حرکت «سونامي کم‌تحرکي» به سمت کودکان سلامت هم قرباني «هزينه‌» مي‌شود!

در سال‌هايي که فدراسيون ورزش‌هاي همگاني با اجراي پويش‌هاي مختلف، همايش‌هاي خانوادگي، ورزش صبحگاهي، جشنواره‌هاي خياباني و برنامه‌هاي مناسبتي تلاش کرده فرهنگ تحرک را در جامعه گسترش دهد آمارهاي حوزه سلامت همچنان زنگ خطر را براي جامعه ايراني به صدا درمي‌آورند. آماري که نشان مي‌دهد فاصله قابل توجهي ميان برنامه‌هاي ورزش همگاني و واقعيت سبک زندگي مردم وجود دارد.

براساس آمارهاي رسمي اکنون از هر چهار کودک و نوجوان 6 تا 18 ساله يک نفر با اضافه‌وزن يا چاقي دست‌وپنجه نرم مي‌کند؛ به عبارتي حدود 22 تا 25 درصد کودکان و نوجوانان ايراني درگير اضافه‌وزن يا چاقي هستند. اين آمار در حالي مطرح مي‌شود که کارشناسان حوزه سلامت سال‌هاست نسبت به کاهش تحرک بدني، افزايش مصرف غذاهاي پرکالري و تغيير سبک زندگي هشدار مي‌دهند.

اين روزها چاقي در سنين پايين ديگر فقط يک مسئله ظاهري يا تغذيه‌اي نيست بلکه به يکي از مهم‌ترين تهديدهاي سلامت نسل آينده تبديل شده است. کودکاني که امروز تحرک کافي ندارند و ساعات زيادي از روز را با تلفن همراه، تبلت يا بازي‌هاي رايانه‌اي مي‌گذرانند در سال‌هاي آينده بيشتر در معرض بيماري‌هايي مانند ديابت، فشار خون، بيماري‌هاي قلبي و مشکلات اسکلتي قرار خواهند گرفت. بسياري از متخصصان حتي از «سونامي کم‌تحرکي» در نسل جديد سخن مي‌گويند؛ نسلي که سبک زندگي ديجيتال تحرک فيزيکي را به حداقل رسانده است.

از سوي ديگر الگوي تغذيه نيز شرايط را پيچيده‌تر کرده است. متخصصان تغذيه تأکيد مي‌کنند کالري دريافتي از قندهاي ساده بايد کمتر از پنج درصد کل کالري روزانه باشد اما مصرف نوشيدني‌هاي شيرين، تنقلات صنعتي، فست‌فودها و خوراکي‌هاي پرقند در کشور بسيار بالاتر از حد استاندارد است. حتي درباره نوشابه‌هاي رژيمي نيز هشدار داده مي‌شود و کارشناسان تأکيد دارند که مصرف نوشابه چه رژيمي و چه غيررژيمي به هيچ عنوان توصيه نمي‌شود.

در چنين شرايطي اين پرسش مطرح مي‌شود که چرا با وجود برگزاري ده‌ها پويش و برنامه در حوزه ورزش همگاني روند کم‌تحرکي و چاقي همچنان متوقف نشده است؟

واقعيت اين است که مسئله فقط نبود برنامه يا همايش ورزشي نيست. سبک زندگي جامعه ايراني طي سال‌هاي اخير تغييرات عميقي را تجربه کرده است. آپارتمان‌نشيني، کوچک شدن فضاهاي بازي کودکان، افزايش ساعات کاري، ترافيک شهري، وابستگي شديد به فضاي مجازي و تلفن همراه، کاهش امنيت و امکانات تفريحي در برخي مناطق و حتي خستگي رواني ناشي از فشارهاي اقتصادي همگي در کاهش تحرک جامعه نقش دارند.

در کنار اين مسائل ورزش براي بسياري از خانواده‌ها از يک «نياز ضروري» به يک «هزينه» تبديل شده است. هزينه ثبت‌نام باشگاه‌ها، خريد تجهيزات ورزشي، رفت‌وآمد، نبود فضاهاي رايگان استاندارد و حتي کمبود وقت باعث شده بخش زيادي از جامعه ورزش را از سبد روزمره خود حذف کند. خانواده‌اي که درگير هزينه‌هاي معيشتي است طبيعي است که ورزش را در اولويت‌هاي بعدي قرار دهد؛ به‌خصوص زماني که ورزش در ذهن جامعه بيشتر به فعاليتي لوکس يا تفريحي شباهت پيدا کرده تا ضرورتي براي سلامت.

شايد همين موضوع مهم‌ترين چالش امروز ورزش همگاني در ايران باشد؛ اينکه با وجود تبليغات گسترده، همايش‌هاي مناسبتي و برنامه‌هاي متعدد هنوز ورزش نتوانسته به بخشي ثابت از سبک زندگي مردم تبديل شود. جامعه‌اي که بخش قابل توجهي از کودکان و نوجوانانش با اضافه‌وزن روبه‌رو هستند بيش از هر زمان ديگري نيازمند تغيير نگاه به ورزش است. تغييري که ورزش را نه يک هزينه اضافي بلکه ضرورتي حياتي براي سلامت جسم و روان بداند.