آمار تکان‌دهنده مصرف نوشابه در ايران

دکتر جلال الدين ميرزاي رزاز، رئيس انجمن تغذيه ايران و دانشيار دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي هم اين نکته را تاييد مي‌کند و درباره آمار مصرف نوشابه و مضرات آن و تغيير سبک تغذيه و جايگزيني نوشيدني‌هاي سنتي با نوشابه‌هاي مدرن و عوارض به چند نکته اشاره مي‌کند.

ميرزاي رزاز درباره آمار مصرف نوشابه در ايران و مقايسه آن با آمار جهاني گفت: در حال حاضر در ايران 4 برابر ميانگين عادي دنيا نوشابه مصرف مي‌کنيم. در واقع هر ايراني به طور متوسط حدود 40 تا 42 ليتر نوشابه در سال مصرف مي‌کند. البته آمريکا در اين ميان مستثني است و در اين کشور به تنهايي 4 برابر سرانه ما نوشابه مصرف مي‌شود. در نتيجه در آمريکا هم يک برنامه‌هاي گسترده بازدارندگي طراحي شده و طي سال‌هاي آينده تا 2030 در نظر دارند مصرف را تا يک سوم کاهش دهند.

او با اشاره به تاثيرات مثبت اقدامات بازدارنده در مصرف نوشابه گفت: از جمله کار‌هايي که در زمينه مصرف نوشابه بازدارندگي دارد مي‌توان به افزايش ماليات‌هاي مازاد بر مصرف نوشابه، افزايش قيمت نوشابه، بر چسب گذاري و اطلاع رساني از مضراتي که نوشابه دارد، اشاره کرد.

اين متخصص تغذيه به مضرات نوشابه نيز اشاره کرد و گفت: به طور کلي مضرات نوشابه چندين جهت و وجهه دارد، اولين گرفتاري که ما با نوشابه داريم ميزان قند و کربوهيدرات بالاي آن است. در هر 250 تا 300 سي سي نوشابه‌اي (معادل يک ليون) که مصرف مي‌کنيم بين 13 تا 15 حبه قند گنجانده شده است. يعني با مصرف نوشابه همراه غذا يک کالري افزوده ناخواسته را دريافت مي‌کنيم.

به گفته ميرزاي رزاز، در اين سال‌هايي که مصرف نوشابه ما 15 درصد افزايش پيدا کرده به موازات آن مصرف لبنيات در کشورمان يک دهم درصد افزايش پيدا کرده که اين اتفاق ناگوار و ناخوشايندي است که مي‌تواند براي سال‌هاي آينده بر سلامت مردم تاثير مخربي داشته باشد.

کاهش سن مصرف کنندگان نوشابه

رئيس انجمن تغذيه ايران ضمن اشاره به خطر مصرف همزمان نوشابه با فست فود نيز گفت: طي گذار تغذيه‌اي از غذاي سنتي و مصرفي خودمان به غذا‌هاي فرنگي و غربي رسيده‌ايم و عمدتا فست فود‌ها رسيده‌ايم. نوشابه نيز يکي از اعضاي لاينفک فست فودهاست، يعني ضمن اينکه در حال خوردن يک غذاي غير سالم هستيم و مضرات زيادي را از طريق فست فودها، از جمله روغن و نمک زيادي که در فست فود‌ها نهفته است به خودمان مي‌رسانيم، به موازات مصرف آن غذاي ناسالم يک کالري دريافتي اضافي را از طريق مصرف نوشابه‌هاي شيرين و مضر به آن مي‌افزائيم. نوشابه که عمدتا با افزودني‌هاي غير بهداشتي و غير سالم و طعم و مزه و رنگ مصنوعي توليد مي‌شود، همچنين عامل ايجاد پوکي استخوان است. نوشابه‌هاي گازدار به دليل گاز موجود در آن‌ها مشکلات گوارشي در طي بازه زماني ايجاد مي‌کنند.

