توصيه امام هادي(ع) براي خالي ماندن دل ها از کينه

در اين گزارش با حجت‌الاسلام «عليرضا بياتاني» همکلام شده ايم تا با تزريق کلمات و جملاتي از امام هادي عليه السلام حول همين موضوع ،حالمان جا بيايد و خوشي اين روزهايمان پربرکت تر شود.اصلا چه روزي بهتر از همين روزها براي اينکه بدانيم در سيره اهل بيت براي خالي ماندن و خالي شدن دلهايمان از کينه چه توصيه هايي آمده،تا بدانيم و عمل کنيم به مدد امر غدير.

*سرزنش کردن بهتر از کينه به دل گرفتن

اگر شما هم اهل اي کاش ها و اي واي ها هستيد و معمولا بعد از دلخور شدنتان از دست کسي،با گفتن اي کاش فلان کرده بودم و اي کاش فلان گفته بودم هاي پيش خودتان، مُدام روحتان تير مي کشد، اين بخش از صحبت هاي حجت الاسلام عليرضا بياتاني را دقيق تر بخوانيد.ايشان در شروع گفتگو مي گويد:«ممکن است برايتان پيش آمده باشد که رفتار يا گفتاري از کسي به مذاقتان خوش نيامده و به خاطر رودربايستي چيزي به او نگفته باشيد ولي ناراحتي حاصل از آن رفتار يا گفتار در دلتان مانده باشد و چه بسا به خاطر سکوت شما آن رفتار تکرار شده باشد و به مرور زمان تبديل به کينه شده باشد.

گرچه شکيبايي در برابر رفتار ناشايست ديگران امري مطلوب است ولي به اين شرط که زمينه ساز کينه نشود.به همين خاطر امام هادي عليه السلام در روايتي مي فرمايند:أَلعِتابُ خيرٌ مِنَ الحِقد. يعني سرزنش کردن بهتر از کينه به دل گرفتن است.بنابراين اگر سکوت و شکيبايي زمينه ساز کينه  آن شخص در دل مي شود بايد سکوت را شکست و به او تذکر داد.البته نکته مهم در اينجا اين است که تذکر محترمانه و مخفيانه باشد. زيرا اميرالمومنين عليه السلام در کتاب غررالحکم فرمودند:نُصحُک بينَ المَلَأِ تَقريعٌ يعني نصيحت در جمع کوبيدن شخصيت طرف مقابل است و چه بسا خودش کينه آفرين شود و نقض غرض شود!»

*حتي بدترين نوع تذکر هم از کينه به دل گرفتن بهتر است

حتما توصيه به عتاب و سرزنش در اين روايت که به نوعي مي توان گفت بدترين حالت تذکر مي باشد، مورد انتظارتان نبوده است. حجت الاسلام بياتاني در اين رابطه مي گويد:«البته تعبير عتاب در روايت، با محترمانه بودن نمي سازد ولي امام در مقام مقايسه بدترين نوع تذکر(که عتاب باشد) با کينه بوده اند و روايت به ما مي فهماند حتي بدترين نوع تذکر هم از کينه به دل گرفتن بهتر است و معنايش تشويق ما به عتاب و سرزنش(که نوع غيرمحترمانه ي تذکر است) نيست.»

* تذکر محترمانه و مخفيانه،مانع تکرار و ايجاد کينه مي شود

دوستي مي گفت هميشه برايش سوال بود که چرا همسرش در دوران دانشجويي (که البته آن وقت نسبتي با همسرش نداشته) هميشه از او به صورت کاملا تابلو دوري مي کرد، به گونه اي که مثلا اگر در اردو يا سفر زيارتي، اتفاقي اتوبوسش با او يکي مي شد، سريع اتوبوسش را تغيير مي داد. مي گفت اين سوال وقتي برايش جدي تر شد که همين فرد، خواستگار و شريک زندگي او شد و تا مدت ها بعد از زندگي مشترکشان هم همان رفتار آن روزها، در گوشه اي از دلش سنگيني مي کرد. مي گفت بالاخره دل را به دريا زده و دليلش را پرسيده بود.توضيح همسرش آبي بود بر آتشي که همان رفتار در گوشه اي از دلش افروخته بود. همسرش گفته بود چون خيلي دوستش داشته، نگران بوده که قبل از خواستگاري و ...، رفتاري برخاسته از همان دوست داشتن زيادش،بروز کند که درست و پسنديده نباشد و يا جلب توجه کننده باشد.براي همين تا حد امکان از او دوري مي کرده است.

