي‌دانند.

رئيس کميته مهاجرت و جذب کنست، اين پديده را «سونامي خاموش» توصيف کرده و اعلام کرد که برخلاف ادعاي نتانياهو مبني بر اينکه بيشتر مهاجران، شهروندان اوکرايني تازه‌وارد هستند، آمار نشان مي‌دهد که 52 درصد از مهاجران در سال 2024، متولد اسرائيل بوده‌اند. وي تأکيد کرد که اين يک بحران راهبردي براي آينده رژيم صهيونيستي است.

جمع‌بندي گزارش‌هاي رسانه‌هاي اسرائيلي حاکي از آن است که اسرائيل نه با يک مهاجرت ساده، بلکه با تهي شدن از نخبگان علمي، پزشکي و فناوري خود روبروست که در صورت تداوم، مي‌تواند پايه‌هاي اقتصادي و علمي اين رژيم را با چالشي جدي مواجه سازد.