رونمايي از اولين پايگاه «زيرزميني» نيروي هوايي ارتش با نام «عقاب44»

اين نخستين پايگاه هوايي «زيرزميني» ارتش جمهوري اسلامي ايران که رسانه‌اي مي‌شود و اطلاعات بيشتري از ديگر پايگاه‌هاي اين نيرو که در زير زمين احداث شده‌اند منتشر نشده است.

مشخصات پايگاه عقاب 44

پايگاه هوايي راهکنشي عقاب 44 ارتش قابليت پذيرش و عملياتي کردن انواع جنگنده‌هاي شکاري و بمب‌افکن و همچنين پرنده‌هاي بدون سرنشين نيروي هوايي ارتش را دارد.

اين پايگاه با در اختيار داشتن اماکني چون آلرت، پست فرماندهي، آشيانه‌هاي نگهداري جنگنده، مراکز تعمير و نگهداري هواپيما، تجهيزات ناوبري و فرودگاهي، مخازن سوخت و ... اين قابليت را دارد تا انواع جنگنده‌هاي نيروي هوايي را براي انجام ماموريت‌هاي محوله پذيرا باشند.

اين پايگاه بزرگ زيرزميني، قابليت پذيرش و بکارگيري عملياتي انواع جنگنده‌هاي نيروي هوايي ارتش را نيز خواهد داشت.

گفتني است عقاب 44 يکي از چندين پايگاه هوايي راهکنشي زيرزميني نيروي هوايي ارتش است که طي سال‌هاي گذشته متناسب با نياز عملياتي اين نيرو و با در نظر گرفتن اصول پدافند غيرعامل در مناطق مختلف کشور احداث شده است.

احداث اين پايگاه‌ها در نقاط مختلف متناسب با نيازها و با ضريب ايمني بالا با توجه به طراحي و استقرار در زير کوه‍ها قابليت اجراي عمليات غافلگيرانه هوايي را از مکان و زمان دور از انتظار دشمنان فراهم مي‌کند.

اين پايگاه‌ها با نگهداري جنگنده‌ها در مکان‌هاي امن و تجهيز آن‌ها به سامانه‌هاي جنگ الکترونيک، بمب‌ها و موشک‌ها از جمله ياسين، قائم و آصف امکان عمليات دورايستا و افزايش برد راهبردي براي اهداف دوردست را فراهم کرده است.

پيش از اين ارتش جمهوري اسلامي ايران از پايگاه پهپادي 313 که آنهم يک پايگاه زيرزميني بود رونمايي کرده بود و اين روند نشان مي‌دهد که ارتش برنامه مدوني براي ايجاد پايگاه‌هاي زيرزميني در حوزه هوايي دارد.

ساخت پايگاه‌هاي زيرزميني در نيروهاي مسلح کشورمان قدمتي چند دهه اي دارد و شايد بتوان ساخت نخستين پايگاه‌ها يا شهرهاي زيرزميني را براي حفاظت از يگان‌هاي موشکي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي نسبت داد.

اما رفته رفته اين موضوع به شيوه‌اي مرسوم در ساير يگان‌هاي نيرو‌هاي مسلح بدل شد و پس از نيروي هوافضا که تاکنون چندين شهر زيرزميني براي يگان‌هاي موشکي خود ساخته، نيروي دريايي سپاه نيز از شهرموشکي براي حفاظت و بکارگيري موشک‌هاي کروز ضد کشتي رونمايي کرد.

ساخت شهرهاي زيرزميني اما منحصر به يگان‌هاي موشکي نماند و با توسعه توان پهپادي در ارتش و سپاه،‌ شهرهاي زير زميني پهپادي هر دو نيرو نيز رونمايي شدند.

اما تاکنون خبري از ساخت يک پايگاه هوايي کامل در زير زمين مطرح نشده بود از اين جهت مي‌توان گفت نيروهاي مسلح کشورمان به دستاورد جديدي دست پيدا کرده‌اند که نقش بسزايي در حافظت از جنگنده‌هاي نهاجا خواهد داشت.

ساخت پايگاه‌هاي هوايي براي حفاظت از جنگنده‌ها در دوره جنگ سرد اهميت بالايي پيدا کرد و برخي کشورها بخصوص کشورهاي بلوک شرق براي حفاظت از توان هوايي خود در برابر حملات هوايي احتمالي کشورهاي بلوک غرب به سمت ساخت پايگاه‌هاي زيرزميني حرکت کردند.

در ادامه با پيشرفت تسليحات هوا به زمين و افزايش دقت و قدرت تخريب اين تسليحات، احداث پايگا‌ه‌هاي زير زميني اهميت بيشتري پيدا کرد و برخي کشورهاي اروپايي هم به سمت ساخت اين گونه پايگاه‌ها گام برداشتند.

بازتاب شهر پهپادي ارتش ايران در رسانه‌هاي رژيم صهيونيستي

پس از فروپاشي شوروي، برخي از اين پايگاه‌ها در کشورهاي شرقي بلا استفاده و متروکه شدند اما همچنان در برخي کشورها مانند چين، کره شمالي، سوئيس و تايوان شاهد فعاليت پايگاه‌هاي هوايي زيرزميني هستيم.