خلاصه کم نيستند دلخوري هايي که اگر از نيت خير خواهي طرف مقابل مطلع شويم بيخود دلمان را اسير نفرت و کينه نمي کنيم. حجت الاسلام بياتاني در همين راستا مي گويد:«در خيلي از موارد ممکن است شخص مقابل نداند رفتارش موجب رنجيده شدن شما مي شود و تذکر محترمانه و مخفيانه شما باعث عدم تکرار آن رفتار شده و مانع ايجاد کينه شود؛کينه اي که به قول اميرالمومنين عليه السلام در کتاب غررالحکم سَبَبُ الفِتَن يعني باعث و باني فتنه ها ست. يا حتي ممکن است به دنبال تذکر و توضيح او بفهميم رفتار ناپسندش به مصلحت ما بوده و با نيت خيرخواهي انجام گرفته است.»

* نمونه اي از تذکر امام معصوم

اشاره حجت الاسلام بياتاني به نمونه اي از تذکر امام معصوم قابل تامل است:«ابوهارون مي گويد در مجلس امام صادق عليه السلام حاضر بودم.حضرت به حاضرين فرمودند: چرا شما ما را سبک مي شماريد؟ مردي خراساني ايستاد و گفت: پناه به خدا از اين که ما شما، يا چيزي مربوط به شما را سبک بشماريم.

امام صادق عليه السلام فرمودند: بلي خود شما يکي از سبک شمارنده گان مايي. مرد خراساني گفت: پناه به خدا که من شما را سبک بشمارم! امام فرمودند: واي بر تو !آيا وقتي که نزديک جحفه بودي فلان شخص از تو خواهش نکرد که او را به مقدار يک ميل راه سوار کني؟ و گفت: به خدا قسم از پياده روي، خسته و عاجز شده ام. تو حتّي سرت را بلند نکردي و اعتنايي به او ننمودي! و او را سبک شمردي و کسي که مؤمني را سبک بشمارد، ما را سبک شمرده و حرمت خداوند را ضايع نموده است.»

*سه راهکار براي از بين بردن کينه

اين را نمي شود انکار کرد که بگوييم کينه ورزي همچون زغال داغي مي ماند که با هدف پرت کردن به سمت فرد ديگري در دست خودمان نگه داشته ايم و اين خودمان هستيم که مي سوزيم. اما حالا اگر با تمام اين اوصاف شرايطي پيش آمده و کينه و نفرتي به دل گرفتيم، آن وقت چه بايد کرد؟اين سوال را حجت الاسلام بياتاني در قالب سه روايت پاسخ مي دهند:» حضرت رسول فرموده اند:تَهادَوا فَإنّها تذهبُ بِالضغائِن. يعني هديه دادن کينه ها را از بين مي برد.در جاي ديگري پيامبر فرموده اند: حُسنُ البِشْرِ يَذهَبُ بالسَّخيمَةِ .يعني خوش رويى، کينه را از بين مى برد. بنابراين از هديه دادن و نشان دادن روي خوش به افرادي که از آن ها کينه اي به دل داريد،خصوصا در همين روزهاي مبارک و پر خير، غافل نشويد. راه ديگري هم که در قرآن به آن اشاره شده است دعاي مؤمنان براي برطرف شدن کينه مؤمنين از دلشان است. وَالَّذِينَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا ... وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِينَ آمَنُوا ... (آيه 10 سوره ي حشر ). اين دعا براي قنوت نماز توصيه مي شود.»

يادمان باشد گفته اند خداوند مهمان قلب هاي وسيع است، هرچه قلب هاي ما از کينه پرباشد سهم ما از خدا کمتر است.سهم قلب هايتان از خدا افزون و خوشي اين روزهايتان پربرکت!