زنگ خطر جدي براي کشاورزي آذربايجان شرقي

در آذربايجان شرقي نيز پس از چند روز افزايش محسوس دما و حال‌وهواي بهاري، پيش‌بيني‌هاي هواشناسي از ورود توده هواي سرد و کاهش قابل توجه دما در روزهاي پاياني هفته آينده حکايت دارد؛ شرايطي که مي‌تواند باغ‌هاي زودگل و مزارع سبزي و صيفي را در معرض تهديد جدي قرار دهد.

مسئولان و کارشناسان بخش کشاورزي استان با اعلام وضعيت آماده‌باش، بر ضرورت هوشياري و اجراي دقيق توصيه‌هاي فني تأکيد دارند تا از بروز خسارات گسترده جلوگيري شود.

آغاز زودهنگام فعاليت درختان؛ هشداري از سوي هواشناسي

يونس اکبرزاده، رئيس گروه تحقيقات هواشناسي آذربايجان‌شرقي، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزايش کم‌سابقه دما در روزهاي اخير اظهار کرد: گرماي ايجادشده موجب تحريک درختان و آغاز زودهنگام فعاليت فيزيولوژيک آن‌ها شده است.

وي افزود: درختان هسته‌دار از جمله بادام، زردآلو و هلو که ذاتاً زودگل هستند، بيش از ساير گونه‌ها در معرض خطر سرمازدگي قرار دارند؛ چراکه با کوچک‌ترين افت دما در مرحله تورم جوانه يا گل‌دهي، آسيب جدي خواهند ديد.

اکبرزاده با استناد به نقشه‌هاي پيش‌يابي جوي تصريح کرد: اين گرماي فعلي پايدار نيست و از اواسط هفته آينده با نفوذ توده هواي سرد، دماي استان کاهش چشمگيري خواهد داشت و شرايط دوباره رنگ و بوي زمستاني مي‌گيرد.

وي هشدار داد: تغيير ناگهاني از گرما به سرما مي‌تواند خسارات اقتصادي قابل توجهي به بخش باغي استان وارد کند و لازم است باغداران از هم‌اکنون تمهيدات لازم را در دستور کار قرار دهند.

آماده‌باش جهاد کشاورزي در دهه نخست اسفند

صادق نادري، معاون بهبود توليدات گياهي سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان شرقي نيز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به شرايط حساس پيش‌رو گفت: افزايش دماي اخير نياز سرمايي درختان را تکميل و آن‌ها را وارد فاز رشد کرده است؛ در چنين وضعيتي افت ناگهاني دما احتمال ريزش گل، سرمازدگي و بروز خسارات فيزيولوژيک را به‌شدت افزايش مي‌دهد.

وي با تأکيد بر پرهيز از هرگونه اقدام تحريک‌کننده رشد افزود: باغداران تا عبور کامل موج سرما از انجام عمليات هرس، آبياري سنگين و مصرف کودهاي ازته خودداري کنند؛ زيرا اين اقدامات حساسيت درختان را در برابر تنش سرما بيشتر مي‌کند.

نادري يادآور شد: طبق تجربه سال‌هاي گذشته، بيشترين افت دما معمولاً بين ساعت 3 تا 6 بامداد رخ مي‌دهد و باغداران بايد در اين بازه زماني مراقبت ويژه‌اي داشته باشند.

نسخه فني براي کاهش خسارات احتمالي

معاون بهبود توليدات گياهي سازمان جهاد کشاورزي استان مجموعه‌اي از راهکارهاي فوري براي کاهش آسيب سرمازدگي را تشريح کرد و گفت: آبياري سبک و سطحي پيش از وقوع سرما براي حفظ گرماي خاک، استفاده از بخاري‌ها و سامانه‌هاي گرمايشي در باغ‌ها، ايجاد دود کنترل‌شده بدون به‌کارگيري مواد آلاينده نظير لاستيک، پوشش‌دهي نهال‌ها و درختان جوان و استفاده از تونل‌هاي پلاستيکي در مزارع سبزي و صيفي از جمله اقدامات مؤثر است.

