زندگينامه آيت الله حاج ميرزا کاظم مجتهد شبستري متولد

در سال 1307 هجري قمري برابر با سال 1268 شمسي در شهر شبستر ديده به جهان گشود. دروس مقدماتي و بخشي از سطوح عالي علوم ديني را از روحانيان محل به ويژه ميرزا محمد شبستري فرا گرفت.

تحصيلات

وي براي کسب معلومات فراوان راهي عتبات عاليات گرديد و در حوزه هاي علميّه نجف اشرف ، کربلا و سامرا به تحصيل پرداخت . اسامي استادان وي در آن ديار چنين است : آيت اللّه سيّد محمّد کاظم يزدي طباطبايي ، آيت اللّه ملاّ فتح اللّه شيخ الشريعه اصفهاني ، آيت اللّه سيّد محمّد فيروز آبادي ، آيت اللّه شيخ محمّد حسين غروي اصفهاني ، آيت اللّه ميرزا محمّد حسين نائيني ، آيت اللّه شيخ زين العابدين مرندي تبريزي و آيت اللّه ميرزا محمّد تقي شيرازي. او پس از نيل به درجه اجتهاد موفق به دريافت اجازات متعدد اجتهاد و استنباط احکام اسلامي از اساتيد نامبرده گرديد و در ضمن آيت اللّه حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي در حاشيه اجازه آيت اللّه سيّد محمّد فيروز آبادي مقام علمي و اجتهادي وي را تأييد کرده است.

آيت الله حاج ميرزا کاظم مجتهد شبستري پس از 18 سال اقامت دائم در سرزمين علوي و تلاش هاي شبانه روزي در وادي تدريس ، تحصيل و تهذيب نفس به زادگاهش  شبسترمراجعت نمود و به امور شرعي و تدريس سطوح مختلف حوزوي پرداخت .

تأسيس مدرسه علميّه شبستر

آيت اللّه مجتهد شبستري پس از بازگشت از نجف اشرف به مدت 12 سال در شبستر سکونت نمود که از اهم فعاليت هاي وي در آن شهر مي توان به تأسيس حوزه علميّه اين شهر اشاره نمود.

نويسنده کتاب «مختصري از تاريخ شبستر» در اين مورد مي نويسد :

تاريخچه مدرسه علوم ديني شبستر  که در آن تا کتاب شرح لمعه دمشقيه تدريس مي شده است همزمان با برگشت حضرت آيت اللّه العظمي ميرزا کاظم آقا شبستري از حوزه مقدس علميه نجف اشرف به منطقه آغاز مي شود . آنگاه که آن عالم وارسته و ربّاني بعد از سال ها تعلّم و تعليم و تزکيه به شبستر مراجعت مي کند، علماي منطقه و افراد متدين، گرد شمع وجود او جمع مي شوند و از ارشادات و راهنمايي هاي او استفاده مي کنند . آن بزرگوار ، علوم حوزوي را براي علاقمندان و طلاّب تدريس مي نمود .

آيت اللّه مجتهد شبستري در پاسخ سؤال آيت اللّه ملاّ علي واعظ خياباني نويسنده کتاب «علماي معاصرين» درباره تأسيس مدرسه يادشده مي نويسد :

يک باب حياطي که به عنوان وقف خاصّ براي خود و پس از وفات نسلاً بعد نسل بوده و در تصرّف توليتيِ اينجانب است حجرات فوقاني و تحتاني تأسيس نموده و براي حضرات طلاّب علوم دينيّه که در شبستر حاضر مي شدند منازلي مهيّا کرده و تقريبا دوازده سال که مزاحمت نمي شد فضلاء و دانشمندان با تقوا و وعّاظ با علم و عمل که طرز تبليغ و خصوصيّات منبر را که آشنا شده اند که چند نفرشان وفات کرده و چندي ديگر به حمداللّه در حال حيات مي باشند.

از ثمرات همان مدرسه است اخيرا که موانع قوي و پيش آمدهاي ناگوار اتّفاق افتاده قدرت شرعي منسلب گرديد و حضرات طلاّب که متجاوز از چهل نفر بودند، متفرّق گرديدند .

مدرسه علميّه شبستر پس از مدت ها تعطيلي، هم اکنون يکي از مراکز تربيت و تحصيل طلاب علوم ديني در منطقه آذربايجان بوده و تحت نظارت مديريت حوزه علميّه قم اداره مي شود.

