راهکارهاي امام هادي براي انجام توبه نصوح چيست؟

*توبه نصوح چيست؟

باطني مثل ظاهر، بلکه بهتر از ظاهر! اين گزاره را را امام هادي عليه السلام لازمه‌ي توبه نصوح مي داند. حجت الاسلام بياتاني در اين خصوص مي گويد:«سه ماه پرفيض رجب و شعبان و رمضان، بهار عبادت و فرصت مناسب تري براي بازگشت به سوي خدا هستند و خوب است در اين فرصت نوراني در رابطه ي مان با خدا و کيفيت بندگي مان به درگاه او تجديدنظر کرده و خودمان را در مسير تقرب به او با سرعت بيشتري جلو ببريم. خوب است همين ابتداي بهار توبه و بندگي با توجه به روايتي نوراني از امام هادي عليه السلام، توبه را از زاويه اي ديگر ببينيم و با پيدا کردن نگرشي جديد به مبحث توبه دريچه هاي تازه تري نيز به سوي آن به رويمان باز شود.زماني که از امام هادي عليه السلام پرسيدند توبه ي نصوح چيست؟ايشان پاسخ دادند:أنْ يَکونَ الباطِنُ کالظّاهِرِ وأفْضَلَ مِن ذلکَ.يعني اين است که باطن مثل ظاهر بلکه بهتر از ظاهر شود.(جلد 6 بحارالانوار).»

*واقعا پاکي دل، کافيست؟!

«دل، بايد پاک باشد!» اين هم تکراريست؟ باشد! براي توضيح و اثبات اشتباه بودن برخي گزاره هاي پر تکرار،به ناچار تکرارشان مي کنيم.اما اشتباه بودن اين گزاره را حجت الاسلام بياتاني با توجه به همان روايت توبه نصوح از امام هادي ،به خوبي توضيح مي دهد:«قبل از اينکه به اين موضوع بپردازيم که چگونه مي شود باطن را بهتر از ظاهر کرد. اين سوال مطرح مي شود که چرا امام ابتدا فرمودند باطن مثل ظاهر شود و سپس يک گام فراتر رفته و بهتر شدن باطن از ظاهر را بيان فرمودند؟پاسخ اين است که امام مي خواهند تفکر غلط بي توجهي به صلاح ظاهر را نفي کنند و جلوي سوء استفاده ي کساني که معتقدند پاکي دل کافي است و ظاهر و سلوک ديندارانه لازم نيست را بگيرند.درواقع وقتي امام مي فرمايند توبه اين است که باطنت مثل ظاهرت شود پيش فرض اين بيان، طهارت ظاهري و رفتاري و سلوکي است.»

*عبادت و حسنات پنهاني راهي براي بهتر شدن باطن از ظاهر

«هرکس در ماه رجب صدقه بدهد،خداوند روز قيامت در بهشت او را به ثوابي گواهي مي دارد که هيچ چشمي نديده و هيچ گوشي نشنيده و به خاطر بشري خطور نکرده است.(بحار الانوار، ج97)» حالا اين فرمايش مولايمان امام علي عليه السلام را ضميمه کنيد به ادامه صحبت هاي حجت الاسلام بياتاني و کِيفش را ببريد:«حال بايد به پاسخ اين سوال بپردازيم که براي ارتقاء باطن براي اينکه هم تراز ظاهر يا حتي بهتر از آن شود چه بايد کرد؟»

يکي از مهمترين راهکارهايش عبادات و حسنات مخفي و به دور از چشم ديگران است.لذا طبق روايات صدقه  مستحبي اگر پنهان باشد ثوابش 70 برابر است.يا طبق روايت ديگري از اميرالمومنين عليه السلام:صَدَقَةُ اَلسِّرِّ فَإِنَّهَا تُکفِّرُ اَلْخَطِيئَةَ وَ صَدَقَةُ اَلْعَلاَنِيةِ فَإِنَّهَا تَدْفَعُ مِيتَةَ اَلسُّوءِ که حضرت براي صدقه ي پنهاني اثر دروني و تهذيبي و براي صدقه ي آشکار اثر بيروني ذکر مي کنند و اين بيانگر تاثير ويژه  حسنات پنهاني در ارتقاء و تهذيب باطن است.همچنين بايد به آيه ي شريفه ي تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا کَانُوا يَعْمَلُونَاشاره کرد که براي نمازشب و مناجات سحرگاهي که يکي از بارزترين مصاديق عبادات پنهان است پاداشي فوق تصور انسان را ذکر مي کند.»

*زيارت جامعه کبيره،منبعي جامع براي افزايش معرفت به ساحت امام

مرحوم فاطمي نيا اهميت و جايگاه زيارت جامعه کبيره را اين گونه بيان کرده بود:«اگر بعضي از فرازهاي جامعه کبيره را کسي بفهمد، ممکن است وجودش منشأ خوارق عادات بشود؛ فلسفه زيارت جامعه به اين دليل بود که لازم بود شيعه تکاني بخورد.»

حجت الاسلام بياتاني يکي ديگر از عوامل اصلاح و ارتقاء باطن را اتصال آن به معدن نور و طهارت،يعني وجود مقدس امام مي داند و در ادامه مي گويد:«نمي شود بدون اتصال به امام باطن را بهتر از ظاهر و به عبارت ديگر توبه نصوح کرد و مقدمه اين اتصال و دوام آن معرفت است.براي افزايش معرفت به ساحت امام،منبعي جامع تر و مورد اعتمادتر از زيارت جامعه ي کبيره ي صادر شده از امام هادي عليه السلام سراغ نداريم.

در قدم اول پيشنهاد مي شود همان گونه که زيارت عاشورا و دعاي عهد و دعاي ندبه و ... در بين ما رواج دارند و مجالسمان را به آنها زينت مي دهيم؛اهتماممان به زيارت جامعه  کبيره را نيز بيشتر کرده و در منازل و مساجد و حسينيه ها جلسه ي زيارت جامعه  کبيره همراه با دعوت از استادي براي شرح مضامين آن برگزار کنيم و عطر معرفت به جايگاه رفيع امام را در جامعه و شهر و ديارمان بپراکنيم.

همچنين لازم است آنقدر فرازهاي اين زيارت نوراني را در فضاي حقيقي و مجازي و به صورت تابلو و پرچم و پيامک و ... منتشر کنيم و به ديگران برسانيم که به مرور زمان لباس غربت از تن آنها خارج شده و در بين مردم جامعه معروف شوند.مثلا وقتي باران مي بارد عبارت نوراني «بکم ينزل الغيث» زيارت جامعه ي کبيره در قالب يک پيام زيبا و تاثيرگذار در فضاي مجازي و حقيقي به مردم يادآوري شود. لازمه  افزايش معرفت به امام(چه به صورت شخصي و چه به صورت اجتماعي) ايجاد و تقويت اتصال روحي با امام است.»