جوان 19 ساله که جنبش دانش آموزي فرانسه را تاسيس کرد

رياض راني جوان 19 ساله فرانسوي در پي اعتراضات دانش آموزي در فرانسه از يک فعال عرصه دانش‌آموزان دبيرستاني، به يکي از چهره‌هاي برجسته بين المللي تبديل شده است. راني رياست اتحاديه صنفي دانش‌آموزان دبيرستان را بر عهده دارد؛ اتحاديه‌اي که از جنبش‌هاي فعلي حمايت کرده و خواستار بهبود شرايط آموزشي در مؤسسات آموزشي است.

راني در شهر روان در شمال فرانسه متولد شد. او پيش از آنکه مادرش در ژانويه گذشته به طور ناگهاني از دنيا برود ، با مادرش زندگي مي‌کرد. پدر رياض يک فرانسوي با اصالت الجزايري است که سال‌ها در مشاغل فني و دستي فعاليت کرده است.

وي پس از مرگ مادرش به شهر واترو نزديک به ليل نقل مکان کرد. او مي‌گويد تجربه شخصي‌اش باعث شده تا با دشواري‌هاي خانواده‌هاي کم‌درآمد، به‌ويژه در سايه افزايش قيمت مواد غذايي، سوخت و پيامدهاي تورم، همدردي کند.

راني به‌ تازگي تحصيل خود را در دبيرستان به پايان رسانده است؛ او در سال آخر رشته‌هايي شامل هنرهاي تجسمي، تاريخ، جغرافيا، جغرافياي سياسي و علوم سياسي تحصيل مي‌کرد و همچنين عضو شوراي اجتماعي مدرسه بود. وي در سپتامبر گذشته، پس از گذراندن دوره‌هاي تکميلي در مدرسه «اميل زولا» در واترو، موفق به اخذ مدرک ديپلم شد.

راني در آوريل گذشته رياست اتحاديه صنفي دانش‌آموزان دبيرستان را بر عهده گرفت؛ اتحاديه‌اي که در سال 2023 تأسيس شد و در زمره اتحاديه‌هاي جناح چپ فرانسه قرار دارد. اين اتحاديه مواضعي ضد فاشيسم، حامي حقوق زنان، فعال در حوزه محيط زيست و حامي مسائل اجتماعي دارد و روابطي با اتحاديه‌هاي دانشجويي و کنفدراسيون عمومي کار دارد.

تهديدها عليه رياض راني به دنبال حضور در رسانه‌ها

ظهور برجسته راني در رسانه‌ها بدون پيامدهاي شخصي نبوده است؛ وي اعلام کرده که از زمان آغاز جنبش‌هاي دانش‌آموزي اخير، با صدها تهديد به قتل و توهين‌هاي نژادپرستانه مواجه شده است.

در حالي که اتحاديه صنفي تحت رياست او به حمايت از اعتراضات ادامه مي‌دهد، راني خود را در قلب بحثي مي‌بيند که از مطالبات مدرسه‌اي فراتر رفته و به نقش جوانان و دانش‌آموزان در جنبش‌هاي اجتماعي و سياسي فرانسه مي‌پردازد.

جرقه آغاز اعتراضات دانش‌آموزي در فرانسه

اين اعتراضات دبيرستان‌هايي را شامل مي شود که نوجوانان فرانسوي سال‌هاي پاياني تحصيل خود را در آنجا مي‌گذرانند. دانش‌آموزان شکايات متعددي دارند، اما مهم‌ترين آن‌ها عبارتند از: نبود معلم، شرايط نامناسب کلاس‌ها، جداول زماني سنگين درسي و طولاني بودن روز تحصيلي (از 8 صبح تا 6 عصر) که برخي آن را بيش از حد مي‌دانند.

والري پيکه، جامعه‌شناس فرانسوي، مي‌گويد: دانش‌آموزان دبيرستاني، به‌ ويژه آن‌هايي که از محله‌هاي کم‌درآمد مي‌آيند، احساس مي‌کنند آموزش سطح پايين‌تري دريافت مي‌کنند.

اين اعتراضات دو هفته پيش در 17 سپتامبر، در دبيرستان «سانت-اگزوپري» در حومه کريتي واقع در جنوب شرقي پاريس آغاز شد؛ اين حرکت در حمايت از معلماني صورت گرفت که در اعتراض به کمبود کارکنان و منابع، اعتصاب کرده بودند.

