آمار وحشتناک از بي‌دنداني در ايراني‌ها

دندانپزشک‌ها تاکيد دارند که براي اطمينان از سلامت دندان و دهان، هر 6 ماه يا هر يک سال بايد به دندانپزشک مراجعه کرد.

به گزارش «شيعه نيوز»، اما گران بودن هزينه دندانپزشکي، تحت پوشش بيمه نبودن خدمات آن، ناآگاهي مردم درمورد چگونگي مراقبت از دندان‌ها و نيز کمبود دندانپزشک در برخي شهرها باعث شده که خيلي از مردم به طور منظم به دندانپزشک مراجعه نکنند و خيلي از آنها هم زماني مراجعه مي‌کنند که درد، امان‌شان را بريده است. خيلي‌ها هم چون از نظر مالي از عهده ترميم دندان خود برنمي‌آيند، عطاي داشتنِ دندان را به لقاي آن مي‌بخشند و آن را مي‌کِشند.

طبق آمارهاي موجود، هر ايراني حداقل 6 دندان پوسيده دارد؛ بالاي 80 درصد افراد 5 تا 6 ساله به طور متوسط 5 دندان شيري پوسيده، يا کشيده‌شده يا پرشده دارند، افراد 30 تا 40 ساله که در سن فعاليت اجتماعي هستند، 12 تا 13 دندانِ ازدست‌رفته دارند. در گروه سني بالاي 65 سال نيز بيش از 55 درصد افراد ديگر هيچ دنداني برايشان باقي نمانده است.

به گفته پزشکان، يک تصور نادرست بين مردم رايج است که فکر مي‌کنند پوسيدگي يا از دست دادن دندان‌ها در سنين بالا عادي است. درحالي‌که اگر از دندان‌ها به خوبي مراقبت کنيم، تا پايان عمر مي‌توانيم آنها را داشته باشيم و کيفيت بالايي از زندگي را تجربه کنيم. چراکه پيشگيري از پوسيدگي دندان، آسان‌تر و کم‌هزينه‌تر از درمان آن است.

خيلي از مردم تصور مي‌کنند پوسيدگي دندان، فقط به دندان‌ها و لثه‌ها آسيب مي‌زند. درحالي‌که پزشکان تاکيد دارند که پوسيدگي دندان مي‌تواند موجب بروز انواع بيماري‌ها براي فرد شود. از مشکلات گوارشي گرفته تا عفونت فک، عفونت‌هاي قلبي و عفونت‌هاي مفصلي، تشديد مشکلات تنفسي، آسيب ديدن کليه‌ها و کبد و زيبايي دندان و دهان که قاعدتا براي همه مهم است.

اين استان بالاترين آمار پوسيدگي دندان را دارد

مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي در پژوهشي که با عنوان «خدمات بهداشتي و درماني دهان و دندان در ايران؛ چالش‌ها و راهکارها» انجام داده و نتايج آن مربوط به سال 1395 است، گزارش داده که ميانگين ملي دندان‌هاي پوسيده، ازدست‌رفته و پُرشده در کودکان 6 و 12 ساله به ترتيب 84.5 و 84.1 (DMF) است.

طبق اين پيمايش ملي، در بين 31 استان کشور، استان کردستان در هر دو رده سني کودکان 6 و 12 سال داراي بيشترين تعداد در شاخص ميانگين دندان‌هاي پوسيده، ازدسترفته و پرشده است. در اين ميان استان تهران در رده سني کودکان 6 سال و استان هرمزگان در رده سني کودکان 12 سال، داراي کمترين تعداد در شاخصِ يادشده هستند.

نتايج اين پيمايش در زمينه سلامت دهان و دندان نشان مي‌دهد که 90.9 درصد کودکان 6 ساله و 92.1 درصد کودکان 12 ساله دندان‌هاي خود را با مسواک تميز مي‌کنند. در حالي که تنها 11 درصد از کودکان 6 ساله و 18.6 درصد از کودکان 12 ساله از نخ دندان استفاده دارند. همچنين مسواک زدن بيش از يک بار در روز در بين دانش‌آموزان 6 و 12 ساله به ترتيب 47.9 و 55.2 درصد گزارش شده است.

