خطر «اَبَر بحران سالخوردگي» در کشور

خطر اَبَر بحران سالخوردگي

صابر جباري فاروجي سرپرست اداره جواني جمعيت وزارت بهداشت، با عنوان اين مطلب که اگر به فکر جواني جمعيت نباشيم در کمتر از يک دهه پيش رو دچار «اَبَر بحران سالخوردگي» خواهيم شد، گفت: برنامه ريزي وزارت بهداشت در اجراي قانون جواني جمعيت، حداقل دارا بودن سه فرزند براي هر خانواده است.

به گزارش خبرنگار مهر، وي با عنوان اين مطلب که بايد باور کنيم کشور به سمت پيري مي‌رود، افزود: 13 استان برخوردار کشور کمترين ميزان ازدواج و فرزندآوري را دارند که نشان مي‌دهد صرف مسائل اقتصادي نمي‌تواند عامل افزايش جمعيت باشد.

در همين حال، سيدمحمد طباطبايي معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي ايران، به خبرنگار مهر گفت: در سال 95 نرخ رشد جمعيت 1.2 بود که اين عدد در سال 1400 به 6 دهم کاهش يافته است. به عبارتي در مدت 5 سال، نرخ رشد جمعيت کشور؛ 50 درصد کاهش يافته است.

وي با عنوان اين مطلب که ما به زودي دچار رشد منفي جمعيت خواهيم شد، تاکيد کرد: در سال 1429 به کشور سالخورده تبديل خواهيم شد. به طوري که در 1415 رشد جمعيت کشور 4 صدم و در 1420، رشد جمعيت کشور منفي خواهد شد.

طباطبايي افزود: اگر در سال‌هاي پيش رو به فکر جواني جمعيت نباشيم، دچار بحران جمعيتي خواهيم شد.

آمارها چه مي‌گويند

نرخ رشد جمعيت از سال 1365 تا 1385، يعني در يک دوره 20 ساله، از 3.9 به 1.6 کاهش يافته است. از سال 1385 تا 1400 نيز رشد جمعيت از 1.6 به 0.6 رسيده
است.

آمارها نشان مي‌دهد که تعداد مواليد در سال 1395 در حدود يک ميليون و 528 هزار مورد بوده است که اين تعداد در سال 1400 به يک ميليون و 119 هزار مورد رسيده است.

بررسي نرخ باروري کلي، يعني تعداد فرزندان زنده که يک زن در سنين باروري به دنيا مي‌آورد؛ نشان مي‌دهد که اين ميزان در سال 1395، 2.12 بوده که در سال 1399 به 1.56 کاهش يافته است.

ايران 1429 چگونه خواهد بود

ايران در سال 1394 در زمره کشورهاي با جمعيت جوان بوده است. در سال 1429، ايران جزو کشورهاي با جمعيت سالخورده قرار مي‌گيرد و 31.2 درصد از جمعيت کشورمان را سالمندان بالاي 60 سال تشکيل خواهند داد.

در سال 1429 از هر 3 ايراني، يک نفر سالمند خواهد بود.

ايران در مدت 35 سال از ساير کشورهاي جوان فاصله گرفته است.

پيش بيني مي‌شود رشد جمعيت کشور در سال 1405 برابر با 0.21، در سال 1410 برابر با 0.15 و در سال 1415 به 0.04 کاهش يابد.

مطابق پيش بيني‌ها، از سال 1420 به بعد رشد جمعيت ايران منفي خواهد شد.

اهميت فرهنگ سازي در حوزه مسائل جمعيتي

کارشناسان حوزه مسائل جمعتي، نقش عوامل فرهنگي و باورها و نگرش‌هاي افراد را بسيار مؤثر مي‌دانند. نرخ پايين باروري در برخي استان‌ها و خانواده‌هاي با رفاه و درآمد بالاتر، مي‌تواند مويد برجسته‌تر بودن نقش فرهنگ بر مسائل ديگري چون رفاه اقتصادي باشد.

سياست‌ها و تبليغات وسيع براي کنترل جمعيت، که طي 30 سال اخير در کشور جريان داشته است، به تدريج باعث تغيير فرهنگ عمومي و تمايل به فرزند کمتر شده است.

اصلاح اين روند، نيازمند برنامه ريزي و اجراي رويدادها و برنامه‌هاي فرهنگي در جهت اطلاع رساني گسترده به جامعه در زمينه بحران جمعيت و فرهنگ سازي براي داشتن جمعيت جوان است.

تجارب نشان مي‌دهد که فرهنگ سازي رخ نمي‌دهد مگر اينکه مردمي سازي انجام شده و مردم پاي کار بيايند.

مردم بايد در مسائل جمعيتي، نقش آفرين شده و حضور يابند و درک کنند که اگر جمعيت کاهش يابد، همه اعضاي جامعه آسيب خواهند ديد.

مردم بايد در عرصه اجرا، نظارت و برنامه ريزي جمعيت وارد شوند.

سهم وزارت بهداشت در افزايش جمعيت

قطعاً يکي از دستگاه و وزارتخانه‌هايي که نقش به سزايي در زمينه مسائل جمعيتي دارد، وزارت بهداشت است.

اين وزارتخانه متولي سلامت جامعه است و از همين رو، در مسائل جمعيتي؛ مي‌تواند بنيانگذار سياست‌ها و برنامه‌هايي باشد که منجر به افزايش جمعيت شود.