 خطابه

از جمله فعاليت هاي آيت اللّه مجتهد شبستري در شبستر و تبريز ، تبليغ و ترويج مکتب جعفري و اقامه نماز جماعت بود. در همين راستا، وي به خطابه و وعظ و اندرز روي آورد و با ايراد سخنراني هاي دلنشين روشنايي بخش محفل دوستداران اهل بيت عليهم السلام گرديد. سخنراني هاي وي به قدري شيرين و پُرمحتوي بود که مردم از اطراف و اکناف در روزهاي جمعه، عيدها و وفات ها براي استفاده از بيانات ايشان پاي منبرش جمع مي شدند و هر کس به حسب استعداد از کلمات هدايتگر آن فقيه استفاده مي کردند .

 آيت اللّه ملاّ علي واعظ خياباني در اين زمينه مي نويسد:

در ايّام جمعه و وفيات ائمه و مواقف شريفه و اوقات متبرکه، مردم از هر طرف و محلاّت دور دست براي استفاده از بيانات وافيه و تحقيقات کافيه معظم له به پاي منبر ايشان اجتماع مي کنند و منبر صحبتش جامع و نافع همه طبقات ناس که هر کس به حسب استعداد خود از انوار کلمات شريفه اش اقتباس مي نمايند.

تأسيس مدرسه اسلامي

طوفان حوادث ستمگرانه پهلوي اوّل، مانع از استمرار فعاليت هاي علمي و فرهنگي آيت اللّه حاج ميرزا کاظم آقا گرديد و لذا پس از 12 سال اقامت در شبستر به تبريز عزيمت نمود و 10 سال در آن سامان به فعاليت هاي ديني و تأسيس مدرسه اسلامي براي نونهالان مسلمان تا حدّ متوسطه همت گماشت . اين مدرسه در انتهاي بازار جمعه مسجد ، روبروي تيمچه حاج مير ابوالحسن ، بين مدرسه کاظميه و مسجد آيت اللّه حاج ميرزا صادق آقا مجتهد داير بود که بيش از 350 نفر دانش آموز داشت و توسط اين فقيه فرزانه و معلمان دلسوز اداره مي شد. خود ايشان در مورد علل تأسيس مدرسه اسلامي مي نويسد :

پس از مهاجرت به تبريز و اشتغال به تدريس حضرات طلاّب و وظايف منبر به مقدار ميسور، مدرسه اي براي تعليم اطفال مؤمنين به وسيله معلّمين و کارمندان متديّن بر طبق وظيفه شرعي تأسيس و دائما مراقبت داشته. بحمداللّه تعالي فعلاً متجاوز از سيصد و پنجاه نفر به تعلّم قرآن و فارسي و حساب و شرعيّات و ياد گرفتن عقايد حقّه اثني عشريّه مشغول مي باشند.

مرحوم عبدالعلي کارنگ در مورد محل تأسيس مدرسه و وضعيت فعلي آن مي نويسد : مرحوم ميرزا قاري در خانه اي که در انتهاي بازار جمعه مسجد ، روبروي تيمچه حاج ميرابوالحسن ، بين مدرسه کاظميه و مسجد ميرزا صادق آقا واقع شده منزل داشت . بعدها مدرسه ترقي در اين خانه تأسيس گرديد . در زمان مرحوم حاج ميرزا کاظم شبستري مجتهد معروف نيز مدتي مدرسه دينيه اي در آن جا داير شد. اکنون متروک و مبدل به انبار کالا گرديده است.

تدريس

آيت اللّه مجتهد شبستري در کنار برنامه هاي علمي، تحقيقي و رسيدگي به کارهاي ديني و مراجعات مردمي به تدريس سطوح مختلف حوزه نيز اشتغال داشت؛ به طوري که طلاّب و فضلاي مستعدي در محفل علميش حضور داشته و از چشمه جوشان وي بهره ها برده اند.

از عالمان و فقيه هايي که در مکتب درسي ايشان حضور يافته اند مي توان برخي از افراد را نام برد :

1 . سيّد اسماعيل اصفيايي شندآبادي ،

2 . سيّد جليل موسوي ملکي ،

3 . سيّد عبداللّه موسوي شبستري ،

4 . ميرزا محمّد صابري تبريزي،

رحلت

اين فقيه والامقام پس از سال ها خدمت به اسلام و مسلمين، مبتلا به بيماري سرطان معده شد که جهت مداوا به تهران عزيمت کرد، اما معالجات مؤثر واقع نشد و در چهاردهم ذي حجةالحرام 1366 قمري مصادف با ششم آبان ماه 1326 شمسي به رحمت ايزدي پيوست. پيکر پاکش جهت خاکسپاري به قم حمل گرديد تا در مقبره تاجر خوشنام، مرحوم حاج محمدباقر خويي کلکته‌چي در جوار حرم مطهر کريمه اهل البيت فاطمه معصومه در قبرستان نو به خاک سپرده شد..