ميزان استفاده از خدمات دندانپزشکي پيشگيرانه نيز در کودکان 6 ساله فقط 16.6 درصد و در کودکان 12 ساله 11 درصد است. اين در حالي است که پزشکان تاکيد دارند که بهترين راه براي جلوگيري از پوسيدگي دندان، پيشگيري از پوسيدگي است.

آمار فاجعه‌بار پوسيدگي دندان در بزرگسالان/

بيش از نيمي از سالمندان کاملا بي‌دندان هستند

آمار پوسيدگي دندان تنها مختص کودکان نيست و به گفته متخصصان، با افزايش سن، ميزان دندان‌هاي پوسيده نيز افزايش پيدا مي‌کند. چندي پيش مسئولان دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي اعلام کردند که وضعيت بهداشت دهان و دندان کودکان 5 تا 6 ساله در ايران بسيار نامطلوب است. به طوري که بيش از 80 درصد افراد در اين گروه سني به طور متوسط 5 دندان شيري پوسيده، يا کشيده‌شده يا پرشده دارند و تنها 12 درصد کودکان گروه سني 5 تا 6 ساله فاقد پوسيدگي دنداني
هستند.

طبق اين گزارش، افراد 30 تا 40 ساله نيز در کشور 12 تا 13 دندانِ ازدست‌رفته دارند. همچنين حدود 55 درصد افراد بالاي 65 سال نيز همه دندان‌هاي خود را از دست داده‌اند و حتي يک دندان ندارند.

کارشناسان، يکي از دلايل بالا بودن آمار بالاي پوسيدگي دندان در ايران را ناآگاهي مردم درباره نحوه مراقبت درست از دندان‌ها مي‌دانند. دکتر علي تاجرنيا، دندانپزشک و رئيس هيات مديره جامعه دندانپزشکي ايران به همشهري مي‌گويد: الان کشورهاي اسکانديناوي، شاخص پوسيدگي دهان و دندان (DMF) را به صفر رسانده‌اند. موضوعي که ما از آن خيلي دوريم. يکي از دلايل اين اتفاق در اين کشورها، حمايت دولت از خدمات دندانپزشکي و مهم‌تر از آن، تمرکز بر روي «فرهنگ‌سازي براي پيشگيري از پوسيدگي دندان‌ها» است. چراکه پيشگيري آسان‌تر و در دسترس‌تر از درمان است.

دکتر تاجرنيا مي‌گويد: تعداد دندان‌هاي پوسيده ايراني‌ها در مقايسه با توقعي که از آن مي‌رود، زياد است و نياز است که هم در مقوله «پيشگيري» و هم در موضوع «درمان» فکري کنيم.

3 خدمت دندانپزشکي در کشور بيمه مي‌شود

پرهزينه بودن خدمات دندانپزشکي مختص ايران نيست و به جز در چند کشور معدود، در باقي کشورهاي دنيا قيمت بسيار بالايي دارد و معمولا دولت‌ها مسئوليت هزينه‌هاي آن را به عهده نمي‌گيرند. به همين دليل دندانپزشکان تاکيد دارند براي اين که سر و کارتان به خدمات پرهزينه دندانپزشکي نيفتد، از پوسيدگي آنها پيشگيري و خوب از آنها مراقبت کنيد.

البته پنجشنبه گذشته بود که دکتر باقر شهني‌زاده، رئيس انجمن دندانپزشکان عمومي ايران در حاشيه پانزدهمين کنگره بين المللي دندانپزشکي عمومي ايران اعلام کرد: براساس مصوبه جديد شوراي عالي بيمه در طرح خدمات درمان بيمه‌اي، پوسيدگي، جرم‌گيري و ساخت دندان تحت پوشش بيمه قرار مي‌گيرند و اين مصوبه به زودي ابلاغ مي‌شود.

دکتر شهني‌زاده گفت: مشکلات تغذيه‌اي و عدم تامين بودجه درمان دندان‌ها باعث افزايش آمار پوسيدگي دندان‌ها در کشور شده که بايد غربالگري و آمايش جديد انجام شود تا شاهد کاهش ميزان پوسيدگي دندان‌ها باشيم.

