سيماي حضرت خديجه (س) در قرآن و روايات

در اسلام نيز او به عنوان يکي از چهار بانويي که بر تمام بانوان بهشت فضيلت و برتري دارند، شناخته شد و جز دختر ارجمندش حضرت فاطمه سلام الله عليها هيچ بانويي اين مقام و فضيلت را نيافت.

بر همين اساس براي آشنايي بيشتر با سيماي حضرت خديجه (س) در قرآن و روايات با حجت الاسلام سيد علي احمدي مدير گروه پاسخ به شبهات پژوهشکده امامت به گفتگو پرداختيم.

حجت الاسلام احمدي گفت: سنت و سيره قرآن معرفي افراد با اوصاف و ويژگي‌هاي آنها است نه با نام آنها تا نشان از امکان الگوبرداري مؤمنان از آن افراد باشد. از جمله اين افراد حضرت خديجه سلام الله عليها است. حضرت خديجه از اولين افراد مؤمن به رسول خدا بود که ايمان واقعي آورده بود. حضرت امير در نهج البلاغة با توصيف منزلت حضرت خديجه مي‌فرمايد در آن روز جز خانه رسول الله و حضرت خديجه خانه‌اي در اسلام نبود.

وي افزود: ايشان بيش از يک دهه پاياني از عمر خود را در محضر وحي بود و سخنان رسول خدا را از ايشان دريافت مي‌کرد. به گفته مفسران، آياتي از قرآن در شأن و منزلت حضرت خديجه نازل شده است. به عنوان نمونه آيه 8 سوره ضحي است «وَ وَجَدَکَ عائِلاً فَأَغْني‏» که نقل شده خداوند به واسطه حضرت خديجه رسول خدا را از فقر نجات داد و ايشان را بي نياز کرد.

مدير گروه پاسخ به شبهات پژوهشکده امامت بيان کرد: مدال ديگري که قرآن به حضرت خديجه داده است مدال ام المؤمنيني است و مي‌فرمايد وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ» اين منصب هرچند در خود يک ويژگي فقهي دارد که همسران رسول خدا مانند مادر بوده و بعد از رسول خدا کسي حق ازدواج با آنها را ندارد ولي براي برخي از زنان اضافه بر موضوع فقهي، شرافت و منزلت ايماني را در بر دارد. چراکه مادر مؤمنان خود مؤمني راستين است و از جايگاه رفيعي برخوردار است. به يقين آن دسته از همسران پيامبر که باني و باعث کشته شدن فرزندان خويش شدند نمي‌توانند خود شرافتي از اين ام المؤمنين داشته باشند ولي حضرت خديجه به حکم روايات متعدد از درجه بالاي ايمان برخوردار است.

احمدي با بيان آيه‌اي ديگر تصريح کرد: ديگر آيه‌اي که با حضرت خديجه مرتبط است آيه 74 سوره فرقان است. «هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماما» در روايت بيان شده که رسول خدا از جبرئيل پرسيد مقصود از همسران که مايه نورچشم من هستند کدامند؟ جبرئيل عرض کرد حضرت خديجه. در ديگر روايات پيامبر و اهل بيت نيز فراوان در فضيلت اين بانوي نمونه سخن وجود دارد. از رسول خدا صلي الله عليه و آله نقل شده که «فُضِّلَت خديجة علي نساء امتي کما فُضِّلَت مريم علي نساء عالم‌ها» حضرت خديجه بر همه زنان امت من برتر است چنانکه مريم بر زنان امت خود برتر و والاتر گرديده است. اين سخن نشان از عظمت حضرت خديجه و مصداقي ديگر براي آيه 42 سوره آل عمران است.

وي افزود: «وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاکِ وَ طَهَّرَکِ وَ اصْطَفاکِ عَلي‏ نِساءِ الْعالَمين ‏» طبق اين آيه حضرت مريم به مرتبه عصمت نائل آمده و برترين زن عصر خود محسوب شده است. حضرت خديجه به استناد سخن رسول خدا صلي الله عليه و آله نيز هم به مرتبه عصمت نائل آمده و هم برترين زن عصر خويش است. جايگاه حضرت خديجه نزد رسول خدا بسيار والا بود به گونه‌اي که بعد از ايشان رسول خدا از ايشان به خوبي ياد مي‌کردند. هرگاه حضرت خديجه را ياد مي‌کرد مي‌فرمود خديجه و کيست مانند خديجه! مرا تصديق کرد زماني که همه تکذيبم کردند؛ مرا در دين خدا ياري کرد و با مال خود مرا بر رسالتم توانا ساخت؛ خداوند مرا فرمان داده که خديجه را بشارت دهم خداوند در بهشت خانه‌اي از زمرد براي او بنا کرده است.

مدير گروه پاسخ به شبهات پژوهشکده امامت اضافه کرد: در حديث ديگري بيان شده که برترين زنان عالم چهار نفر هستند که يکي از انها حضرت خديحه است. علاقه پيامبر صلي الله عليه و آله به خديجه عليها السلام سبب شده بود که بستگان و دوستان وي نيز همواره مورد تفقد پيامبر صلي الله عليه و آله قرار گيرند. چنان که نقل شده است سال‌ها بعد از وفات حضرت خديجه عليها السلام، زماني که هاله (خواهر حضرت خديجه) به منزل رسول خدا در مدينه رفت، حضرت بسيار مسرور شد و با احترام او را به منزل خود دعوت کرد.

وي افزود: عظمت حضرت خديجه بعد از پيامبر نيز ادامه داشت و نُقل مجالس بود. هرجا سخن از فضائل بوده نام ايشان مي‌آمد. در مجلسي که امام حسن عليه السلام حضور داشت معاويه گفت چه کسي شريف‌ترين نسب را دارد؟ صعصة بن صوحان از اصحاب خوب اميرمؤمنان عليه السلام اشاره به امام حسن عليه السلام کرد و گفت او برترين نسب را دارد و در گفتگو به جده ايشان حضرت خديجه اشاره مي‌کند.(انساب الاشراف، ج 5، ص 37) زين بن علي بن شهيد و محمد نفس زکيه وقتي به افتخارات خود اشاره مي‌کند خود را از نسل حضرت خديجه معرفي مي‌کنند. روز عاشورا نيز امام حسين عليه السلام به جده خود حضرت خديجه افتخار کرده و فرموده‌اند آيا مي‌دانيد جده من حضرت خديجه نخستين زن مسلمان از اين امت است.

احمدي ادامه داد: امام سجاد نيز در خطبه شام خود را با حضرت زهرا و حضرت خديجه معرفي مي‌فرمايد و در يکي از دعاهاي خود در صحيفه سجاديه، در کنار نام چهارده معصوم نام حضرت خديجه سلام الله عليها را برده و بر همه ايشان درود و صلوات مي‌فرستد. عظمت حضرت خديجه به گونه‌اي است که در برخي از زيارات معصومين در مقام معرفي شخصيت ائمه عليهم السلام انتساب ايشان به حضرت خديجه بيان مي‌شود. بنابراين مي‌توان به اين سخن پي برد که عظمت وجودي حضرت خديجه سلام الله عليها از بسياري از زنان و مردان امت بالاتر بوده و در ميان زنان امت بعد از حضرت زهرا سلام الله عليها بالاترين زن و بهترين همسر رسول خدا معرفي شده است.