طرح عبري- عربي- غربي عليه لبنان

موضوع سلاح‌هاي حزب‌الله براي اولين بار 9سال پس از تأسيس اين گروه و در توافق طائف در سال 1989 که به جنگ داخلي لبنان پايان داد مطرح شد که طبق اين توافقنامه تمام گروه‌هاي نظامي بايد خلع سلاح مي‌شدند و تنها استثنا در اين توافقنامه حزب‌الله بود که مي‌توانست سلاح خود را حفظ کند.

با قدرت گرفتن روز افزون حزب‌الله و تبديل شدن به يک نيروي بازدارنده در برابر رژيم صهيونسيتي، فشارهاي بين‌المللي جهت خلع سلاح حزب‌الله آغاز شد. در قطعنامه 1559 شوراي امنيت سازمان ملل سال 2004 که به بررسي وضعيت خاورميانه بويژه مسائل مربوط به لبنان پرداخته بود اولين تلاش از سوي سازمان ملل بود که « تاکيد بر خلع سلاح و انحلال تمام شبه نظاميان لبناني و غير لبناني با اشاره غيرمستقيم به گروه‌هايي مانند حزب‌الله » داشت.

دومين اقدام سازمان ملل جهت خلع سلاح حزب‌الله پس از جنگ 33 روزه حزب‌الله با رژيم صهيونسيتي در سال 2006 با صدور قطعنامه 1701 صورت گرفت که در آن « تاکيد بر اجراي کامل قطعنامه 1559 مصوب 2004، که خواستار خلع سلاح همه گروه‌هاي شبه‌نظامي در لبنان و انحلال آنها بود».

طرح کنوني خلع سلاح حزب‌الله لبنان که سومين تلاش جهت خلع سلاح اين گروه است يک طرح عبري - عربي- غربي است که براي اولين بار از سوي تام باراک نماينده آمريکا مطرح گرديد. در اين طرح آمريکا نقش ناظر را خواهد داشت تا طرفين به وظايف خود عمل کنند، دولت لبنان و رژيم صهيونسيتي نيز در اقدامي هماهنگ مسئوليت خلع سلاح ( دولت لبنان) و عقب‌نشيني از خاک لبنان (رژيم صهيونسيتي) را اجرا خواهند کرد. همچنين دو دولت عربي قطر و عربستان نيز به عنوان حاميان مالي اين طرح، پس از خلع سلاح حزب‌الله اقدام به سرمايه گذاري در لبنان خواهند نمود تا دولت کنوني لبنان را از ورشکستگي نجات دهند.

تمام شرايط فوق مشروط به توانايي ارتش لبنان در خلع سلاح حزب‌الله است اما آيا ارتش لبنان چنين توانايي را دارد؟ نگاهي به وضعيت فعلي ارتش لبنان نشان مي‌دهد در صحنه عمل توانايي خلع سلاح حزب‌الله را ندارد. چرا که ارتش لبنان  در زمان جنگ 33 روزه و ساير درگيري هاي رژيم صهيونسيتي بر عليه لبنان نقش تماشاچي را داشته و مسئوليت جلوگيري از اشغال لبنان و آزادي سازي خاک لبنان را حزب‌الله برعهده داشت که آمادگي رزمي - نظامي حزب‌الله را در برابر ارتش لبنان نشان مي‌دهد. همچنين در سالهاي 2014 تا 2017 که تروريست هاي داعش تلاش کردند از مرزهاي شرقي لبنان به اين کشور وارد شوند اين نيروهاي نظامي حزب‌الله بودند که در مرزهاي شرقي لبنان مستقر شدند و داعش را تا عمق خاک سوريه عقب راندند و نه ارتش لبنان. اين درگيري ها و جنگ اخير حزب‌الله با رژيم صهيونسيتي بعد از طوفان الاقصي موجب آمادگي بالاي سازمان رزمي حزب‌الله و بالا رفتن تجربيات آن‌ها در جنگ‌هاي مدرن گرديده در حاليکه آخرين نبرد نظامي کلاسيک ارتش لبنان به چند دهه قبل برمي‌گردد.

از لحاظ تعداد نيروهاي نظامي نيز ارتش لبنان در موقعيتي ضعيف تر از حزب‌الله قرار دارد. تعداد نيروهاي نظامي ارتش لبنان در مجموع حدود 85 هزار نيروي رسمي است درحاليکه تعداد نيروهاي آموزش ديده حزب‌الله طبق اعلام اين گروه بيش از 100 هزار نفر است که نشان دهنده عدم برتري ارتش لبنان در تعداد نيرو نسبت به حزب‌الله است.

علاوه بر اين وضعيت اقتصادي نابساماني که دولت لبنان در اين کشور بوجود آورده باعث شده ارتش لبنان چندين ماه نتواند حقوق ماهيانه نيرو هاي خود را پرداخت کند و اين موضوع باعث مي‌شود در کنار سال‌ها جنگيدن اين ارتش و عدم برخورداري از آمادگي رزمي، به عدم دارا بودن انگيزه براي خدمت در ارتش و ترک يگان هاي خدمتي نيز دچار شوند. همين وضعيت اقتصادي نيز باعث عدم توانايي ارتش لبنان در اقدام به جذب نيروي جديد و به روز کردن تجهيزات نظامي شده است.

نوع نگاه حزب‌الله نيز به ارتش لبنان براي موفقيت در اجراي طرح خلع سلاح حزب‌الله نيز بسيار مهم است. درحاليکه ارتش لبنان از دادن هرگونه تضمين به حزب‌الله مبني بر عدم ترور فرماندهان (مانند سال 2008) و نيروهاي اين گروه توسط رژيم صهيونسيتي ناتوان است؛ عدم اقدام مؤثر ارتش لبنان جهت درگيري با رژيم صهيونسيتي براي آزادسازي پنج نقطه لبنان تحت اشغال اين رژيم و همکاري ارتش لبنان با رژيم صهيونسيتي مبني بر عقب‌نشيني رژيم صهيونسيتي از خاک لبنان مشروط بر خلع سلاح حزب‌الله توسط ارتش و دولت لبنان، باعث سوءظن هاي بسياري در سران حزب الله نسبت به حسن نيت ارتش و دولت لبنان گرديده است.

در مجموع مي‌توان گفت در صورتي که ارتش و دولت لبنان بخواهند با کمک آمريکا، رژيم صهيونسيتي و برخي کشورهاي عربي به حزب‌الله جهت خلع سلاح فشار بياورند ممکن است استراتژي حزب‌الله از لبناني - صهيونسيتي به لبناني - لبناني تغيير يابد و لبنان وارد يک جنگ داخلي گسترده گردد و موجوديت لبنان را به‌خطر نيندازند.

* علي اکبر رضايي