وي همچنين آبياري باراني ضديخ در باغ‌هاي مجهز، مصرف متعادل کودهاي پتاسه براي افزايش مقاومت گياه و پايش مستمر دماي شبانه را از ديگر توصيه‌هاي ضروري عنوان کرد.

نادري در بخش زراعت نيز نسبت به مصرف بي‌رويه کودهاي ازته هشدار داد و گفت: کود سرک بايد تنها در صورت پيش‌بيني بارش مؤثر و بر اساس توصيه کارشناسان مصرف شود؛ در غير اين صورت مي‌تواند به تضعيف گياه و کاهش عملکرد منجر شود.

به گفته وي، در مزارع ديم با رطوبت کافي خاک و در مرحله پنجه کامل، محلول‌پاشي دو درصد اوره همراه با سه در هزار سولفات روي توصيه مي‌شود. همچنين در اراضي فاقد کود پايه، مصرف حداکثر 25 کيلوگرم اوره سرک در اسفندماه و صرفاً در صورت پيش‌بيني بارش امکان‌پذير است.

نادري افزود: در گندم آبي، جبران کمبود فسفر از طريق کودآبياري و مصرف پتاسيم در مراحل پاياني پنجه‌زني تا پيش از ظهور سنبله، به افزايش مقاومت گياه و تثبيت عملکرد کمک مي‌کند.

نگاه بلندمدت به مديريت تنش‌هاي اقليمي

احمد بايبوردي، رئيس مرکز تحقيقات و آموزش کشاورزي و منابع طبيعي آذربايجان‌شرقي در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به لزوم رويکرد علمي در مديريت مزارع و باغ‌ها گفت: مقابله با تنش‌هاي دمايي صرفاً با اقدامات مقطعي ممکن نيست و بايد برنامه‌ريزي بلندمدت براي کاهش ريسک توليد در دستور کار قرار گيرد.

وي انتخاب ارقام ديرگل در مناطق سردسير، احداث بادشکن‌هاي اصولي، پرهيز از کشت در اراضي پست و سردگير، افزايش ماده آلي خاک، توسعه سامانه‌هاي نوين آبياري به‌ويژه آبياري قطره‌اي، بيمه محصولات کشاورزي و مديريت اصولي هرس را از مهم‌ترين راهبردهاي پايدار برشمرد.

بايبوردي خاطرنشان کرد: بيشترين خسارت زماني رخ مي‌دهد که پس از يک دوره گرماي زودهنگام، سرماي ناگهاني وارد شود؛ زيرا گياه در مرحله حساس گل‌دهي قرار دارد و آستانه تحمل آن به حداقل مي‌رسد.

وي همچنين درباره تنش گرما گفت: آبياري در ساعات خنک روز، استفاده از مالچ، محلول‌پاشي آمينواسيدها و عصاره جلبک دريايي و بهره‌گيري از سايه‌بان در محصولات حساس، مي‌تواند از آسيب گرمايي جلوگيري کند.

آزموني ديگر براي کشاورزي استان

با توجه به هشدارهاي صادرشده و احتمال افت محسوس دما در روزهاي آينده، بخش کشاورزي آذربايجان شرقي در وضعيت آماده‌باش قرار گرفته است. تجربه سال‌هاي گذشته نشان مي‌دهد بي‌توجهي به هشدارهاي هواشناسي مي‌تواند خسارات سنگيني به باغ‌ها و مزارع وارد کند.

کارشناسان بر اين باورند که عبور ايمن از اين دوره ناپايدار اقليمي، نيازمند واکنش سريع، هماهنگي مستمر با کارشناسان جهاد کشاورزي و اجراي دقيق توصيه‌هاي فني است.

در اقليم متغير امروز، کشاورزي بيش از هر زمان ديگري به مديريت علمي، برنامه‌ريزي آينده‌نگر و تصميم‌گيري به‌موقع وابسته است. موج سرماي پيش‌رو آزموني تازه براي بهره‌برداران استان خواهد بود؛ آزموني که موفقيت در آن به ميزان آمادگي و هوشياري کشاورزان بستگي دارد.

منبع: خبرگزاري مهر