تنگه هرمز لرزه بر تن اعراب و آمريکا انداخت

رسانه‌هاي عرب زبان نيز نظير رسانه‌هاي غربي درباره هرگونه ماجراجويي احتمالي رژيم صهيونيستي عليه تاسيسات نفتي ايران و پيامدهاي آن براي اقتصاد بين‌الملل و بازار جهاني انرژي هشداردادند.  از جمله سناريوهاي مطرح در سطح محافل سياسي و رسانه‌اي احتمال تجاوز نظامي رژيم صهيونيستي عليه تأسيسات نفتي ايران است و مسدودشدن تنگه هرمز نيز از جمله گزينه‌هاي مطرح در خصوص پاسخ ايران به هر تجاوز احتمالي رژيم اشغالگر و حمايت آمريکا يا کشورهايي در منطقه از اين تجاوز است.تهديد به بستن تنگه هرمز مسبوق به سابقه و مختص شرايط حاد است.  منطقه تنگه هرمز جزء آب‌هاي سرزميني ايران و عمان است و هيچ منطقه‌ درياي آزاد در آن وجود ندارد. از لحاظ حقوقي، ايران قادر و مجاز است مانع عبور کشتي‌هاي ديگر کشورها از تنگه هرمز شود.جمهوري اسلامي ايران، همواره بر اساس رژيم حقوقي «عبور بي‌ضرر»، رفتار و سلطه قانوني خود را اعمال و تثبيت کرده است. مثل برخورد ايران با ورود غيرمجاز يک کشتي تجاري آمريکايي در سال 94، برخورد با تجاوز نيروهاي دريايي آمريکا در سال 94 و دستگيري آنها، دستگيري 5 ملوان انگليسي در سال 88 که به‌صورت غيرقانوني وارد آب‌هاي خليج‌فارس شده بودند.

کنترل بازار نفت جهان در دست ايران

العربي الجديد در يادداشتي با عنوان «سناريوها و انتظارات احتمالي براي بازارهاي کالايي به‌ويژه مشتقات نفتي در صورت حمله اسرائيل به ايران» چه خواهد بود، آورده است، يکي از فرماندهان سپاه پاسداران ايران تهديد کرده که در صورت حمله تل‌آويو به بخش حياتي نفت در ايران، زيرساخت‌هاي اسرائيل از جمله پالايشگاه‌هاي نفت را هدف قرار خواهد داد. در اين يادداشت آمده که سپاه پاسداران تأکيد کرده در صورت حمله تل‌آويو به ايران، پالايشگاه‌ها و ميادين گازي اسرائيل را هدف قرار خواهد داد، زيرا علي فدوي جانشين فرمانده کل سپاه پاسداران ايران هم گفته: اگر رژيم اشغالگر اشتباهي کند، همه منابع انرژي، نيروگاه‌ها و همه پالايشگاه‌ها و ميادين گازي آن را هدف قرار مي‌دهيم.العربي الجديد افزود، محسن پاک‌نژاد وزير نفت ايران نيز به‌تازگي در بازديد از سايت‌هاي مهم نفتي از جمله عسلويه، پايتخت انرژي کشور و جزيره خارک، گام‌هاي سريعي براي اطمينان‌بخشي به بازارهاي انرژي، کشورهاي خريدار و کارگران اين بخش حياتي برداشت.