اين جنبش به‌ تدريج قدرت گرفت و طي هفته گذشته به سراسر فرانسه گسترش يافت. از نکات جالب توجه اينکه در حالي که تنش‌ها در مناطق ديگر فرانسه بالا گرفته، وضعيت در دبيرستان «سانت-اگزوپري» پس از موافقت مقامات آموزشي براي استخدام کارکنان بيشتر (از جمله معاون و پرستار) به حالت عادي بازگشت. اين موضوع نشان مي‌دهد که اعتراضات فرانسه برچسبي سياسي ندارد و معترضان واقعاً به شرايط نابسامان اجتماعي و اقتصادي اقشار ضعيف جامعه انتقاد دارند.

مطالبات معترضان چيست؟

از زمان آغاز تعطيلي تعدادي از دبيرستان‌ها در حدود 10 روز پيش، اتحاديه صنفي دانش آموزان از گسترش جنبش‌هاي دانش‌آموزي حمايت کرد. مطالبات اصلي اين اعتراضات شامل رسيدگي به مشکل تراکم جمعيت و فشار بر دانش‌آموزان از طريق کاهش تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس و جدول زماني درسي، تضمين جايگزيني معلمان غايب با معلمان ديگر، بازسازي ساختمان‌هاي قديمي مدارس و اتخاذ اقداماتي براي مقابله با اثرات تغييرات اقليمي در مؤسسات آموزشي است.

با گسترش اعتراضات، راني به يکي از برجسته‌ترين سخنگويان اين جنبش در رسانه‌هاي فرانسوي تبديل شده است.

نقش شبکه‌هاي اجتماعي در شکل‌گيري اعتراضات

تصاوير و ويدئوهاي تأثيرگذار که در پلتفرم‌هاي اجتماعي، به‌ويژه «تيک‌تاک»، منتشر مي‌شود، به شعله‌ور کردن اعتراضات کمک مي‌کند. دانش‌آموزان با گوشي‌هاي خود از صحنه‌هايي مانند آتش زدن سطل‌هاي زباله يا استفاده پليس از گاز اشک‌آور فيلم‌برداري مي‌کنند.

والري پيکه، جامعه‌شناس، مي‌گويد: شبکه‌هاي اجتماعي به آن‌ها اجازه مي‌دهد روايت نزديک به واقعيت و متفاوت از آنچه رسانه‌هاي سنتي نمايش مي‌دهند ارائه دهند؛ روايتي که از پيش ساخته نشده است.

نابرابري هاي اجتماعي

اگرچه فرانسه اجازه تحصيل در دبيرستان را به همه مي‌دهد، اما سطح اين مدارس تفاوت‌هاي فاحشي دارد؛ از مدارس فني‌وحرفه‌اي گرفته تا مؤسسات آموزشي بسيار معتبر.

با وجود تلاش‌ها براي ارتقاي تنوع، مدارس معتبر همچنان عمدتاً دانش‌آموزاني از خانواده‌هاي سفيدپوست و مرفه را جذب مي‌کنند که والدينشان تحصيلات دانشگاهي دارند. پيکه مي‌گويد: تفاوت‌هاي بسيار شديدي ميان دانش‌آموزان و مدارس مختلف وجود دارد و اين يک مشکل واقعي است.

اتهام زني‌هاي سياسي

اين اعتراضات همچنين جنبه سياسي پيدا کرده است. با نزديک شدن به انتخابات رياست‌جمهوري، دولت، حزب چپ راديکال «فرانسه متبار» (LFI) را که ژان-لوک ملنشون رهبري آن را بر عهده دارد، متهم به پشت پرده بودن اين جنبش کرده است.

مانوئل پومبار، از رهبران اين حزب، در مقابل، دولت را به توهم توطئه متهم کرد. ملنشون نيز با حمايت از اعتراضات و فراخوان به اقدامات مسالمت‌آميز، از جنبش حمايت کرده است.

سرکوبگري پليس فرانسه

معترضان با مسدود کردن مسير مدارس، آتش زدن سطل‌هاي زباله و پرتاب اشياء به سمت پليس، تنش‌ها را افزايش داده‌اند. پليس نيز براي سرکوب اعتراضات از گاز اشک‌آور و گلوله‌هاي لاستيکي استفاده کرده است. در نتيجه اقدامات سرکوبگرايانه پليس فرانسه، در شهر تور يک جوان بينايي چشم راست خود را از دست داده است. ويدئوهاي زيادي از برخورد تند نيروهاي امنيتي با دانش‌آموزان در فضاي مجازي منتشر شده است.