تامين امنيت غذايي همسايگان با گاز ارزان ايران

به اعتقاد کارشناسان، با توجه اينکه ايران سومين توليدکننده گاز دنياست، دليل اصلي کمبود گاز به مصرف غيربهينه در بخش‌هاي مختلف بازمي‌گردد، موضوعي که خود معلول قيمت‌گذاري معيوب گاز بوده، اجراي پروژه‌هاي بهينه‌سازي را از کارآيي انداخته و منجر به انحراف منابع طبيعي ايران و توسعه نامتوازن در کشور شده است.

سطح زير کشت گلخانه‌اي 2 برابر مي‌شود

قيمت‌گذاري بدون مبنا در حوزه انرژي باعث شده که حتي در بخش کشاورزي که کمترين سهم از مصرف گاز را داراست نيز هدررفت منابع ملي رقم بخورد. طبق گزارش شرکت ملي گاز ايران، عمده مصرف گاز در بخش کشاورزي به مصارف گلخانه‌اي برمي‌گردد که عدد آن به صورت ميانگين 13.5 ميليون متر مکعب در روز است، حدودا معادل گازي که اکنون از فاز 11 پارس‌جنوبي و بعد از 20 سال فرازونشيب با توتال و ساير شرکت‌ها توليد مي‌شود.

هم‌اکنون سطح زير کشت گلخانه‌اي کشور حدود 24 هزار هکتار بوده که سهم بخش کشاورزي در مصرف گاز را به 1.8 درصد رسانده است. اما در سند تحول دولت، سطح زير کشت گلخانه‌اي روي عدد 150 هزار هکتار برنامه‌ريزي شده و در برنامه هفتم توسعه بايد به 50 هزار هکتار برسد که با روند فعلي، مصرف و ناترازي گاز را افزايش مي‌دهد.

مصرف گاز گلخانه‌ها در فصل سرد 8 برابر فصل گرم است

در ايران برخلاف همه دنيا، بيشتر گلخانه‌هاي کشور در مناطق شمالي و سردسير واقع شده‌اند که الگوي توسعه کاريکاتوري در اعداد مصرف گاز نيز قابل مشاهده است و مصرف گاز گلخانه‌ها در ماه‌هاي سرد به 8 برابر ماه‌هاي گرم افزايش مي‌يابد. 

اما ريشه اين مدل توسعه در قيمت‌گذاري بدون مبناست. هر متر مکعب گاز کشاورزي در دوره گرم سال 115 تومان و در دوره سرد 69 تومان قيمت‌گذاري مي‌شود. اين قيمت ناچيز، باعث شده کشورهاي همسايه در شمال غرب ايران، گلخانه‌هاي متعددي‌ احداث کنند و با رانت انرژي، محصولات کشاورزي موردنياز خود را تامين کنند.

مصرف 20 برابري انرژي، نتيجه توسعه نامتوازن گلخانه‌ها در ايران

طبق گزارش شرکت ملي گاز ايران، اختلاف مصرف انرژي براي توليد محصولات گلخانه‌اي در مناطق سردسير نسبت به گرمسير طبق استاندارد ملي ايران شماره 14300 در برخي محصولات کشاورزي تا 20 برابر نيز بيشتر است که با توجه به نقشه برنامه هفتم توسعه براي دو برابر کردن سطح زيرکشت گلخانه‌اي، تغيير در الگوي توسعه اين واحدها ضروري به نظر مي‌رسد.

در اين راستا پيشنهاد مي‌شود که مجوزهاي جديد گلخانه‌ها در مناطق سردسير متوقف شده و يا به صورت خودتامين با انرژي‌هاي تجديدپذير صادر شود و گلخانه‌داران به احداث گلخانه در مناطق گرمسير و حاشيه‌هاي خليج فارس و درياي عمان تشويق شوند. البته اين سياست‌ها تا زمان اصلاح قيمت گاز مي‌تواند نقش مُسکِن را ايفا کنند زيرا گاز با قيمت غيرواقعي، مسير خود را براي انحراف و هدررفت پيدا مي‌کند.