زيان بزرگ آمريکا از تجاوز اسرائيل به ايران

اين وبگاه قطري با تاکيد بر اينکه حمله اسرائيل به نفت ايران، اگر با بسته‌شدن تنگه هرمز، گلوگاه اصلي عبور نفت جهان، تأثيرات عمده‌اي بر بازارهاي انرژي جهان خواهد داشت، افزود: حدود 40 درصد از عرضه و تجارت نفت و گاز جهان از منطقه خليج‌فارس که سرشار از منابع انرژي است و از طريق تنگه هرمز مهم‌ترين شريان نفتي در جهان، انجام مي‌شود  بنابراين ممکن است بازارها به دليل بسته‌شدن بنادر کشتيراني و صادراتي منطقه خليج‌فارس وحشت‌زده شوند و از اينجا هم انتظار جهش ناگهاني قيمت نفت و همچنين موج تورم ايجاد شود .العربي الجديد ادامه داد: با وجود اين ملاحظات، حمله اسرائيل به نفت ايران ممکن است محدود و غير گسترده باشد، زيرا دولت آمريکا در حال حاضر تمايلي به افزايش قيمت نفت و مشتقات سوخت ندارد، زيرا به نفع کامالا هريس نامزد انتخابات آمريکا که در رقابتي شديد با دونالد ترامپ به سر مي‌برد نخواهد بود، از همين روست که جو بايدن رئيس‌جمهور آمريکا هم از اسرائيل خواسته به تأسيسات نفتي ايران حمله نکند.العربي الجديد افزود: جهان براي ورود به موج تورمي مشابه آنچه در آغاز سال 2022 و پس از جنگ در اوکراين رخ داد و بازارها را به موج بي‌سابقه‌اي از قيمت‌ها کشاند،آمادگي ندارد؛ افزون بر اينکه اگر اسرائيل دست به چنين اقدامي بزند، به دنبال آن ايران و حزب‌الله به تأسيسات گازي اسرائيل واقع در شرق مديترانه حمله خواهند کرد که براي اقتصاد اسرائيل بسيار مهم است آن هم در شرايطي که درآمدهاي ارزي حاصل از فعاليت‌هاي ديگر اسرائيل، از جمله صادرات تسليحات، بخش فناوري و سرمايه‌گذاري مستقيم، در سايه تداوم جنگ سقوط کرده است.

الجزيره: بحران اقتصادي در جهان با سناريوي حمله اسرائيل به ايران

وبگاه خبري الجزيره نيز امروز در يادداشتي با عنوان «هدف قراردادن نفت ايران توسط اسرائيل، يک بحران اقتصادي جهاني را به دنبال خواهد داشت» آورده است،‌ اگر اسرائيل بخواهد تأسيسات اقتصادي ايران، به ويژه تأسيسات نفت و گازي آن را هدف بگيرد، سه پاسخ از سوي ايران محتمل است؛ نخست اينکه ايران هم تأسيسات نفتي اسرائيل را هدف بگيرد که بارزترين آن پالايشگاه حيفا در شمال و پالايشگاه اشدود در مرکز سرزمين‌هاي اشغالي است همچنين تأسيسات گازي اسرائيل نظير ميادين تامار، لوياتان و کاريش در تيررس حملات ايران قرار مي‌گيرد که ضربه قوي به اسرائيل و اقتصاد آن وارد خواهد کرد که همين اکنون در نتيجه جنگ غزه و لبنان تحت‌فشار سنگيني قرار دارد.الجزيره افزود اگر هر حمله به توقف صادرات نفت ايران منجر شود ايران تأسيسات نفتي کشورهاي حاشيه خليج‌فارس را هدف مي‌گيرد.ايران ممکن است قصد داشته باشد تنگه هرمز را در ورودي خليج که بيشتر توليدات کشورهاي حاشيه خليج‌فارس از آن مي‌گذرد، ببندد. در سال 2022 روزانه به طور متوسط 21 ميليون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور مي‌کند که در صورت بسته‌شدن آن نه‌تنها  کشورهاي منطقه بلکه  کل جهان  با بحران بزرگي مواجه خواهد شد و قيمت نفت به بيش از 150 دلار در هر بشکه جهش خواهد کرد.

الجزيره آورده است گزينه‌هاي جايگزين تنگه هرمز براي انتقال نفت(خطوط لوله عربستان  و امارات) تنها تا حدودي به جلوگيري از عواقب بسته‌شدن تنگه هرمز کمک مي‌کند، زيرا ظرفيت آن براي جذب مقادير نفت صادراتي محدود است و احتمال ورود گروه حوثي يمن به خط بحران ممکن است آنها را مجبور به بستن باب المندب در ورودي درياي سرخ کند. اين امر ورود نفت خليج‌فارس به آسيا را تقريباً غيرممکن مي‌کند.اين اقدامات مستقيماً به اسرائيل آسيب نمي‌رساند، بلکه با افزايش سرسام‌آور قيمت انرژي به آمريکا و کشورهاي غربي آسيب مي‌رساند.

