بزرگداشت مفاخر آذربايجاني ايران به سعي تهران و اصفهان و مسئلة روز ملي تبريز

شايد تصور شود که تعيين اول بهمن به عنوان روز بزرگداشت خاقاني، 10 تير به عنوان روز بزرگداشت صائب تبريزي و 21 اسفند به عنوان روز بزرگداشت نظامي گنجوي در سالنماي کشور، مديران فرهنگي و سياسي تبريز نيز نقشي داشته‌اند؟ هرگز!

برخي سررشته‌داران امور تبريز و آذربايجان‌شرقي نه تنها به چنين مسائلي توجه نداشته‌اند، بلکه در مسير تعيين 29 بهمن به عنوان روز ملي تبرير نيز سنگ‌اندازي کرده‌اند!

از تير 1403، جمعي از شاعران و نويسندگان تبريز پس از انجام تحقيقات دربارة روزهاي ملي کلانشهرهاي کشور و بررسي تاريخ تبريز از طلوع اسلام تا سال 1402 به اين نتيجه رسيدند که در تاريخ تبريز پس از اسلام، هيچ روزي به اهميت 29 بهمن 1356 وجود ندارد. تعيين اين روز با شاخص‌هاي تعيين شده در مصوبة شوراي عالي انقلاب براي روز ملي شهرها نيز تناسب و تطابق دارد.

شاعر و‌ نويسندگان تبريز با صدور بيانيه‌هاي مختلف خواستار تعيين 29 بهمن به عنوان روز ملي تبريز شدند. در نهايت اين پيشنهاد در جلسة مهر 1403 شوراي فرهنگ عمومي آذربايجان‌شرقي به تصويب رسيد. اما از همان زمان سنگ‌اندازي برخي عناصر نيز آغاز شد!

برخي، به واقع از سر ناداني تصور مي‌کردند که تعيين روز تبريز، يک مسئلة حاکميتي است و اهل قلم نبايد در آن دخالت کنند! معلوم بود که اينگونه اشخاص، حتي مصوبه‌هاي شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي را در پيوند با «تعيين مناسبت‌ها» نخواند‌ه‌اند، و نمي‌دانند که برخي روزها مانند «روز بزرگداشت نظامي گنجوي» با پيشنهاد يک استاد ادبيات به تصويب رسيده است!..

گويي عناصري مي‌خواستند روز صدور دستخط مظفرالدين شاه براي تاسيس مجلس (14مرداد1285) را به عنوان «روز تبريز» تحميل کنند! در حالي که صدور آن دستخط، ربطي به تبريز و مقاومت مشروطه‌خواهان تبريز در مقابل قواي دولتي ندارد.

جنگ مشروطه‌خواهان تبريز و حاميان خارجي آنها (سوسيال دمکراتهاي قفقاز اعم از مسلمان و ارمني و گرجي) با اردوي دولتي، حدود دو سال پس از صدور دستخط مظفرالدين شاه يعني يعني از اوايل تير 1287 آغاز شد و تا اوايل ارديبهشت 1288 به طول انجاميد.

برخي به اشتباه و از سر ناآگاهي از تاريخ، تصور مي‌کنند بر اثر مقاومت و جنگ مشروطه‌خواهان تبريزي، فرمان مظفرالدين شاه (فرمان مشروطيت يا فرمان تاسيس مجلس) صادر شده است! حال آنکه هنگام جنگ و مقاومت مشروطه‌خواهان تبريزي، مظفرالدين شاه در عالم برزخ بود!

    فرمان‌ مظفرالدين شاه حدود دو سال قبل از آغاز جنگ در تبريز، با فشار و تحصن تجار و مشروطه‌جويان تهران در سفارت انگليس صادر شده بود و بزرگداشت اين فرمان، در واقع بزرگداشت مشروطه‌جويانِ در پيوند با انگليس و سفارت آن در تهران است!

در هر حال، همان کساني که در تبريز دربارة مفاخري مانند خاقاني و نظامي و صائب، احساس مسئوليت نکردند و روز بزرگداشت اين مفاخر به سعي مديران تهران و اصفهان در تقويم کشور ثبت شد، در مسير تلاش‌هاي بي‌مزد و منت شاعران و نويسندگان اين خطه براي ثبت روز ملي تبريز در تقويم کشور به سنگ‌اندازي پرداختند.

اگر چه در مهر 1403، روز 29 بهمن، روز قيام تاريخي مردم تبريز و به تعبير امام راحل، روز «نهضت عظيم»، و به تعبير رهبر معظم انقلاب «مقطع تاريخي تعيين کننده»، به عنوان روز ملي تبريز در «شوراي فرهنگ عمومي آذربايجان‌شرقي» تصويب شد اما بر اثر کارشکني‌ها و سنگ‌اندازي‌ها، در آستانة 29 بهمن 1404، هنوز هم روز ملي تبريز در تقويم کشور ثبت نشده است!

احساس مسئوليت در مقابل انسان‌ها و اتفاقاتي که ميهن و فرهنگ و تاريخ ما را ساخته‌اند، ويژگي انسان‌هاي بزرگ و خردمند است.

* جلال محمدي؛ شاعر و‌ روزنامه‌نگار پيشکسوت