در موضوع مهمِ پيشگيري عقبيم/

اين افراد دچار بي‌دنداني مي‌شوند

طبق آخرين آمار رسمي موجود درباره سلامت دندان در ايران که مربوط به سال 1395 است، شاخص پوسيدگي دندان ايراني‌ها که به آن DMF گفته مي‌شود و شامل ميزان دندان‌هاي پوسيده، ترميم‌شده و ازدست‌رفته است، عدد 1.84 است که در حد متوسط جهاني است و آمار بدي محسوب نمي‌شود.

اين مطلب را رئيس هيات مديره جامعه دندانپزشکي ايران به همشهري مي‌گويد و اضافه مي‌کند: البته اين که شاخص پوسيدگي دندان در کشور بالا نيست، به معني خوب بودن اوضاع نيست. چون ما در موضوع پيشگيري عقبيم. تعداد زيادي از مردم به دليل آموزش‌نديدن و ناآگاهي و دلايل ديگر، مراقبت درستي از دندان‌هاي خود ندارند.

دکتر تاجرنيا ادامه مي‌دهد: بيمه نبودن خدمات دندانپزشکي هم در اين آمار بي‌تاثير نيست. الان فقط کساني که توانايي مالي دارند، يا در ادارات دولتي کار مي‌کنند و بيمه تکميلي مناسبي دارند، مي‌توانند از هر نوع خدمات دندانپزشکي برخوردار شوند. خيلي از مردم نمي‌توانند خدمات دندانپزشکي دريافت کنند و طبيعي است که دچار بي‌دنداني مي‌شوند.

به گفته اين دندانپزشک، خيلي از مردم تا دندان‌درد شديد نگيرند و مجبور نشوند، به دندانپزشک مراجعه نمي‌کنند. اين در حالي است که تعداد دندانپزشکان و مراکز دندانپزشکي در کشور کم نيست و اتفاقا بسيار هم زياد است.

طبق آمارهاي رسميِ موجود، سالانه حدود 2 هزار دندانپزشک در کشور فارغ‌التحصيل مي‌شوند و طبق اعلام سازمان نظام پزشکي کشور در حال حاضر نام حدود 43 هزار نفر دندانپزشک ثبت شده است که البته تعدادي مهاجرت کرده و تعدادي فوت شده‌اند. با اين حال وضعيت پوسيدگي دندان‌ها از نظر خود مسئولان قابل پذيرش نيست.

توزيع ناعادلانه دندانپزشک در کشور/ سرانه 11 استان بالاتر از ميانگين کشوري

طبق پژوهش و پيمايش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، از بين 31 استان کشور، 11 استان سرانه‌اي بالاتر از ميانگين سرانه دندانپزشک در کشور دارند. مثلا استان تهران با سرانه کل 116 دندانپزشک به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت، در رتبه نخست از نظر توزيع دندانپزشک در کشور قرار دارد. پس از آن، استان‌هاي يزد، اصفهان و فارس به ترتيب در رتبه‌هاي دوم تا چهارم قرار دارند. ميانگين سرانه کل کشور نيز 44 دندانپزشک به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت است.

سرانه دندانپزشک در کشور به تفکيک دندانپزشکان عمومي و متخصص به ترتيب 38 و 6 در هر 100 هزار نفر جمعيت است. استان‌هاي تهران و سيستان و بلوچستان به ترتيب با سرانه 101 و 15 دندانپزشک عمومي، 16 و 3 دندانپزشک متخصص به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت، به عنوان برخوردارترين و محروم‌ترين استان از نظر سرانه دندانپزشکان عمومي و متخصص در کشور محسوب مي‌شوند. اختلاف سرانه دندانپزشک عمومي و متخصص بين برخوردارترين استان و محروم‌ترين به ترتيب 85 و 12 دندانپزشک به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت است که عددي قابل تامل است.

اين توزيع ناعادلانه دندانپزشک در استان هاي مختلف درنهايت منجر به کاهش دسترسي و در مواقع حادتر، عدم دسترسي به خدمت دندانپزشکي در مناطق محروم‌تر مي‌شود. اين مورد در کنار کاهش دسترسي مالي مردم به خدمت دندانپزشکي، مي‌تواند سلامت دهان و دندان کودکان و بزرگسالان را تحت تأثير قرار دهد و هزينه زيادي را به افراد يا خانواده‌ها تحميل کند و در موارد زيادي منجر به عدم بهره‌مندي آنان از خدمات ضروري دندانپزشکي شود.