رويترز: تاسيسات نفتي اعراب خليج فارس در تيررس متحدان ايران

الجزيره در ادامه به خبر دو روز پيش رويترز اشاره کرد که  سه منبع خليج‌فارس به خبرگزاري رويترز گفته‌اند که کشورهاي حاشيه خليج‌فارس در حال فشار بر واشنگتن هستند تا اسرائيل را از حمله به سايت‌هاي نفتي ايران منع کند، چرا که آن‌ها نگران هستند که در صورت تشديد درگيري، تأسيسات نفتي‌شان  زير آتش نيروهاي متحد تهران قرار بگيرند. به گفته اين سه منبع نزديک به محافل دولتي، کشورهاي حوزه خليج‌فارس از جمله عربستان سعودي، امارات متحده عربي و قطر به‌عنوان بخشي از تلاش‌هاي خود براي جلوگيري از گرفتار شدن در تبادل آتش متقابل، از پرواز اسرائيل بر فراز حريم هوايي خود براي هرگونه حمله به ايران خودداري کرده و اين را به اطلاع واشنگتن رسانده‌اند. رويترز به نقل از سه منبع نزديک به ادارات دولتي نوشت: «کشورهاي خليج‌فارس از جمله عربستان سعودي، امارات متحده عربي و قطر نيز به‌عنوان بخشي از تلاش‌هاي اسرائيل براي جلوگيري از حمله به ايران، اجازه پرواز بر فراز حريم هوايي آنها را نمي‌دهند. گرفتار آتش متقابل شدند و آنها اين را به واشنگتن رسانده‌اند.»يک مقام و ديپلمات ارشد ايراني به رويترز گفت: «تهران چند روز پيش در جريان نشست‌هايي در عربستان هشدار داد که درصورتي‌که اسرائيل هر گونه کمکي از سوي کشورهاي حاشيه خليج‌فارس براي حمله به ايران دريافت کند، تهران، نمي‌تواند امنيت تأسيسات نفتي در خليج‌فارس را تضمين کند».

علي شهابي، تحليلگر سعودي نزديک به دربار سلطنتي عربستان سعودي هم به رويترز گفته است: ايراني‌ها اعلام کردند: اگر کشورهاي حاشيه خليج فارس حريم هوايي خود را به روي اسرائيل باز کنند، اين يک اقدام جنگي خصمانه خواهد بود.اين ديپلمات افزود: تهران پيام روشني به رياض داد مبني بر اينکه متحدانش در کشورهايي مانند عراق يا يمن ممکن است در صورت وجود هرگونه حمايت منطقه‌اي از اسرائيل عليه ايران پاسخ دهند.

روزنامه الشرق الاوسط نزديک به عربستان هم به نقل از کارشناسان آورده است، حمله اسرائيل به تاسيسات نفتي ايران در پاسخ به حمله موشکي تهران عليه ايران مي تواند منجر به افزايش بيشتر قيمت نفت شود و دردسري براي مبارزات انتخاباتي نامزد دموکرات براي انتخابات رياست جمهوري آمريکا کامالا هريس ايجاد کند،‌افزون بر اينکه بر مسير دريانوردي در تنگه هرمز تاثير خواهد گذاشت.الشرق الاوسط همچنين در گزارشي با عنوان « 14.5 تريليون دلار زيان مورد انتظار براي اقتصاد جهاني به دليل درگيري‌هاي ژئوپليتيک» آورده است: شرکت خدمات مالي لويدز لندن اعلام کرده که اقتصاد جهاني ممکن است در طول پنج سال با زيان 14.5 تريليون دلاري به دليل يک درگيري ژئوپليتيکي که به زنجيره‌هاي تأمين و بازار بيمه آسيب مي‌رساند، مواجه شود و بر  لويدز لندن گفته از آنجاکه بيش از 80 درصد از صادرات و واردات جهان (حدود 11 ميليارد تن کالا)، در دريا است،  بسته‌شدن مسيرهاي تجاري بزرگ به دليل يک جنگ، يکي از بزرگ‌ترين تهديدها براي منابع موردنياز براي هر اقتصاد تاب‌آور به شمار مي‌رود.  الشرق الاوسط افزود در شرايطي که حمله گروه الحوثي به کشتي‌هاي تجاري مرتبط با اسرائيل در درياي سرخ بر تجارت جهاني تأثير گذاشته بسياري از شرکت‌هاي کشتيراني از دريانوردي در درياي سرخ اجتناب کرده‌اند بنابراين هر گونه تشديد تنش بين ايران و اسرائيل مي‌تواند به عملي‌شدن تهديد ايران در مسدودشدن تنگه هرمز منجر شود که بخش بزرگي از تجارت جهاني از آن عبور مي‌کند.