اين متخصص تغذيه به اتفاق نگران کننده ديگري نيز اشاره دارد: ذائقه فرزندان‌مان از کودکي و از سنين 3 تا 4 سال به مصرف نوشابه‌هاي گازدار علاقه پيدا مي‌کند. چرا که خوشمزه، خوش رنگ و خوش طعم هستند. علاقه به نوشابه در طول زندگي با اين نسل باقي مي‌ماند که اثرات زيان‌باري براي سلامت آن‌ها در پي دارد؛ بنابراين بايد در زمينه کاهش مصرف نوشابه به ويژه در ميان نسل‌هاي جديدتر اقداماتي انجام دهيم، اما چه کار‌هايي مي‌توانيم درباره مصرف نکردن با کاهش مصرف نوشابه انجام دهيم؟

رئيس انجمن تغذيه ايران در اين باره گفت: از اولين نکاتي که مي‌توان به آن اشاره کرد و بسيار کمک کننده است بحث آموزش و فرهنگسازي است که منجر به افزايش سواد تغذيه‌اي مردم شود. سواد تغذيه به نوع دانش و اطلاعات فرد در حوزه علوم غذايي و نحوه استفاده از منابع صحيح غذايي، نگهداري، طبخ و حوردن متعادل آن‌ها برمي‌گردد. تغذيه فرد بايد متنوع، متعادل و سالم باشد که براي نياز‌هاي روزانه‌اش کفايت کند. اما نوشابه مخل تمام اين موارد است.

ميرزاي رزاز همچنين به وظايف دولت در اين زمينه اشاره کرد و گفت:، اما وظايف دولت‌ها هم جايگزين کردن نوشيدني‌هاي سالمي که نياز خوردن نوشابه را مرتفع کند، اما در عين حال سلامت بيشتري داشته باشد. بهترين جايگزين اين نوع نوشيدني‌هاي غيرمجاز به ويژه نوشابه، نوشيدني‌هاي ايراني است که در فرهنگ و سنت ما سلامت آن‌ها تاييد شده است و در فصول مختلف سال نوشيدني‌هاي متفاوتي وجود دارد که فقط بايد به ميزان قند و شکر افزوده شده به آن توجه کرد.

اگر مجبوريد فست بخوريد، اين نکته را رعايت کنيد

او ضمن اشاره به اهميت نوشيدني‌هاي سنتي ايراني و خاصيت آن‌ها براي سلامت گفت: اگر ميزان قند اين نوشيدني‌ها کنترل شود ضمن اين که خوش‌مزه خواهند بود، خواص مربوط به خودشان را هم خواهند داشت. مثلا نوشيدني‌هايي که با عصاره نعنا تهيه شده‌اند يا آن‌هايي که حاوي خاک شير هستند يا انواع عصاره‌هاي گياهي به آن‌ها اضافه شده است و بايد از يک تهديد يک فرصت ايجاد کرد. حالا که نيازمند خوردن نوشيدني هستيم مي‌توانيم با برتامه‌هاي درازمدت مصرف نوشابه کاهش پيدا کند و بهترين جايگزين آن نوشيدني‌هاي سنتي و ايراني هستند که دوغ از جمله آن‌هاست و جايگزين بسيار مناسبي براي نوشابه است.

ميرزاي رزاز با اشاره به راهکار تغيير ذائقه کودکان گفت: فرزنداني که متولد مي‌شوند در سال‌هاي ابتدايي زندگي دائقه آن‌ها شکل مي‌گيرد به همين دليل نبايد با روش‌هاي مختلف کودکان را از همان سنين پايين به طعم خوشگوار و جذاب نوشيدني‌هاي سنتي عادت داد. چون در سنين بالاتر اين تغيير ذائقه سخت‌تر مي‌شود. در اين باره ضرورت دارد به تدريج فرهنگ خريد نوشابه در سبد خانوار‌ها کمتر شود و نوشيدني‌هايي جايگزين شود که مجاز هستند و برچست تغديه‌اي سبز دارد. ميزان موادي که در آن‌ها به کار رفته مناسب باشد. دوغ يکي از اصيل‌ترين نوشيدني‌هاي ايراني است که مي‌تواند در اين روش جايگزيني مدنظر قرار بگيرد.

رئيس انجمن تغذيه ايران معتقد است اين‌ها عادات بدي هستند که در ما نهادينه شده، اما بايد به تدريج کم‌رنگ و خوراکي‌هاي سالم جايگزين شوند: اگر افراد هم ناگزير به مصرف غذا‌هاي بيروني و فست‌فود‌ها شدند، دفعات آن‌ها را بايد کمتر کنند و به تدريج کاهش دهند. نکته مهم اينجاست که پکيج اين غذا‌هاي ناسالم با هم مصرف نشود، مثل ساندويچ، سيب‌زميني و نوشابه که ترکيبي از مواد مضر هستند و مي‌توان سيب زميني را حذف کرد و به جاي نوشابه هم آب يا دوغ را جايگزين کرد.