توصيه‌هاي طب ايراني براي زمستان

بنابر اعلام دفتر طب ايراني وزارت بهداشت، اين فصل براي افراد با غلبه صفرا مناسب‌تر است ولي براي افراد با غلبه سردي و تري يا بلغم و افراد سالخورده مناسب نيست. در هر سه نظام طب ايراني، طب هندي و طب چيني اين باور وجود دارد که در فصل زمستان نسبت به ساير فصول سموم و مواد زائد بيشتر از ديگر فصول سال در بدن انباشته مي‌شوند.

اثرات فصل زمستان‌ بر بدن انسان

- به دليل سردي هوا و بسته شدن منافذ پوستي در سر و بدن، حرارت ميل به درون پيدا ميکند و گويي حرارت غريزي و قواي بدني در اين فصل تقويت مي‌شود.

- به دليل غلبه سرما بر بيشتر بخش‌هاي بدن، اخلاط غليظ و ساکن مي‌شوند.

- با کم شدن حرکات تحليل برنده رطوبات و زياد شدن خواب، مواد زائد در بدن افزايش مي‌يابند.

- زمستان موجب افزايش توليد بلغم و امراض بلغمي است و با مصرف غذاهاي غليظ، سرد و مرطوب در زمستان احتمال ابتلا به نزله و زکام افزايش مي‌يابد؛ البته اين امر بيشتر در افرادي که ضعف گوارش دارند، اتفاق مي‌افتد. اگر توليد اين رطوبت‌ها در بدن افزايش يابد سرفه، سينه درد، درد پهلو، انواع ذات‌الريه، عفونت در چشم، تورم حلق، بيماري‌هاي عصبي و سردرد مزمن پديد مي‌آيد که حتي ممکن است در مواردي به سکته و صرع منتهي شود.

- در زمستان رسوب مقدار ادرار بيش از رسوب مقدار ادرار در تابستان است.

- اثر نهايي زمستان بر افرادي که تدابير اين فصل را رعايت کنند اين است که هضم بهتري خواهند داشت و گوشت و خون بدن‌شان در اين فصل زياد مي‌شود اما اگر پرخوري کنند و ورزش و تحرک بدني کافي نداشته باشند ممکن است افزايش غلظت خون به حدي برسد که به بدن آسيب برساند.

- در زمستان به دليل کاهش ميزان تابش آفتاب در طول روز امکان بروز افسردگي در برخي افراد مستعد، بيشتر مي‌شود.

تدابير مهم براي فصل زمستان

- از مصرف غذاهاي سرد و تر بويژه در شب‌ها پرهيز کنيد. (مخصوصا اگر علائم غلبه سردي و تري يا بلغم داريد.)

- از غذاهاي گرمي‌بخش مصرف کنيد. البته بديهي است که مقدار غذاها در هر فرد به تناسب مزاج او مناسب است. در زمستان بدن نياز بيشتري به غذا بويژه گوشت دارد ويژه آنکه با دارچين، زيره و رازيانه همراه شود زيرا حرارت غريزي زمستان و هضم در اين فصل قوي است و عمل گوارش براي معده آسان‌تر است. اما اگر زمستان گرم تر از حد مورد نظر باشد يا بارندگي کمي رخ دهد بايد در مصرف ميزان غذا دقت کرد.

- ساير مواد گرم و خشکي که براي تغذيه زمستان مناسب هستند نيز شامل کره، عسل، بادام، تخم شربتي، پسته، پونه، پياز، دنبه، ترب، تره، جعفري، چاي، خردل، خرما، دارچين، خرمالو، ريحان، زردچوبه، زعفران، زنجبيل، زنيان، زيتون، زيره سياه، سير، شنبليله، فلفل، فندق، کرفس، مويز، کلم، گردو، گل سرخ، لپه، مرزه، موسير، موم عسل، نارگيل، نخود، نعناع، عرق بهارنارنج، هل و.... است‌.

- نوشيدني‌ها و غذاها را به صورت گرم مصرف کنيد و از مصرف يخ جدا خودداري کنيد.

- در دنياي امروز انواع و اقسام ميوه‌ها در فصل زمستان در دسترس است اما، مصرف ميوه‌هاي تابستاني که سرد و مرطوب هستند مانند هندوانه، خيار، گوجه فرنگي و... در زمستان موجب بروز عوارض و بيماري خواهد شد؛ بنابراين بيشتر از ميوه‌هاي گرم، خشک و خشکبار استفاده کنيد. حتي مصرف زياد ميوه‌هايي مثل پرتقال و نارنگي که رطوبت زيادي دارند برخلاف آنچه تصور مي‌شود بويژه در افرادي که معده‌هاي سرد و تر دارند باعث افزايش احتمال بروز سرماخوردگي و نزله خواهد بود.

- به افراد کهنسال توصيه مي‌شود در زمستان انجير را خيسانده و مصرف کنند زيرا براي تليين مزاج‌شان خوب است.

- در زمستان پس از استحمام نبايد به طور ناگهاني در معرض هواي خارج از خانه قرار بگيريد.

- در اين فصل از خوابيدن در روز پرهيز کنيد زيرا باعث ايجاد بيماري‌هاي رطوبتي و نزله مي‌شود. تباهي رنگ چهره، سستي بدن، احساس کسالت و کاهش اشتها از ديگر عوارض خواب روز هستند.

- بهترين زمان ورزش در فصل زمستان آخر روز است، البته منظورمان روز طبيعي يعني زمان غروب خورشيد که حدودا 4 يا 5 بعد از ظهر است. کساني که در بدن‌شان رطوبت زيادي دارند در اين فصل بايد ورزش سنگين انجام دهند تا از پيدايش و انباشت اخلاط در بدن جلوگيري کنند.

- در زمستان بايد از فصد، حجامت و اسهال و استفراغ قوي خودداري کنيد؛ اما در زمان مورد نياز با تشخيص پزشک ماهر مي‌توان از مسهل‌هاي ضعيف يا متوسط و يا فصد به قدر نياز بهره جست.

تدابير طب ايراني براي فعاليت‌هاي خارج از خانه در روزهاي سرد و برفي

- بهتر است افراد به قدر اشتها غذاي گرم بخورند و پس از اينکه حرارت غذا در بدن‌شان منتشر شد، حرکت کنند.

- بايد هنگام خروج از منزل، بيني، دهان، سر و گردن را با شال و کلاه پوشاند.

- براي افرادي که سرمايي‌تر هستند مي‌توان توصيه کرد پيش از خارج شدن از منزل غذايي که در آن مغز گردو، سير، پياز و روغن باشد بخورند و يا پيش از حرکت کمي فلفل يا سکنجبين عسلي بخورند که دفع ضرر سرما کند.

- پس از بازگشت به خانه نبايد ناگهان نزديک بخاري يا گرماي زياد برويد بلکه اول بايد هواي اتاقي که در آن ساکن هستيد گرم شود و پس از تسکين شدت سرما، به بخاري نزديک شويد.