باب المندب کم است، تنگه هرمز هم اضافه شود

احمد موسي يک کارشناس مسائل منطقه و فعال رسانه‌اي از کشور مصر در جريان ارائه برنامه «به مسئوليت من» که از شبکه ماهواره‌اي «صدي البلد» پخش مي‌شود، گفت:  حمله اسرائيل به ايران به معناي گسترش دايره جنگ و رفتن به سمت يک سناريوي بسيار دشوار است.وي با اشاره به اينکه ايران دو هفته پيش تهديد کرد در صورت حمله اسرائيل به خاک اين کشور، تنگه هرمز را خواهد بست، هشدار داد که بسته‌شدن اين تنگه يک فاجعه جهاني خواهد بود.اين کارشناس با بيان اينکه از طريق تنگه هرمز  نفت عربستان، امارات، عراق و کويت به سراسر جهان صادر مي‌شود، تأکيد کرد: باتوجه‌به ادامه بحران در درياي سرخ، بسته‌شدن تنگه هرمز عواقب زيادي خواهد داشت.

تنها 3.5 ميليون بشکه از 15 ميليون بشکه مي‌تواند تنگه هرمز را دور بزند

وبگاه الاخبار المسائي مصر نيز آورده است، تشديد وقايع در خاورميانه مي‌تواند تهديدي براي ايجاد هرج‌ومرج ترافيکي در تنگه هرمز باشد که 21 درصد از مصرف روزانه نفت جهان از آن عبور مي‌کند. در صورت بروز اختلال در عرضه، اداره اطلاعات انرژي ايالات متحده تخمين مي‌زند که  تنها حدود 3.5 ميليون بشکه نفت و گاز ممکن است براي دور زدن تنگه هرمز در دسترس باشد.به نوشته اين رسانه، برخي از تحليلگران معتقدند در صورت بسته‌شدن کامل خليج هرمز، قيمت نفت ممکن است به بيش از 300 دلار در هر بشکه برسد.تسوتانا پاراسکوا، يک کارشناس حوزه نفت و نويسنده نيز در تحليلي که در نشريه اويل پرايس، نشريه تخصصي بازار نفت جهان منتشر شد، تأکيد کرد که صحبت‌ها در مورد احتمال اختلال در تردد در تنگه هرمز، حياتي‌ترين مسير دريايي براي حمل‌ونقل نفت در جهان، زياد است، درحالي‌که بازارها و تجار در انتظار  گام بعدي در رويارويي بين اسرائيل و ايران هستند.اظهارات اين نويسنده در رسانه‌هاي عربي بازتاب داشته است،‌به عقيده وي تحليلگران مي‌گويند تلاش ايران براي محاصره تنگه باريک بين عمان و ايران که خليج‌فارس را به خليج عمان و درياي عرب متصل مي‌کند، مي‌تواند به‌راحتي منجر به افزايش قيمت نفت به بيش از 100 دلار در هر بشکه و رسيدن به بالاترين سطح خود شود.