احداث چنين پايگاه‌هايي چند جنبه مورد اهميت است. مهمترين دليل روي آرودن کشورها به ساخت پايگاه‌هاي هوايي زيرزميني رعايت اصول پدافند غيرعامل است.

حفاظت از پايگاه‌هاي هوايي به دليل اهميت و ارزش بالايي که اين پايگاه‌هاي براي هر کشوري دارند امري حساس و حياتي است. به همين منظور، معمولاً لايه‌هاي پدافند هوايي متعددي براي حفاظت از اين پايگاه‌ها در نظر گرفته مي‌شود.

ايجاد لايه‌هاي دفاعي متعدد با سامانه‌هاي راداري، موشکي و توپخانه‌اي متنوع براي ايجاد چتر پدافندي در سطوح مختلف، هر قدر هم که پيشرفته باشد قادر به دفع صد درصدي حملات هوايي دشمن نخواهد بود و قطعا ميزاني از خسارت را به بار خواهد آورد.

از سوي ديگر بکارگيري سامانه‌هاي پدافندي هزينه‌هايي شامل خريد، توليد آموزش نيروي انساني و تعمير و نگهداري اين سامانه‌ها را در پي دارد و به همين دليل نيروهاي مسلح به دنبال کاهش هزينه‌هاي خود در اين حوزه هستند که احداث پايگاه‌هاي زيرزميني يکي از اين روش‌ها است.

از سوي ديگر احداث پايگاه‌هاي زيرزميني به دليل آن که در اعماق زمين و با استفاده از مصالح مستحکم ساخته مي‌شود از حفاظت بسيار بهتري نسبت به پايگاه‌هاي هوايي روي زمين‌ برخوردار است و در صورتيکه در مکاني مناسب ساخته شود قادر به مقاومت در برابر بمب‌هاي سنگر شکن نيز خواهد بود.

يکي از مشکلاتي که پايگاه‌هايي هوايي با آن روبرو هستند، مقابله با حملات بيولوژيک است. در همه پايگاه‌هاي هوايي يگان هايي براي مقابله با چنين حملاتي پيش بيني شده است تا صورت وضوع حملات بيولوژيک، نسبت به پاکسازي و ايمن سازي تجهيزات و فضاي پايگاه اقدام کنند.

اين موضوع اقدامي زمانبر است و موجب مي‌شود جنگنده‌هاي يک پايگاه تا پايان عمليات پاکسازي قادر به اجراي ماموريت نباشند. پايگاه‌‌هاي زيرزميني اما قادر خواهند بود در مقابل حملات بيولوژيک و شيميايي نيز از جنگنده‌ها و هواگردها حفاظت کنند و در صورتي وقوع چنين حملاتي به پايگاه‌هاي هوايي، پايگاه‌هاي زيرزميني از قادرند بخوبي از تجهيزات محافظت کنند.

مصون ماندن از ديد ماهواره‌هاي جاسوسي و پهپادها و هواپيماهاي شناسايي مزيت ديگر پايگاه‌هاي زيرزميني است. زماني که يک پايگاه به زيرزمين انتقال پيدا مي‌کند،‌ دشمن ديگر قادر نخواهد بود با استفاده از تجهيزات تصويربرداري هوايي، اطلاعات بدرد بخوري از آن پايگاه‌ بدست آورد.

در اين پايگاه‌ها تعداد جنگنده‌ها، وضعيت آمادگي، تسليحات مورد استفاده و شرايط تعمير و نگهداري جنگنده‌ها از ديد دشمن مخفي مي‌ماند و همين موضوع تا حد قابل توجهي ابتکار عمل را در دست کشور دارنده چنين پايگاهي قرار مي‌دهد.

تنها مکان آسيب پذير در پايگاه‌هاي هوايي که روي زمين است باند پرواز و تاکسي وي پايگاه‌ است که امکان بمباران و صدمه ديدن آن وجود دارد. در صورت اين اتفاق نيز ترميم موقت باند پرواز  و تاکسي وي با تجهيزات خاصي مانند صفحات فولادي وجود دارد تا جنگنده بتواند در کوتاه ترين زمان ممکن پرواز کند.

با توجه به موارد پيش گفته، براي کشوري مانند ايران که با دشمناني روبرو است که از تجهيزات پيشرفته هوايي و تسليحات مدرن هواپايه برخوردار هستند، احداث پايگاه‌هاي زيرزميني براي حفاظت از تجهيزات حساس و حياتي امري ضروري است.

حالا ارتش جمهوري اسلامي ايران نيز براي حفاظت از جنگنده‌هاي خود که در حقيقت يکي از با ارزش‌ترين دارايي‌هاي اين نهاجا هستند دست به ساخت چنين پايگاه‌هايي زده است.

احداث چنين پايگاه‌هايي علاوه بر آنکه نقش بسزايي در حفاظت از جنگنده‌هاي ارتش خواهد داشت هزينه‌هاي حفاظت از چنين پايگاه‌هايي را هم بسيار کاهش مي‌دهد.