در همين راستا، تشکيل قرارگاه جواني جمعيت در وزارت بهداشت، خود بيانگر جايگاه اين وزارتخانه در پيشبرد برنامه‌ها و سياست‌هاي جمعيتي کشور است.

پوشش کامل ناباروري در مراکز دولتي، رايگان سازي زايمان طبيعي در مراکز دولتي، اختصاص 5 درصد از بودجه پژوهشي به موضوع جواني جمعيت، اعطاي کامل مرخصي زايمان به کارکنان شاغل در وزارت بهداشت به مدت 9 ماه براي زايمان يک قلو و 12 ماه براي زايمان دوقلو با رعايت پرداخت حقوق کامل و فوق العاده ويژه، کاهش نوبت شب کاري و همچنين انجام دورکاري به درخواست مادران شاغل و دانشجو تا 2 سال از تولد فرزند، کسر تعهدات قانوني خدمات پزشکان و پيراپزشکان به مدت 6 ماه به ازاي هر فرزند، راه اندازي سامانه باروري سالم جهت پايش دقيق مادران باردار، از جمله اقدامات انجام شده در سطوح کلان مديريتي در خصوص رشد جمعيت کشور است.

سامانه ملي «باروري سالم»

وزارت بهداشت بر اساس ماده 53 و 54 قانون «حمايت از خانواده و جواني جمعيت» مکلف به طراحي سامانه‌اي جامع و يکپارچه براي ثبت اطلاعات باروري، بارداري و زايمان مادران باردار و مراجعه کنندگان به مطب‌هاي پزشکان متخصص زنان و زايمان، آزمايشگاه‌ها، مراکز بهداشتي و درماني بيمارستان‌هاي دولتي و خصوصي بود که در اين راستا سامانه ملي باروري سالم طراحي شد.

در اين سامانه وضعيت بارداري زنان باردار و مراجعه کنندگان به مطب‌هاي پزشکان متخصص زنان و زايمان رصد مي‌شود و پزشکان علاوه بر اينکه به راحتي مي‌توانند در اين سامانه نسخه نويسي الکترونيکي خود را انجام دهند، مي‌توانند سوابق مراجعات قبلي بيمار به مطب خود را هم ملاحظه کنند. در صورت فراهم شدن زيرساخت‌هاي قانوني، خود افراد هم مي‌توانند به اين سوابق دسترسي داشته باشند.

اين سامانه جزو اولين سامانه‌هايي است که در آن امضاي ديجيتال طراحي شده و به همين خاطر از بابت مسائل انکار ناپذيري، مشکلي ندارد و بر اساس دستورالعمل ابلاغي قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت، پزشکان مرتبط با تخصص‌هاي مختلف مي‌توانند از قسمت‌هاي گوناگون سامانه استفاده کنند.

با توجه به اينکه اين سامانه در مرکز داده وزارت بهداشت ميزباني مي‌شود، نظارت بهتري براي حفاظت از حريم خصوصي بيماران صورت مي‌پذيرد. ايجاد بانک ناباروران از طريق امکانات موجود در سامانه در دسترس پزشکان است و با توجه به اينکه درج اطلاعات بيمار در اين بانک بسيار ساده و روان در نظر گرفته شده است، اين سامانه مبناي پوشش بيمه‌اي خدمات نازايي خواهد بود.

رصد وضعيت باروري و تأمين اطلاعات مورد نياز سياستگذاري، نظارت، مداخلات مديريتي و بهداشتي و درماني از جمله مزاياي ديگر اين سامانه است.

تشکيل شبکه گسترده درمان ناباروري در کشور

سعيد کريمي معاون درمان وزارت بهداشت، با اشاره به تشکيل شبکه گسترده درمان ناباروري در سه سطح در کشور، اظهار داشت: قبلاً مراکز سطح 2 خدمات درمان ناباروري در کشور وجود نداشت که آئين نامه آن تهيه و توسط وزير بهداشت ابلاغ شده و بر اساس آن بايد 64 مرکز درمان ناباروري سطح 2 در کشور داشته باشيم که در حال حاضر 16 مرکز سطح 2 در کشور راه اندازي شده است.

وي با بيان اينکه 85 درصد از ناباروري‌ها در مراکز سطح 2 قابل درمان است، افزود: در حال حاضر 103 مرکز سطح 3 خدمات درمان ناباروري در کشور فعال است و در يکي دو استان که مراکز سطح 3 نداشته‌اند، فضاي فيزيکي فراهم، تجهيزات و نيروي انساني آن تأمين شده است.

معاون وزير بهداشت تصريح کرد: براي راه اندازي مراکز سطح 2 خدمات درمان ناباروري اصراري نيست که حتماً بايد در مرکز استان راه اندازي شود بلکه ممکن است در شهرستان‌هاي بزرگ يک استان نيز اين مراکز راه اندازي شود. در هر استان نيز بايد حداقل يک مرکز سطح 3 درمان ناباروري داشته باشيم که در برخي استان‌ها با توجه به جمعيت بالا، چندين مرکز سطح 3 فعال هستند.

کريمي با اشاره به حمايت بيمه‌اي از درمان ناباروري، يادآور شد: در حال حاضر 90 درصد هزينه‌هاي بستري و 70 درصد هزينه‌هاي سرپايي براي خدمات درمان ناباروري، توسط بيمه‌ها پوشش داده مي‌شوند در حالي که در سال‌هاي گذشته، اين خدمات تحت پوشش بيمه نبود.