نفت 350 دلاري دور از دسترس نيست

نشريه اويل پرس به نقل از اين نويسنده تصريح کرد: تنگه هرمز که روزانه حدود 21 ميليون بشکه نفت از آن عبور مي‌کند، به‌درستي به‌عنوان مهم‌ترين نقطه ترانزيت نفت در جهان توصيف مي‌شود، زيرا اين تنگه اصلي‌ترين مسير صادرات نفت از خاورميانه به آسيا و  شريان اصلي صادرات همه توليدکنندگان بزرگ منطقه از جمله خود ايران است.باوجوداينکه  عربستان سعودي و امارات متحده عربي خطوط لوله‌اي دارند که مي‌تواند تنگه هرمز را دور بزند، ايران همچنين يک خط لوله جديد و پايانه صادراتي در خليج عمان در جولاي 2021 افتتاح کرده  که ظرفيت آن 300 هزار بشکه در روز است . البته، در صورت اختلال در عرضه، اداره اطلاعات انرژي ايالات متحده تخمين مي‌زند که حدود 3.5 ميليون بشکه در روز از انرژي (نفت و گاز)  مي‌تواند از اين خطوط لوله  منتقل شود و تنگه هرمز را دور بزند، اما اين براي جبران يک روز محاصره احتمالي تنگه هم کافي نيست.بيارن شيلدراپ، تحليلگر ارشد کالا در بانک سوئد SEB، هفته گذشته در يادداشتي در اويل پرس نوشت: «قاعده در بازارهاي کالا اين است که اگر عرضه به‌شدت محدود شود، قيمت اغلب به 5 تا 10 برابر سطح عادي آن افزايش مي‌يابد. اين تحليلگر افزود: بنابراين، اگر اوضاع بدتر شود و تنگه هرمز براي يک ماه يا بيشتر بسته شود، قيمت نفت برنت احتمالاً به 350 دلار در هر بشکه افزايش مي‌يابد، اقتصاد جهاني فرومي‌پاشد و قيمت نفت پس از آن شايد براي مدتي به زير 200 دلار در هر بشکه برسد. به گفته اين تحليلگر، اما باتوجه‌به شرايطي که قيمت نفت در حال حاضر به آن رسيده است، به نظر نمي‌رسد که بازار اصلاً احتمال وقوع چنين تحولي را داشته باشد.

مقاله اويل پرس همچنين به آنچه وارن پترسون، رئيس استراتژي کالا در بانک ING در 4 اکتبر نوشت، اشاره کرد که گفته است:«چنين اختلالي برايبالابردنن قيمت نفت به بالاترين حد خود کافي است و از رکورد 150 دلار در هر بشکه در سال 2008 فراترخواهد رفت. اين مقاله تأکيد مي‌کند که هرگونه اختلال عمده در جريان نفت از طريق تنگه هرمز، 14 ميليون بشکه در روز از عرضه نفت از سوي توليدکنندگان در خاورميانه و ظرفيت ذخيره بزرگ عربستان سعودي و امارات متحده عربي را به خطرمي‌اندازد. اما در حال حاضر، تقريباً همه تحليلگران ترديد دارند که تشديد تنش در خاورميانه به‌اندازه کافي جدي باشد که به بسته‌شدن تنگه هرمز منجر شود.اين مقاله سؤالاتي را از سوي تحليلگران کارگزاري نفت BMV مطرح کرد: «آيا ايالات متحده واقعاً به اسرائيل اجازه خواهد داد تا تأسيسات نفتي در مرزهاي دشمن خود را در طول سال انتخابات منفجر کند آيا ايران واقعاً تنگه هرمز رامي‌بنددد ونه‌تنهاا صادرات همسايگان خود بلکه تنها منبع درآمدبين‌الملليي قابل‌توجه خود را نيز قطع مي‌کند؟»

اسکاي نيوز: تنگه هرمز کانال حياتي است

در گزارش اسکاي نيوز نيز آمده است عربستان سعودي بيشتر نفت خود را از طريق تنگه هرمز صادر مي‌کند، اگرچه مي‌تواند با استفاده از يک خط لوله 746 مايلي از طريق خاک خود به پايانه‌اي در درياي سرخ جريان صادرات نفت را به آنجا تغيير دهد امارات متحده عربي همچنين مي‌تواند با ارسال 1.5 ميليون بشکه در روز از طريق خط لوله از ميادين نفتي خود به بندر الفجيره در خليج عمان، اين تنگه را تا حدي دور بزند. در مورد عراق نيز بخشي از نفت عراق از طريق دريا از بندر جيهان ترکيه حمل مي‌شود، اما 85 درصد نفت عراق از اين تنگه عبور مي‌کند، درحالي‌که کويت، قطر و بحرين چاره‌اي جز انتقال نفت خود از طريق تنگه هرمز ندارند.آلفرد رياچي، عضو مجمع جهاني اقتصاد در گفت‌وگو با وبگاه اقتصادي اسکاي نيوز عربي گفت: در سراسر جهان حدود 200 کانال يا تنگه وجود دارد، تنها تعداد کمي از آن‌ها «نقاط فشار» ناميده مي‌شوند. تنگه هرمز يکي از مهم‌ترين نقاط فشار و تنگناي حياتي در جهان است و اهميت راهبُردي آن از اين واقعيت ناشي مي‌شود که بسته‌شدن آن مي‌تواند ترافيک دريايي حامل ميليون‌ها تن نفت را در روز متوقف کند. وي افزود: تشديد تنش‌هاي در حال ظهور بين اسرائيل و ايران و احتمال پاسخ اسرائيل با بمباران تأسيسات نفتي تهران، ممکن است با تشديد اوضاع در آنجا بار ديگر ايران را به سمت استفاده از نفوذ خود در تنگه هرمز سوق دهد.به گفته رياچي، برخي کارشناسان بر اين باورند که اگر اسرائيل يک حمله هوايي بزرگ عليه ايران انجام دهد، ممکن است ايران از زيردريايي‌هاي خود براي کارگذاشتن بمب‌هاي هوشمند در تنگه براي هدف قراردادن نفت‌کش‌هاي مرتبط با اسرائيل متوسل شود.

عضو مجمع جهاني اقتصاد همچنين به اسکاي نيوز تأکيد کرد: چنين رويارويي ممکن است منجر به مداخله آمريکا براي مهار اوضاع وخيم در آنجا و جلوگيري از کشاندن اقتصاد جهاني به سمت هرج و مرج شود، اما به‌هرحال افزايش خطرات در تنگه هرمز، حق بيمه ريسک را دوبرابر خواهد کرد به‌خصوص که همين حالا هزينه‌هاي نفتکش‌ها پس از اتفاقاتي که در تنگه باب المندب رخ‌داده، افزايش يافته است.رياچي با تاکيد بر تاثير هر گونه افزايش قيمت نفت با بي ثباتي بيشتر در منطقه بر انتخابات آمريکا و شانس پيروزي حزب دموکرات گفت: آمريکا مانع چنين سناريوي فاجعه باري خواهد شد.وي افزود: با توجه به اينکه محاصره تنگه هرمز حدود 15.5 ميليون بشکه در روز نفت خام و ميعانات گازي را از بازار خارج مي‌کند، اين امر ناگزير به زلزله بي سابقه‌اي در بازارهاي نفت منجر مي‌شود و قيمت هر بشکه را به سطوحي فراتر از 150 دلار خواهد رساند.اين تحليلگر با اشاره به اينکه اهميت تنگه هرمز به مراتب بيشتر از باب المندب است، گفت: بسته شدن تنگه هرمز فاجعه‌اي را براي اقتصاد جهاني به همراه خواهد داشت، زيرا در خصوص تنگه باب المندب مي توان با متحمل شدن هزينه‌هاي مالي اضافي و در نظر گرفتن مسير طولاني تر کشتيراني، بر آنچه آنجا اتفاق افتاده است، فائق آمد؛ اما در خصوص تنگه هرمز اگر چه عربستان سعودي و امارات متحده عربي مي توانند مسير  انتقال نفت را  به خارج از خليج فارس دور بزنند، اما حتي اين نيز به اندازه کافي کارآمد نيست.